Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Potrzeby wodne przetacznika kłosowego (Veronica spicata L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Łangowski Ariel, Pezała Weronika, Kuśmierek-Tomaszewska Renata, Rolbiecki Roman

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2026

|

Vol. 21, No. 1.1

5--15

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę u przetacznika kłosowego (Veronica spicata L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu. Uwzględniono scenariusz zmian klimatu dla Polski SRES: A1B. Potrzeby wodne przetacznika wyznaczono metodą współczynników roślinnych. Na podstawie przyjętych założeń oraz przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że w okresie prognozowanym (2021-2050) wystąpi większa zmienność potrzeb wodnych przetacznika. W okresie prognozowanym należy się spodziewać wystąpienia wyraźnej tendencji do zwiększania się potrzeb wodnych przetacznika o 6,9 mm w każdym dziesięcioleciu. Przewidywane jest zmniejszenie sum niedoborów opadu dla całego okresu wegetacji przetacznika kłosowego (tj. od 11 maja do 10 lipca). Niedobory te zmniejszą się odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym z poziomu 129,9 mm, 175,7 mm i 210,7 mm w okresie referencyjnym do 121,2 mm, 169,4 mm i 205,5 mm w okresie prognozowanym.

EN

The aim of this study to estimate the water demand for spiked speedwell (Veronica spicata L.) on a green roof in Bydgoszcz urban aglomeration, depending on projected climate change. A scenario of climate changes for Poland SRES: A1B was taken into account. Water needs of spiked speedwell were determined by the method of plant coefficients. Based on adopted assumptions and performed calculations, it was found that in the forecast period (2021-2050) there will be greater variability in the water needs of the spiked speedwell. In the forecast period, a clear tendency towards increasing water needs of the spiked speedwell is expected every 6.9 mm in a decade. The total rainfall shortages are expected to decrease for the entire growing season of the spiked speedwell (11. May -10. July). Those water shortages decreased - in an average, moderately dry and very dry year, respectively -from 129.9 mm, 175.7 mm and 210.7 mm in the reference period to 121.2 mm, 169.4 mm and 205.5 mm in the forecast period.

2

Global and regional palaeoclimate records from the Paleogene and Neogene : selected examples from the Polish Lowland

Słodkowska Barbara, Kasiński Jacek

Przegląd Geologiczny

|

2025

|

Vol. 73, nr 2

139-144

EN

Global climate changes during the Paleogene and Neogene have been recorded in sedimentary strata in many regions of the world, as well as in the Polish Lowlands, where there are eposits containing plant and animal fossils. Records of global climatic events have been recognized in strata from the Cretaceous/Paleocene boundary, the Eocene, which includes an amber-bearing association, and also the Oligocene, Miocene and Pliocene. A climatic transition is seen in the flora at the Eocene/Oligocene characteristic d boundary, marking the beginning of a vegetationalpattern similar to the modern one. Cyclic sequences including rich lignite seams also provide clearly palaeoclimate records within the middle Miocene. During the upper Miocene and Pliocene, there was a distinct cooling trend, reaching its maximum during the Pleistocene glaciations.

3

Bioindicators as a tool for reconstructing climate change

Rychel Joanna, Obremska Milena, Niska Monika, Płóciennik Mateusz, Sieradz Dominika

Przegląd Geologiczny

|

2025

|

Vol. 73, nr 2

177--186

EN

High-resolution multi-indicator analyses, combined with absolute age dating, allow us to track the variability of individual indicators over time. Using the example of analyses applied to Pleistocene deposits from the Lipowo 1 site profile, the scope and potential of three selected bioindicators, pollen, Cladocera and Chironomidae, are discussed with reference to the Late Glacial Scandinavian Ice Sheet (16.513 cal BP). Four cold and four warm climate oscillations of different durations were identified using these proxies: the Older Dryas deterioration of climatic conditions and two short-term coolings within the Allerød Interstadial, separated by warm periods in the Bølling and Allerød.

4

Potrzeby wodne truskawki w powiecie chojnickim w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Łoniewski Mikołaj

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2025

|

Vol. 20, No. 1.1

19--40

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę truskawki w powiecie chojnickim w zależności od przewidywanych zmian klimatycznych. W opracowaniu uwzględniono dwa scenariusze (RCP 4.5 i RCP 8.5) dla okresu 2021-2100. Stwierdzono, że w okresie porównawczym łączne niedobory opadu w okresie wegetacji truskawki w powiecie chojnickim - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - wynosiły 31 mm, 127 mm i 192 mm. W okresie porównawczym (referencyjnym) największy miesięczny deficyt opadu w sezonie wegetacyjnym truskawki występował w czerwcu. Wielkość niedoboru opadu - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - wynosiła 19 mm, 39 mm i 53 mm. Natomiast w okresie prognozowanym największe miesięczne deficyty opadu w czasie wegetacji truskawki będą miały miejsce w lipcu. Te deficyty opadu według scenariusza RCP 4.5 - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - będą w przybliżeniu wynosić 15 mm, 40 mm i 58 mm. Z kolei w świetle scenariusza RCP 8.5 deficyty opadu w lipcu mogą w przybliżeniu kształtować się na poziomie odpowiednio 17 mm, 43 mm i 61 mm. W latach 2021-2100 oczekiwać należy zwiększenia zapotrzebowania na wodę u truskawki. Jeśli zmiany klimatu będą przebiegały według scenariusza RCP 4.5, to wzrost ten w okresie kwiecień-październik (w odniesieniu do okresu referencyjnego) może wynieść 50 mm (tj.13%), natomiast według scenariusza RCP 8.5 wzrost zapotrzebowania na wodę u truskawki może wynieść około 69 mm (tj. o 18%). Zapotrzebowanie na wodę u truskawki w okresie kwiecień-październik - według scenariusza RCP 8.5 - zwiększy się (w odniesieniu do okresu referencyjnego) w największym stopniu w dekadzie 2091-2100. Wzrost ten wyniesie 108 mm (tj. o 28%). Natomiast w świetle scenariusza RCP 4.5 wzrost zapotrzebowania na wodę u truskawki w dekadzie może wynieść około 63 mm (tj. o 16%). W miesiącach kwiecień i październik nie wystąpią deficyty opadu w uprawie truskawki. Największy deficyt opadu w okresie wegetacji truskawki (maj-wrzesień) może natomiast wystąpić w latach bardzo suchych (p=10%). Deficyt ten - odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 - może wynieść 202 mm i 211 mm. W latach średnio suchych (p=25%) deficyt ten będzie mniejszy i - odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 – może on wynieść 129 mm i 135 mm. Jeszcze mniejszy deficyt opadu może wystąpić w latach średnich (p=50%), i może on - odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 - kształtować się na poziomie 34 mm i 39 mm. Z wyznaczonych dla okresu prognozowanego (2021-2100) równań regresji liniowej wynika, że - odpowiednio dla scenariuszy RCP4.5 i RCP8.5 - potrzeby wodne truskawki będą w każdym dziesięcioleciu wzrastać w okresie wegetacji (IV-X) o 4,2 mm i o 10,6 mm.

EN

The aim of the study was to attempt to estimate the demand for water for strawberry grown in the Chojnice county depending on expected climate changes. The study takes into account two scenarios (RCP 4.5 and RCP 8.5) for the period 2021-2100. It was found that in the reference period, the total rainfall deficits during the strawberry growing season in the Chojnice county - in the average, moderately dry and very dry years - amounted 31 mm, 127 mm and 192 mm, respectively. The largest monthly rainfall deficit during the strawberry growing season of the reference period occurred in June. The amount of rainfall deficit - in the average, moderately dry and very dry year - was on the level 19 mm, 39 mm and 53 mm, respectively. In the forecast period (2021-2100), the largest monthly rainfall deficits during the strawberry growing season will occur in July. These rainfall deficits under the RCP 4.5 scenario - in a medium, moderately dry and very dry year - will amount 15 mm, 40 mm and 58 mm, respectively. In the light of the RCP 8.5 scenario, rainfall deficits in July will be even higher and may amount to 17 mm, 43 mm and 61 mm, respectively. In the years 2021-2100, an increase in water demand for strawberry is expected. If climate change proceeds according to the RCP 4.5 scenario, this increase in the period AprilOctober (in relation to the reference period) may amount to 50 mm (i.e. 13%). According to the RCP8.5 scenario, the increase in water demand for strawberry may amount to approximately 69 mm (i.e. 18%). The water demand for strawberry in the period AprilOctober - according to the RCP 8.5 scenario - will increase (in relation to the reference period) to the greatest extent in the decade 2091-2100. This increase will amount 108 mm (i.e. 28%). In the light of the RCP 4.5 scenario, the increase in water demand for strawberry for this case may amount to approximately 63 mm (i.e. 16%). There will be no rainfall deficits in strawberry cultivation in April and October. The largest rainfall deficit during the strawberry growing season (May-September) may occur in very dry years (p=10%). This deficit - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - may amount to 202 mm and 211 mm, respectively. In case of moderately dry years (p=25%), this deficit will be smaller and - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - it may amount to 129 mm and 135 mm, respectively. An even smaller rainfall deficit may occur in medium years (p=50%). This deficit may - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - amount to 34 mm and 39 mm, respectively. The linear regression equations determined for the forecast period (2021-2100) show that - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - the water needs of strawberry in every 10 years will increase in the vegetation season (April-October) by 4.2 mm and by 10.6 mm, respectively.

5

Potrzeby wodne jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Łangowski Ariel, Pezała Weronika, Kuśmierek-Tomaszewska Renata, Rolbiecki Roman

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2025

|

Vol. 20, No. 1.1

109--118

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę u jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu. Uwzględniono scenariusz zmian klimatu dla Polski SRES: A1B. Potrzeby wodne jeżówki wyznaczono metodą współczynników roślinnych. Na podstawie przyjętych założeń oraz przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że w okresie prognozowanym (2021-2050) wystąpi większa zmienność potrzeb wodnych jeżówki. W okresie prognozowanym należy się spodziewać wystąpienia wyraźnej tendencji do zwiększania się potrzeb wodnych jeżówki (w każdym dziesięcioleciu o 8.9 mm). Sumy niedoboru opadu dla okresu wegetacji jeżówki purpurowej (11 maj - 10 lipiec) - w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - zmniejszą się w niewielkim zakresie z poziomu 205,9 mm, 259,4 mm i 301,9 mm w okresie porównawczym do poziomu odpowiednio 198,6 mm, 254,6 mm i 298,5 mm w okresie prognozowanym (co wynika z większej ilości opadów w czerwcu i lipcu w wykorzystanym scenariuszu zmian klimatu).

EN

The aim of this study was to estimate the water demand for purple coneflower (Echinacea purpurea L.) on a green roof in Bydgoszcz urban aglomeration, depending on projected climate change. A scenario of climate changes for Poland SRES: A1B was taken into account. Water needs of purple coneflower were determined by the method of plant coefficients. Based on adopted assumptions and performed calculations, it was found that in the forecast period (2021-2050) there will be greater variability in the water needs of the Purple coneflower. In the forecast period, a clear tendency towards increasing water needs of the purple coneflower is expected ( every 8.9 mm in a decade). Total rainfall deficiencies for the entire growing season of the purple coneflower (11. May - 10. July) - in an average, moderately dry and very dry year - are expected to decrease to a minor extent, from 205,9 mm, 259,4 mm and 301,9 mm in the comparative period to 198,6 mm, 254,6 mm and 298,5 mm in the forecast period, respectively (which results from more rainfall in June and July in the scenario of climate changes, which was used).

6

Potrzeby wodne buraka cukrowego w powiecie chełmińskim w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Mietła Piotr

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2025

|

Vol. 20, No. 1.1

89--108

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę u buraka cukrowego w powiecie chełmińskim w zależności od przewidywanych zmian klimatycznych. W opracowaniu uwzględniono dwa scenariusze (RCP 4.5 i RCP 8.5) dla okresu 2021-2100. Na podstawie przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że najwięcej wody rośliny buraka - dla prawidłowego przebiegu wzrostu i rozwoju - będą wymagać w lipcu. Dobowe zapotrzebowanie na wodę w tym miesiącu - odpowiednio w latach średnich, średnio suchych i bardzo suchych - wyniesie 4,3 mm, 4,7 mm i 5,2 mm w świetle scenariusza RCP4.5, natomiast w zgodnie ze scenariuszem RCP8.5 będą one większe - odpowiednio na poziomie 4,4 mm, 4,9 mm i 5,3 mm. Potrzeby wodne buraka cukrowego w całym okresie wegetacji (21 IV - 30 IX), jeśli zmiany klimatyczne przebiegną według scenariusza RCP4.5 - w latach średnich, suchych i bardzo suchych - wyniosą odpowiednio 475 mm, 523 mm i 570 mm. Natomiast zgodnie ze scenariuszem RCP8.5 będą one większe, kształtując się na poziomie odpowiednio 492 mm, 541 mm i 590 mm. Z równań regresji liniowej, które wyznaczono dla okresu prognozowanego (2021-2100) wynika, że należy oczekiwać zwiększenia się potrzeb wodnych buraka cukrowego. Odpowiednio dla scenariuszy RCP4.5 i RCP8.5, potrzeby wodne buraka cukrowego w okresie wegetacji (21 IV - 30 IX) będą w każdym dziesięcioleciu wzrastać o 4,1 mm i 10,3 mm. Niedobory opadu w całym okresie wegetacji buraka cukrowego - w świetle scenariusza zmian klimatu RCP4.5 w latach średnich, suchych i bardzo suchych - będą wynosić odpowiednio 141 mm, 246 mm i 327 mm, natomiast w scenariuszu RCP8.5 będą one większe, kształtując się na poziomie odpowiednio 145 mm, 251 mm i 336 mm. Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że średnio dla osiemdziesięciolecia 2021-2100 - większe przyrosty plonu korzeni buraka cukrowego (37,3 t/ha) będą możliwe do uzyskania poprzez deszczowanie, jeśli zmiany klimatyczne będą przebiegały według scenariusza RCP4.5 aniżeli w scenariuszu RCP8.5 (35,3 t/ha).

EN

The aim of this study was to estimate the water demand for sugar beet in Chełmno County, depending on projected climate change. The study considered two scenarios (RCP 4.5 and RCP 8.5) for the period 2021-2100. Based on the calculations, it was concluded that sugar beet plants will require the most water in July for proper growth and development. Daily water demand in this month - in average, moderately dry and very dry years, respectively - will be amounted 4.3 mm, 4.7 mm and 5.2 mm under the RCP4.5 scenario, while in the RCP8.5 scenario they will be higher - at 4.4 mm, 4.9 mm and 5.3 mm, respectively. Sugar beet water needs throughout the growing season (April 21 - September 30), if climate change unfolds according to the RCP4.5 scenario - in average, dry, and very dry years - will be amounted 475 mm, 523 mm, and 570 mm, respectively. However, under the RCP8.5 scenario, they will be higher, reaching 492 mm, 541 mm, and 590 mm, respectively. The linear regression equations determined for the forecast period (2021-2100) indicate that the water needs of sugar beet are expected to increase. For the RCP4.5 and RCP8.5 scenarios, the water needs of sugar beet during the growing season (April 21-September 30) will increase by 4.1 mm and 10.3 mm in each decade. Rainfall deficiencies throughout the sugar beet growing season - according to the RCP4.5 climate change scenario - in average, dry and very dry years - will amount to 141 mm, 246 mm and 327 mm, respectively, while in the RCP8.5 scenario they will be greater, reaching 145 mm, 251 mm and 336 mm, respectively. The calculations show that - on average for the eighty-year period 2021-2100 - higher increases in sugar beet root yield (37.3 t/ha) will be possible to achieve due to irrigation if climate change proceeds according to the RCP4.5 scenario than in the RCP8.5 scenario (35.3 t/ha).

7

Climate-induced dynamics of ice cover in southeastern Greenland (2000–2024) revealed by satellite remote sensing

Głowienka Ewa, Mizera Mikołaj

Geomatics, Landmanagement and Landscape

|

2025

|

no. 3

71--81

EN

This study investigates multidecadal changes in the extent of glacierized surfaces in Kommune Kujalleq, southeastern Greenland, between 2000 and 2024. Multispectral satellite imagery from Landsat 7 and Landsat 8, combined with climate data from MODIS and the Global Precipitation Measurement (GPM) mission, was used to quantify changes in summer ice cover and to evaluate their relationship with atmospheric drivers. The Normalized Difference Snow Index (NDSI ≥ 0.4) was applied to classify ice-covered pixels during the melt season (July–September), and climate variables were derived for both summer and winter seasons. The results reveal an overall net decline in ice-covered area of approximately 4% (about 1,600 km²) over the 24-year period, with substantial interannual variability. Years such as 2015 and 2020 exhibited temporary increases in ice extent, coinciding with anomalously high snowfall and below-average summer temperatures, whereas significant losses occurred during warm and dry periods, notably in 2010 and 2024. Despite these fluctuations, the general trend remains one of retreat, driven primarily by sustained Arctic warming. The study highlights the effectiveness of remote sensing and cloud-based geospatial platforms for long-term cryospheric monitoring and contributes to a better understanding of regional glacier sensitivity to climatic variability in the context of global sea-level rise.

PL

W niniejszym badaniu analizowano zmiany zasięgu powierzchni zlodowaconych w Kommune Kujalleq, w południowo-wschodniej Grenlandii, w okresie wielu dekad, w latach 2000–2024. Wielospektralne zdjęcia satelitarne z satelitów Landsat 7 i Landsat 8, w połączeniu z danymi klimatycznymi z MODIS i misji Global Precipitation Measurement (GPM), wykorzystano do ilościowego określenia zmian letniej pokrywy lodowej i oceny ich związku z czynnikami atmosferycznymi. Do klasyfikacji pikseli pokrytych lodem w sezonie topnienia (lipiec–wrzesień) zastosowano znormalizowany wskaźnik różnicy śniegu (NDSI ≥ 0,4), a zmienne klimatyczne wyznaczono zarówno dla sezonu letniego, jak i zimowego. Wyniki wskazują na ogólny spadek netto powierzchni pokrytej lodem o około 4% (około 1600 km²) w ciągu 24 lat, ze znaczną zmiennością międzyroczną. Lata takie jak 2015 i 2020 charakteryzowały się tymczasowym wzrostem zasięgu lodu, zbiegającym się z anomalnie wysokimi opadami śniegu i temperaturami lata poniżej średniej, natomiast znaczne straty wystąpiły w okresach ciepłych i suchych, zwłaszcza w 2010 i 2024 roku. Pomimo tych wahań, ogólna tendencja nadal zmierza w kierunku cofania się lodu, napędzanego głównie przez utrzymujące się ocieplenie Arktyki. Badanie podkreśla skuteczność teledetekcji i chmurowych platform geoprzestrzennych do długoterminowego monitorowania kriosfery i przyczynia się do lepszego zrozumienia regionalnej wrażliwości lodowców na zmienność klimatu w kontekście globalnego wzrostu poziomu morza.

8

Palaeoenvironmental investigation of the Warsaw Ice-Dammed Lake (Central Poland): 7-year cyclicity in the supply of terrigenous material

Teodorski Artur

Acta Geologica Polonica

|

2025

|

Vol. 75, no. 4

art. no. e62

EN

The varved clays formed during the Saalian Glaciation (MIS 6) between Dębe and Izbica (northern Mazovia, Central Poland) were subjected to rock magnetic investigation. The studied varved clays represent a record of 110 years. In addition to annual cyclicity, there are other long-term cycles. One lasts 7 years on average and is related to changes in water level within the ice-dammed lake and/or changes in the supply of terrigenous material. This cyclicity is similar in duration to that observed in modern measurements of some parameters of the Earth’s climate system and can be influenced by the internal dynamics of the Earth. Also, the investigated clays were deposited in two sedimentation zones of the lake, distal and proximal. During the first phase of clay sedimentation connected with the distal zone, the shoreline of the ice-dammed lake was in close proximity to the stagnant ice-sheet front, and the lake deepened. The ice-sheet front was to the north of Zakroczym and Dębe and to the north of the Bug valley (Zakroczym phase). Then, the ice-sheet front retreated towards Płońsk and Nasielsk (Nasielsk phase) and a higher amount of terrigenous material was delivered, leading to the deposition of clay in the shallower, proximal zone.

9

Economic basis of production of agricultural crops in Ukraine in the context of management and climate change

Yakymchuk Alina, Bzowska-Bakalarz Małgorzata, Balanda Oksana, Jupowicz-Kozak Justyna

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 198

679--695

EN

Purpose: The purpose of the research is to examine the existing literature on the economic foundations of agricultural crop production in Ukraine, focusing on the evolving management strategies in light of climate change challenges during the war. Design/methodology/approach: The systemic method applied to research involves an integrated approach focusing on interconnected elements within agricultural systems. The analysis was based on the official data of crops growing in Ukraine in 1991-2022, constituting a list of scientific publications. The systemic method applied to research involves an integrated approach focusing on interconnected elements within agricultural systems. Combining multiple methods provided a more comprehensive and nuanced understanding of the complex interactions between crops growing and analyzing the structure of the information about new plant cultures. Findings: The study embraced an adaptive approach, recognizing that the agricultural system is dynamic and subject to constant change. It aimed to adapt strategies based on evolving insights and feedback from stakeholders involved in the system. Research limitations/implications: The implications of this study underscore the importance of stakeholder engagement and adaptive management for effective integration. Practical implications suggest the need for policy coordination, capacity building, and innovative incentive mechanisms to foster harmonious coexistence between economic development and agricultural crops production. Originality/value: Before the war, 45 agricultural enterprises controlled a total of about 4.1 million hectares of agricultural land. Their total income exceeded 10.8 billion US dollars. The average farm in Ukraine occupies an area of 1000 hectares, while in the EU - only 16 hectares, and in Poland - 11 hectares. It is not difficult to calculate that one Ukrainian tycoon owns the area of approximately 46,000 Polish farmers. This might be a new direction in correction of modern agricultural policy. These results could be especially interesting for researchers whose studies are interdisciplinary.

10

The Impact of Climate Changes on Environmental Conservation in Coastal Tourism and Beach Resort

Alhemimah Arej, Agina Mohamed Fathy, Alotaibi Salman, Semlali Yahdih, Aliane Nadir, Abdou Maha Y.K, Hassan Thowayeb H., Ahmed Mohamed

Rocznik Ochrona Środowiska

|

2024

|

Tom 26

284--295

EN

Coastal tourism and beach resorts are considered the most vulnerable tourism activities to climate change. This paper seeks to achieve two objectives: first, to examine climate change's impact on the value of tourists' experience in coastal tourism and beach resorts; Secondly, to identify the adaptation strategies applied to coastal tourism and beach resort hotels to reduce the negative effects of climate changes. A quantitative approach was adopted in this research to test the study hypotheses. Hurghada was selected as a case study. A convenience sample technique was chosen in this research to collect data from visitors of coastal tourism and beach resort hotel guests. A total of 250 questionnaires were distributed, and only 175 were returned and valid for analysis with a response rate of 70%. The findings showed that coastal tourism and beach resort hotels on the Red Sea are highly vulnerable to potential climate change risks such as floods, rising sea levels and rising temperatures. Also, the findings showed that climate changes negatively affect coastal tourism and beach resort hotels, affecting the value of the tourist experience. In addition, the results indicated that coastal tourism and beach resort hotels on the Red Sea coast in Hurghada are exposed to significant financial losses due to the threats of climate change. Beach resort hotels must be able to adapt to climate changes and mitigate their effects.

11

Rain gardens – as a way to sustainable management of rainwater in the city

Dziki Paulina, Marczak Karolina

Polish Journal for Sustainable Development

|

2024

|

T. 28, nr 2

23--29

EN

Rain gardens are an innovative solution that fits perfectly into the idea of sustainable urban development as an example of effective stormwater management. They serve aesthetic, biocentric functions. The rain garden in a container in the College of Natural Sciences on the occasion of Landscape Day is an example of a practical application of this concept. This initiative, proposed by the Student Landscape Research Club, in collaboration with Saba Gardens, aims to educate the local community. It shows the benefits of creating rain gardens as an element of small water retention. It performs a research function, enabling students and staff of the University to analyse seasonal changes in vegetation or the technical durability of the module, as well as the interaction between the environment and users of the public space.

PL

Ogrody deszczowe stanowią innowacyjne rozwiązanie, które doskonale wpisuje się w ideę zrównoważonego rozwoju miast, jako przykład efektywnego zarządzania wodami opadowymi. Pełnią funkcje estetyczne i biocenotyczne. Ogród deszczowy w pojemniku w Kolegium Nauk Przyrodniczych z okazji Dnia Krajobrazu, jest przykładem praktycznego zastosowania wspomnianej koncepcji. Inicjatywa ta, zaproponowana przez Studenckie Koło Naukowe Krajobrazy, we współpracy z firmą Saba Gardens, ma na celu edukację lokalnej społeczności. Pokazuje korzyści płynące z tworzenia ogrodów deszczowych jako elementu małej retencji wodnej. Pełni on funkcję badawczą, umożliwiając studentom i pracownikom Uniwersytetu analizę sezonowych zmian roślinności czy trwałości technicznej modułu oraz interakcji między środowiskiem a użytkownikami przestrzeni publicznej.

12

Potrzeby wodne maliny w powiecie chojnickim w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Łoniewski Mikołaj

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2024

|

Vol. 19, No. 1.1

107--126

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę maliny w powiecie chojnickim w zależności od przewidywanych zmian klimatycznych. W opracowaniu uwzględniono dwa scenariusze (RCP 4.5 i RCP 8.5) dla okresu 2021-2100. Stwierdzono, że w okresie porównawczym łączne niedobory opadu w okresie wegetacji maliny w powiecie chojnickim - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - wynosiły 48 mm, 141 mm i 208 mm. W okresie porównawczym (referencyjnym) największy miesięczny deficyt opadu w sezonie wegetacyjnym maliny występował w lipcu. Wielkość niedoboru opadu - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - wynosiła 16 mm, 42 mm i 59 mm. W okresie prognozowanym (2021-2100) największe miesięczne deficyty opadu w czasie wegetacji maliny będą miały miejsce również w lipcu. Te deficyty opadu według scenariusza RCP 4.5 - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - będą wynosić 25 mm, 52 mm i 70 mm. W świetle scenariusza RCP 8.5 deficyty opadu w lipcu będą jeszcze wyższe i mogą one w przybliżeniu kształtować się na poziomie odpowiednio 27 mm, 55 mm i 74 mm. W latach 2021-2100 oczekiwać należy zwiększenia zapotrzebowania na wodę u maliny. Jeśli zmiany klimatu będą przebiegały według scenariusza RCP 4.5, to wzrost ten w okresie kwiecień-październik (w odniesieniu do okresu referencyjnego) może wynieść 49 mm (tj. 12 %), natomiast według scenariusza RCP8.5 wzrost zapotrzebowania na wodę u maliny może wynieść około 67 mm (tj. o 17 %). Zapotrzebowanie na wodę u maliny w okresie kwiecień-październik - według scenariusza RCP 8.5 - zwiększy się (w odniesieniu do okresu referencyjnego) w największym stopniu w dekadzie 2091-2100. Wzrost ten wyniesie 105 mm (tj. o 27 %). Natomiast w świetle scenariusza RCP 4.5 wzrost zapotrzebowania na wodę u maliny dla tego przypadku może wynieść około 61 mm (tj. 16 %). W miesiącach kwiecień i październik nie wystąpią deficyty opadu w uprawie maliny. Największy deficyt opadu w okresie wegetacji maliny (maj-wrzesień) może natomiast wystąpić w latach bardzo suchych (p=10%). Deficyt ten - odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 - może wynieść 220 mm i 229 mm. W latach średnio suchych (p=25 %) deficyt ten będzie mniejszy i – odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 - może on wynieść 145 mm i 153 mm. Jeszcze mniejszy deficyt opadu może wystąpić w latach średnich (p=50 %), i może on - odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 - kształtować się na poziomie 57 mm i 63 mm. Z wyznaczonych dla okresu prognozowanego (2021-2100) równań regresji liniowej wynika, że - odpowiednio dla scenariuszy RCP4.5 i RCP8.5 - potrzeby wodne maliny będą w każdym dziesięcioleciu wzrastać w okresie wegetacji (IV-X) o 4,0 mm i o 10,5 mm.

EN

The aim of the study was to attempt to estimate the demand for water for raspberry grown in the Chojnice county depending on expected climate changes. The study takes into account two scenarios (RCP 4.5 and RCP 8.5) for the period 2021-2100. It was found that in the reference period, the total rainfall deficits during the raspberry growing season in the Chojnice county - in the average, moderately dry and very dry years - amounted 48 mm, 141 mm and 208 mm, respectively. The largest monthly rainfall deficit during the raspberry growing season of the reference period occurred in July. The amount of rainfall deficit - in the average, moderately dry and very dry year - was on the level 16 mm, 42 mm and 59 mm, respectively. In the forecast period (2021-2100), the largest monthly rainfall deficits during the raspberry growing season will also occur in July. These rainfall deficits under the RCP 4.5 scenario - in a medium, moderately dry and very dry year - will amount 25 mm, 52 mm and 70 mm, respectively. In the light of the RCP 8.5 scenario, rainfall deficits in July will be even higher and may amount to 27 mm, 55 mm and 74 mm, respectively. In the years 2021-2100, an increase in water demand for raspberries is expected. If climate change proceeds according to the RCP 4.5 scenario, this increase in the period April-October (in relation to the reference period) may amount to 49 mm (i.e. 12%). According to the RCP8.5 scenario, the increase in water demand for raspberries may amount to approximately 67 mm (i.e. 17%). The water demand for raspberries in the period April-October - according to the RCP 8.5 scenario - will increase (in relation to the reference period) to the greatest extent in the decade 2091-2100. This increase will amount 105 mm (i.e. 27%). In the light of the RCP 4.5 scenario, the increase in water demand for raspberries for this case may amount to approximately 61 mm (i.e. 16%). There will be no rainfall deficits in raspberry cultivation in April and October. The largest rainfall deficit during the raspberry growing season (May-September) may occur in very dry years (p=10%). This deficit - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - may amount to 220 mm and 229 mm, respectively. In case of moderately dry years (p=25%), this deficit will be smaller and - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - it may amount to 145 mm and 153 mm, respectively. An even smaller rainfall deficit may occur in medium years (p=50%). This deficit may - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - amount to 57 mm and 63 mm, respectively. The linear regression equations determined for the forecast period (2021-2100) show that - for the RCP4.5 and RCP8.5 scenarios - the water needs of raspberries in every 10 years will increase in the vegetation season (April-October) by 4.0 mm and by 10.5 mm, respectively.

13

Z węgla na OZE

Rucińska Zuzanna

Energia i Recykling : gospodarka obiegu zamkniętego

|

2024

|

nr 2

PL

Pojęcie transformacji energetycznej pozostaje priorytetowym zagadnieniem wśród palących problemów światowej gospodarki. W obliczu zobowiązań Polski wynikających z Europejskiego Zielonego Ładu szukanie nowoczesnych, zeroemisyjnych rozwiązań jest kluczowe z punktu widzenia postępujących zagrożeń wywoływanych zmianami klimatycznymi. Zegar tyka, wiele wprowadzanych działań dopiero raczkuje, a naukowcy wciąż łamią głowy nad efektywnymi innowacjami. Czy istnieje szansa, żeby w najbliższym czasie wdrożyć daleko idące zmiany mogące wprowadzić sektor energetyczny w zieloną erę?

14

Effectiveness of Financing Measures to Reduce Low Emissions in Poland - a Case Study

Godzisz Karolina

Civil and Environmental Engineering Reports

|

2024

|

Vol. 34, no. 1

37--46

EN

Local authorities are increasingly facing the challenges of climate change, which requires adaptation of various elements of local government systems, including infrastructure, communities and local economies. Operating in an ever-changing reality, local government units should plan for the necessary sustainable local government investments, with particular attention to structural gaps and financial mismatches. Local government is responsible for ensuring local energy security and thus for 'environmental sustainability'. The overall objective of this study is to assess the effectiveness of financing low-emission lowering measures from the Environmental Protection and Water Management Fund in municipalities in Lubusz Province in 2020. The article uses cause-effect relationship analysis (regression models). Investments implemented by local governments generally have a positive impact on the reduction of low emissions, although the results of the study indicate a negative impact of financing investments in alternative energy sources (RES). This may be related to large investment outlays, as well as difficulties in spatial planning, environmental impact and administrative inefficiency.

15

Komunikacja w dobie kryzysu

Beker Klaudia

Zieleń Miejska

|

2023

|

Nr 2

26--27

PL

Przemiany związane ze zmianami klimatycznymi wymagają nowego podejścia do zarządzania zielenią i lasami. To samo dotyczy sposobu prowadzenia dialogu społecznego oraz informowania o działaniach zarządców.

16

The wine market in Poland and the main determinants of its development – selected aspects

Maciejewska Daria, Olewnicki Dawid, Tyminski Marcin, Krupa Tomasz

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2023

|

z. 168

295--305

EN

Purpose: The aim of this study was to assess the changes that occurred in grape production and the wine market in Poland in the years 2009-2021. In addition, an attempt was made to assess the impact of thermal conditions on the development of grape cultivation in Poland. Design/methodology/approach: Changes in the number of vineyards, grape cultivation areas, grape harvests and the production and sale of wine in Poland were analysed in detail. The analysis was conducted based on data from the National Support Centre for Agriculture (KOWR) and the Institute of Meteorology and Water Management (IMiGW). Findings: The research indicated that grape cultivation and wine production developed dynamically throughout the period in question. It is worth noting that most of the observed changes took place in the form of an exponential trend, which also points out the level of interest shown among producers and consumers in this industry and its potential. The study also showed that the distribution of vineyards registered at KOWR relative to the thermal conditions in a given region is relatively proportional across voivodeships (provinces). The voivodeships in which, based on the average sum of active temperatures from 2009-2021, relatively conducive conditions for the development of grape cultivation existed were also indicated. Research limitations/implications: The research period covered only 11 years, this type of research requires further analysis to determine in the long-term further possibilities for the development of wine production in Poland.

17

Urban environment improvement solutions on the example of Krakow’s Old Town

Greniuk Agnieszka

Przestrzeń i Forma

|

2023

|

nr 54

75--96

EN

The conditions of the urban environment in the aspect of progressive climate change mean that city spatial planning is becoming an increasingly greater challenge. The specificity of Krakow’s centre stems from its historical urban grid and the placement of an exceptionally large fragment of the city under heritage conservation. This paper is the result of analyses in terms of urban environmental conditions in the Old Town area, and the objective of the study was to determine possible solutions to improve the living conditions of residents and enhance biodiversity. The measures are based on the idea of a human-friendly city that also limits the negative consequences of urbanisation.

PL

Warunki środowiska miejskiego w aspekcie postępujących zmian klimatycznych sprawiają, że kształtowanie przestrzenne miast staje się coraz większym wyzwaniem. Specyfika centrum Krakowa wynika z historycznej siatki urbanistycznej i ochrony konserwatorskiej wyjątkowo dużego obszaru miasta. Niniejszy artykuł jest wynikiem przeprowadzonych analiz pod kątem warunków środowiska miejskiego na terenie Starego Miasta, a celem badań jest wyznaczenie możliwych rozwiązań dla poprawy warunków życia mieszkańców i zwiększenia bioróżnorodności. Działania opierają się na idei miasta przyjaznego dla człowieka, tym samym ograniczając negatywne skutki wynikające z procesu urbanizacji.

18

Reakcja roślinności na chłodne oscylacje klimatyczne podczas holocenu : wstępne wyniki analizy pyłkowej osadów Jeziora Bocznego (Kraina Wielkich Jezior Mazurskich)

Żuk-Kempa Edyta, Fiłoc Magdalena, Kupryjanowicz Mirosława

Przegląd Geologiczny

|

2023

|

Vol. 71, nr 10

530--532

EN

This article presents the preliminary results of palynological research, the main objectives of which were to study the climate changes impact on the vegetation from end last glaciation to the present day in the Great Masurian Lakes District. In the pollen diagram from the Lake Boczne profile, 12 local pollen assemblage zones (LPAZ) were distinguished. The pollen zoneand subzones illustrate successive stages of vegetation development around Lake Boczne. The existence of a sedimentary gap in the analysed profile covering a significant part of the Middle Holocene was documented, which could be associated with a cooling and/or a more humid climate. Moreover, some changes in the pollen record may have reflected changes in vegetation due to cold climate oscillations.

19

Meteorologiczne uwarunkowania procesów masowych w latach 1997 i 2010 w Beskidzie Wyspowym w aspekcie zmiany klimatu

Pyrc Robert

Przegląd Geofizyczny

|

2023

|

Z. 3-4

159--184

PL

Temperatura powietrza i opady atmosferyczne to dwa najczęściej analizowane elementy klimatu. Większość prowadzonych badań potwierdza wzrost temperatury powietrza oraz zmienność warunków pluwialnych zarówno w skali globalnej jak i regionalnej. Zmienność elementów klimatycznych przekłada się bezpośrednio na częstość występowania, zasięg i intensywność zjawisk ekstremalnych, w tym także intensywnych i długotrwałych opadów atmosferycznych. Najistotniejszą kwestią staje się odpowiedź na pytanie o regionalne konsekwencje potwierdzonych zmian klimatycznych. Aktywność osuwiskowa na obszarze Beskidu Wyspowego jest uwarunkowana budową geologiczną i morfologią terenu, które w połączeniu z działalnością antropogeniczną oraz warunkami pluwialnymi generują duże prawdopodobieństwo wystąpienia ruchów masowych. W celu odpowiedzi na pytanie dotyczące wpływu zmian klimatu na wzrost intensywności ruchów osuwiskowych na obszarze Beskidu Wyspowego, przeanalizowano opadowe dane proxy od X do XIX wieku, sytuacje opadowe z lat 1997 oraz 2010 oraz dane pochodzące ze scenariuszy klimatycznych. W analizach wykorzystano zarówno klasyczne pomiary naziemne, jak również dostępne od kilku lat dane z radarów meteorologicznych. Wstępne analizy potwierdzają możliwość wystąpienia lokalnie niekorzystnych zmian warunków pluwialnych. Wzrost prawdopodobieństwa maksymalnych dobowych sum opadów oraz zwiększenie częstości wystąpienia niekorzystnych epizodów opadowych, mogą mieć istotny wpływ na częstość występowania ruchów masowych w Beskidzie Wyspowym.

EN

Air temperature and precipitation are two of the most analyzed elements of climate. Majority of research confirms the increase in air temperature and the variability of pluvial conditions not only globally but also regionally. The variability of climatic elements translates directly into the frequency, scope and intensity of extreme events occurrence, including intensive and prolonged precipitation. The most important issue is the answer to the question concerning the regional consequences posed by confirmed climate changes. Landslide activity in Beskid Wyspowy is determined by the geology and morphology of the terrain which, combined with anthropogenic activities and pluvial conditions, generates a great probability of occurrence of mass movements. In order to answer the question concerning the impact of climate change on the increase in the risk of landslides in the area of Beskid Wyspowy, proxy data from X to XIX century, rainfall cases in 1997 and 2010 as well as data from climate scenarios were analyzed. In analysis, both ground measurements and those available for several years data from weather radars were used. Preliminary analyses confirm the possibility of occurring of locally adverse changes in pluvial conditions. An increase in the probability of maximum precipitation and an increase in the frequency of adverse precipitation sequence can have a significant impact on the incidence of mass movements in Beskid Wyspowy.

20

Zapotrzebowanie na wodę w nawadnianiu podsiąkowym terenów zieleni miejskiej w parkach Bydgoszczy, Grudziądza, Torunia i Włocławka zależnie od scenariusza przewidywanych zmian klimatycznych

Rolbiecki Stanisław, Rolbiecki Roman, Kuśmierek-Tomaszewska Renata, Żarski Jacek, Łangowski Ariel

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2023

|

nr I/1

169--186

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę do nawodnień podsiąkowych terenów zieleni miejskiej w parkach czterech wybranych miast województwa kujawsko-pomorskiego (Bydgoszcz, Grudziądz, Toruń, Włocławek) w zależności od przewidywanych zmian klimatycznych. W opracowaniu uwzględniono dwa scenariusze: scenariusz RCP 4.5 zakładający wzrost stężenia CO2 do poziomu 540 ppm w roku 2100 i osiągnięcie wymuszenia radiacyjnego na poziomie 4,5 W⸱m-2 oraz scenariusz RCP 8.5 zakładający wzrost stężenia CO2 do poziomu 940 ppm w roku 2100 i osiągnięcie wymuszenia radiacyjnego na poziomie 8,5 W/m2 . Uwzględniono 3 wybrane dekady (dziesięciolecia) XXI wieku: 2021-2030, 2051-2060 i 2091-2100. Na podstawie przyjętych założeń oraz przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że największe ilości wody do nawadniania będą potrzebne w ostatnim dziesięcioleciu XXI wieku. Największe zapotrzebowanie na wodę wystąpi w lipcu, a następnie - w sierpniu. Wyższe potrzeby wodne terenów zieleni miejskiej - w porównaniu do scenariusza RCP 4.5 - (za wyjątkiem Grudziądza) stwierdzono w scenariuszu RCP 8.5. Spośród czterech badanych miast województwa kujawsko-pomorskiego, najniższe zapotrzebowanie na wodę wystąpiło w Grudziądzu, wyższe w Bydgoszczy, jeszcze wyższe w Toruniu, a najwyższe - we Włocławku. W dziesięcioleciu 2091-2100, wyrażone jako dopływ jednostkowy, zapotrzebowanie na wodę do nawadniania terenów zieleni miejskiej systemem podsiąkowym o zmiennym piętrzeniu w lipcu - odpowiednio dla scenariusza RCP 4.5 i RCP 8.5 w latach bardzo suchych (p=10%), wyniesie 1,19 i 1,19 dm3 s-1⸱ha-1 w Grudziądzu, 1,18 i 1,21 dm3⸱s1⸱ha-1 w Bydgoszczy, 1,23 i 1,25 dm3⸱s-1⸱ha-1 w Toruniu oraz 1,26 i 1,29 dm3 s-1 ha-1 we Włocławku.

EN

The aim of the study was to attempt to estimate the demand for water for upward irrigation of urban green areas in parks of four selected cities in the Kuyavian-Pomeranian Voivodeship (Bydgoszcz, Grudziądz, Toruń, Włocławek) depending on expected climate changes. The study takes into account two scenarios: the RCP 4.5 scenario assuming an increase in CO2 concentration to the level of 540 ppm in 2100 and achieving radiative forcing of 4.5 W/m2 , and the RCP 8.5 scenario assuming an increase in CO2 concentration to 940 ppm in 2100 and achieving radiative forcing of level 8.5 W/m2 . Three selected decades (decades) of the 21st century are included: 2021-2030, 2051-2060 and 2091-2100. Based on the adopted assumptions and calculations, it was found that the largest amounts of water for irrigation will be needed in the last decade of the 21st century. The greatest demand for water will occur in July, and then in August. Higher water needs of urban green areas - compared to the RCP 4.5 scenario - (except for Grudziądz) were found in the RCP 8.5 scenario. Among the four examined cities in the KuyavianPomeranian Voivodeship, the lowest demand for water occurred in Grudziądz, higher in Bydgoszcz, even higher in Toruń, and the highest - in Włocławek. In the decade 2091-2100, expressed as a unit inflow, the demand for water for irrigation of urban green areas using a upward system with variable damming in July - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios in very dry years (p=10%), respectively, will amount to 1 .19 and 1.19 dm3⸱s-1 ha-1 in Grudziądz, 1.18 and 1.21 dm3⸱s-1 ha-1 in Bydgoszcz, 1.23 and 1.25 dm3⸱s-1 ha-1 in Toruń and 1.26 and 1.29 dm3⸱s-1⸱ha-1 in Włocławek.