This paper delves into the aspects of harmony of the built environment in Petra, Jordan. The ancient city of Petra demonstrates a profound harmony between the built environment and the natural landscape, making it an exemplary model for sustainable urban design. This study examines the key aspects of this harmony, focusing on architectural integration, cultural symbolism, environmental adaptation, and aesthetic consider ations. Petra’s iconic rock-cut architecture seamlessly blends with the surrounding sandstone cliffs, utilizing natural features to create stable and visually cohesive structures. The sophisticated water management systems reflect the Nabataeans’ adaptation to the arid desert climate, showcasing an innovative approach to resource sustainability. Additionally, the city’s diverse architectural influences, combining Nabataean, Hellenistic, and Roman elements, reflect cultural adaptability and a deep respect for the natural context. Together, these aspects highlight how Petra’s builders achieved a remarkable balance between human creativity and environmental sensitivity, offering enduring lessons in the design of harmonious built environments.
PL
Artykuł dotyczy aspektów harmonii środowiska zbudowanego w Petrze w Jordanii, starożytnym mieście, które prezentuje głęboką harmonię między środowiskiem zabudowanym a naturalnym krajobrazem, co czyni je wzorcowym modelem zrównoważonego projektowania urbanistycznego. W badaniach przeprowadzono analizę kluczowych aspektów tej harmonii, koncentrując się na integracji architektonicznej, symbolice kulturowej, adaptacji środowiskowej i względach estetycznych. Architektura wykutej w skale świątyni Petry płynnie łączy się z otaczającymi ją stromymi zboczami piaskowca, wykorzystując naturalne cechy do tworze nia stabilnych i spójnych wizualnie konstrukcji. Zaawansowane systemy gospodarki wodnej odzwierciedlają adaptację Nabatejczyków do suchego klimatu pustynnego, prezentując innowacyjne podejście do zrówno ważonego rozwoju zasobów naturalnych. Ponadto różnorodne wpływy architektoniczne miasta, łączące elementy nabatejskie, hellenistyczne i rzymskie, odzwierciedlają zdolność adaptacji kulturowej i głęboki szacunek dla środowiska naturalnego. Wszystkie te aspekty pokazują, w jaki sposób budowniczowie Petry osiągnęli niezwykłą równowagę między ludzką kreatywnością a wrażliwością na środowisko naturalne, dając nieprzemijającą lekcję projektowania harmonijnych środowisk budowlanych.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This paper discusses the history and, most importantly, the spatial development and the urban layout of the town of Zaklików. Zaklików is an early-modern-period town founded in 1565 by Stanisław Zaklika of the coat of arms of Topór, probably on previously undeveloped land on the border of the Lublin Upland and the Sandomierz Basin, in Solska Forest. The town was founded on the basis of a charter issued by King Sigismund II Augustus. The aim of this paper is to present the results of preliminary research on the urban composition of the town from its foundation period. The research was based primarily on a review of the literature, archival queries, as well as fieldwork. The urban structure of the town was analysed and compared to models of other early modern Polish towns. On this basis, Zaklików was classified in a specific group of layouts, characterised as a private town, an economic layout with an early modern use programme, but that still used traditional planning methods.
Na przykładzie trzech śródmiejskich arterii w Warszawie: Trasy W-Z (z lat 40. XX w.), południowego odcinka Marszałkowskiej (z lat 50. XX w.) oraz Trasy Łazienkowskiej (lata 60. - projekt, lata 70. XX w. - realizacja) przedstawiony został problem trasowania połączeń komunikacyjnych w istniejącej tkance miejskiej. Przedziały czasowe i skala przekształceń pozwalają na spojrzenie na problematykę trasowania nowych arterii komunikacyjnych nie tylko pod kątem rozwiązań usprawniających ruch kołowy w mieście, ale i zmieniającego się podejścia do architektury historycznej w zderzeniu z potrzebą modernizacji przestrzeni śródmiejskich.
EN
Using the example of three inner-city transport arteries in Warsaw: the W-Z route (from the 1940s), the southern section of the Marszałkowska (from the 1950s) and the Łazienkowska route (from the 1960s - project and 1970s - realisation), the problem of transport links in the existing urban fabric was shown. The time frame and scale of the changeover provide an insight into the problem of laying new arteries, not only in terms of solutions to improve urban transport but also in terms of the changing approach to historical architecture, in case of collision with the need to modernise the inner-city area.
Artykuł poświęcony jest analizie rozwoju układu urbanistycznego małego miasta małopolskiego Czchowa w późnym średniowieczu i we wczesnej nowożytności. Ośrodek ten był własnością królewską. Podstawę źródłową badań stanowił rękopis najstarszej księgi miejskiej, będącej wytworem tamtejszej kancelarii, w której odnaleziono liczne zapiski przynoszące informacje o wyglądzie miasta. Połączenie ich z ustaleniami historyków urbanistyki oraz planem miasta z XIX wieku pozwoliło na dokładniejsze rozpoznanie przestrzeni miejskiej w badanym okresie. W księdze znajduje się także najstarszy, nieznany dotąd opis granic miasta lokacyjnego. W artykule analizie poddano takie elementy przestrzeni jak rynek i znajdujące się na nim obiekty, działka miejska wraz z zabudową, kształtowanie się sieci ulic, rozwój przedmieść. Zapiski źródłowe pozwoliły także na doprecyzowanie dotychczasowych ustaleń badaczy w kwestii istnienia, przebiegu oraz wyglądu umocnień obronnych.
EN
This paper presents an analysis of the development of the urban layout of Czchów, a Lesser Poland town, in the late Middle Ages and the early modern period. The town was not a royal estate. This study was based on the manuscript of the oldest city records book, the work of its chancellery, where numerous records containing information on the town’s appearance were found. The combination of these records with the findings of urban planning historians and a plan of the town from the nineteenth century allowed for a more precise identification of the town’s urban space in the period investigated. The book also featured the oldest, previously unknown description of the location town’s borders. This paper analyzes spatial elements like the market square and nearby buildings, the town plot and its development, the shaping of the street network and the suburbs. Written sources also allowed for supplementing previous findings on the matter of the existence, course and appearance of fortifications.
Artykuł dotyczy problematyki ochrony i rewaloryzacji miasta zabytkowego, jakim jest Wolbrom, położony w województwie małopolskim, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, nad rzeką Pokrzywianką. Miasto, lokowane w okresie średniowiecza, do naszych czasów zachowało zdefiniowany, ortogonalny układ urbanistyczny, rozmierzony na bazie modelu 9-polowego, a także inne cenne zabytki. Winno zatem być chronione na mocy Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, aby jego dziedzictwo kulturowe nie uległo unicestwieniu i było prawidłowo rewaloryzowane.
EN
This article addresses the issues of protecting and restoring the historic town of Wolbrom, located in the Lesser Poland Voivodeship, on the Cracow-Częstochowa Upland, on the Pokrzywianka River. The town, founded during the Middle Ages, has preserved its defined, orthogonal urban layout, laid out on the nine-square model, as well as other valuable historic monuments until today. Therefore, according to the Monument Protection Act, it should be protected so that its cultural heritage is properly restored instead of becoming annihilated.
Artykuł dotyczy miasta Przecław. Autorzy podjęli próbę określenia genezy jego powstania oraz rozwoju urbanistycznego w okresie średniowiecza. Ośrodek położony jest obecnie na terenie województwa podkarpackiego, ale historycznie należał do ziemi sandomierskiej. Dokonano analizy stanu badań oraz archiwalnych materiałów źródłowych, w tym pisanych, kartograficznych i ikonograficznych. Przeprowadzono również badania terenowe oraz analizę współczesnych podkładów sytuacyjno-wysokościowych. Powyższe badania zostały uzupełnione o weryfikację bieżących form ochrony krajobrazu kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem średniowiecznego układu urbanistycznego.
EN
This paper focuses on the town of Przecław. The authors made an attempt to determine the genesis of its founding and urban development during the Middle Ages. The town is currently located in the Subcarpathian Voivodeship, while historically belonging to the land of Sandomierz. The authors performed an analysis of the state of research and archival source materials, including written, cartographic and iconographic studies. They also conducted field studies and an analysis of contemporary survey maps. These studies were supplemented with a verification of applicable forms of cultural landscape protection while placing a particular focus on medieval urban layouts.
Artykuł dotyczy zabytkowego miasta Gorlice, lokowanego w połowie XIV wieku. Autor omówił etapy rozwoju przestrzennego ośrodka w kontekście aktualnych problemów jego ochrony konserwatorskiej. Gorlice położone są obecnie na terenie województwa małopolskiego, a w przeszłości były ważnym ośrodkiem ziemi bieckiej. Dokonano analizy stanu badań oraz archiwalnych materiałów źródłowych, w tym pisanych, kartograficznych i ikonograficznych. Przeprowadzono badania terenowe oraz analizę bieżących form ochrony krajobrazu kulturowego miasta. W podsumowaniu zaakcentowano pilną potrzebę objęcia ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru układu urbanistycznego Gorlic, który według autora zachował duże wartości zabytkowe i jest jednym z najważniejszych elementów krajobrazu kulturowego miasta.
EN
The paper discusses the historic town of Gorlice. The author describes the stages of spatial development of the town in the context of current issues of its conservation. Gorlice is currently situated within the Lesser Poland Voivodeship, and was an important town of the Biecz region in the past. An analysis of the state of research has been carried out and of archive source materials, including the written, cartographic and iconographic records. Field research and an analysis of current forms of protection of the cultural landscape of the town have also been carried out. In the conclusion, the need to put Gorlice under conservation protection was emphasized, by means of inscribing in the heritage register the urban layout of the town which, accord-ing to the author, has retained its considerable historic value and is one of the most important elements of the cultural landscape of the town.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zarówno w miejskich, jak i wiejskich kompozycjach urbanistycznych parki mogą pełnić szczególną rolę oraz wpływać na układ przestrzenny. We wsi Strzelce Wielkie centrum oraz otaczający je krajobraz otwarty powiązane były kompozycyjnie ze znajdującym się w tej miejscowości parkiem dworskim. Zespolony z układem urbanistycznym, determinował on wygląd i lokalizację najważniejszych historycznych elementów wsi.
EN
In urban composition of both rural and urban areas, parks may play a significant role with particular influence on the spatial arrangement. In Strzelce Wielkie the village center and the surrounding open landscape were connected compositionally with the local manor park. As an significant element of urban layout, the park determined the form and location of the most important historical elements of the village.
Współczesne użytkowanie historycznie ukształtowanych obszarów miasta jest wypadkową obranych i realizowanych kierunków rozwoju oraz czynników ekonomicznych i społecznych, które pozostają w znacznej mierze poza narzędziami kontroli. Lizbona stanowi przypadek miasta o relatywnie zwartej strukturze urbanistycznej rozwijającej się wokół centralnie położonych zabytkowych dzielnic. W artykule zostanie przedstawiony rozwój kilku wybranych obszarów miasta, zarówno historycznie ukształtowanych jak i powstałych w ostatnich latach. Spośród nich szczególnie istotny ze względu na strategiczne położenie, rolę jaką odgrywał w mieście oraz z uwagi na unikatowy układ urbanistyczny jest obszar historycznej dzielnicy Baixa zniszczonej i całkowicie odbudowanej w drugiej połowie XVII w. Obecny rozwój Lizbony zostanie ukazany w kontekście działań i programów rewitalizacji, które określają kierunki dalszych przekształceń substancji miasta.
EN
Contemporary utilisation of historically formed city areas is a resultant of undertaken and implemented development directions and economic and social factors, which largely remain beyond any control tools. Lisbon is an example of a city with a relatively compact urban structure, developing around centrally located historic districts. This paper presents the development of several selected parts of the city, both the ones formed in the past and the ones that came into being in recent years. Amongst them, the area which is particularly important due to its strategic location, the role it played in the city, and owing to its unique urban layout, is the area of the historical district of Baixa, destroyed and completely reconstructed in the second half of the 17th century. The present development of Lisbon is illustrated in the context of revitalisation actions and programmes, which define the directions of further transformations of the substance of the city.
Niniejszy artykuł przedstawia miasto Jarosław w okresie średniowiecza: zarówno wczesnego (okres przedkolacyjny), jak i dojrzałego (miasto lokacyjne z 1375 r. i lata późniejsze). Autorka analizuje osady przedlokacyjne oraz układ urbanistyczny miasta lokacyjnego, nawiązujący do ortogonalnych założeń szachownicowych. Opisuje również występujące w mieście odchylenia od regularności, wielkość założenia i bloków zabudowy, a także przemiany, które nastąpiły w okresie dojrzałego średniowiecza. Artykuł został oparty na fragmencie pracy doktorskiej autorki pt. „Jarosław do końca okresu staropolskiego Zagadnienia urbanistyczno-architektoniczne”.
EN
This paper presents the town of Jarosław during the Middle Ages: both early (before the location) and late (1375 and later). The author analyzes pre-location sediments and urban layout of the locality, referring to the orthogonal chess board. It also discusses the derogations from the regularity, the size of the premise and building blocks in the city, as well as the changes that took place during the late Middle Ages. This article is based on a fragment of doctoral thesis titled “Jaroslaw to the end of the Old Polish Period. Architectural and Urban Issues”.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The article is devoted to historical sources and spatial analysis of an original urban experiment in the first Polish Commonwealth. It was carried out in a small Korets town in Volhynia region during the last quarter of 18th century. The pro - prietor of this old settlement prince Josef Clemens Czartoryski has initiated development and then practical realization of a new classicistic marketplace on the ground of the octahedral with eight radial streets. During the next two centuries, the characteristic pattern of this realization was gradually lost. However, due to cartographic sources, there is the opportunity to trace its spatial evolution and estimate their place in the history of town-planning art.
PL
Artykuł jest poświęcony źródłom historycznym, analizie morfologicznej oraz następnemu zaniku dawnego już nie istniejącego placu rynkowego w miasteczku Korzec na Wołyniu. Ten eksperyment urbanistyczny na południowo-wschodnich kresach pierwszej Rzeczypospolitej został dokonany w ostatniej ćwierci XVIII wieku pod patronatem właściciela tej osady książę Józefa Klemensa Czartoryskiego, który zainicjował w historycznej dzielnicy tego miasta założenie klasycystycznego placu rynkowego z ośmiu promieniowymi ulicami. Stopniowo w ciągu kolejnych dwóch wieków szczególne cechy tej realizacji zostały prawie całkowicie zatarte. Jednak dzięki źródłom kartograficznym istnieje możliwość prześledzić ewolucję historyczną tego zjawiska i ocenić jego miejsce w historii nowoczesnej urbanistyce.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The former town of Wiślica is located in the Świętokrzyskie Voivodeship, in the Busko district. Currently, it is a peripheral centre, whose origins date back to the early medieval period. Several settlement elements from that period have survived in Wiślica (relics of the Romanesque church of St. Nicholas; relics of the church of the Holy Spirit; relics of the church of St. Martin; the archaeological-architectonic relics “Regia”; relics of the 1st and 2nd Romanesque church and a hill fort), which constituted an early-medieval agglomeration in this area at the time. During the high Middle Ages the agglomeration acquired a regular urban the layout (9-square model) of a chartered town. In this article, the authors try to present the spatial development of Wiślica during the Middle Ages, on the basis of their own analyses and findings resulting from archaeological research conducted in the past.
PL
Niegdysiejsze miasto Wiślica położone jest na terenie województwa świętokrzyskiego, w powiecie buskim. Obecnie jest to peryferyjny ośrodek, który swoim rodowodem sięga okresu wczesnego Średniowiecza. Z tego okresu na terenie Wiślicy przetrwało wiele elementów osadniczych (relikty romańskiego kościoła św. Mikołaja; relikty kościoła św. Ducha; relikty kościoła św. Marcina; relikty archeologiczno-architektoniczne na „Regii”; relikty I oraz II kościoła romańskiego oraz grodzisko), które w wymienionym okresie tworzyły na tym terenie aglomerację wczesnośredniowieczną. Aglomeracja ta w okresie dojrzałego Średniowiecza została wzbogacona regularnym układem urbanistycznym (model 9-polowy) miasta lokacyjnego. Autorzy niniejszego artykułu, na podstawie własnych analiz oraz ustaleń badań archeologicznych, podjęli próbę scharakteryzowania rozwoju Wiślicy w okresie średniowiecza.
Opracowanie przedstawia koncepcję przedłużenia traktu spacerowego, obejmującego Rynek, ulice Kościuszki i 3-go Maja oraz aleje Lubomirskich i Pod Kasztanami w Rzeszowie, w kierunku Ogrodu Miejskiego przy ul. Dąbrowskiego. Koncepcję opracowano w celu włączenia do jednolitego obszaru przestrzeni publicznej mało eksponowanych obszarów o wybitnych w skali Rzeszowa wartościach architektonicznych, historycznych i przyrodniczych. Trasę nowoprojektowanego traktu spacerowego przewiduje się poprowadzić wzdłuż ulicy Kraszewskiego, a po przekroczeniu ul. Unii Lubelskiej prostopadle do ulicy Reformackiej, i dalej prosto w kierunku Ogrodu Miejskiego. W pracy dokonano analizy Ogrodu Miejskiego oraz najbardziej znaczących obiektów położonych wzdłuż projektowanego odcinka szlaku spacerowego. Zwrócono uwagę na możliwości wykorzystania ich walorów dla realizacji istotnych funkcji przestrzeni publicznej. Przedstawiono plan niezbędnych zmian w przestrzeni architektonicznej, wraz z propozycjami konkretnych rozwiązań w tym zakresie. Przedłożono propozycję osłabienia przeszkody na trasie traktu, jaką stanowi ruchliwa ul. Lisa-Kuli, proponując przeniesienie części ruchu samochodowego do tunelu wybudowanego pod obecną jezdnią, a tym samym przywrócenie ulicy jej pierwotnej skali urbanistycznej. Wymienione propozycje zostały zaprezentowane w opracowaniach urbanistycznych oraz rysunkach wizualizacyjnych. Projekt przedłużenia traktu spacerowego w obszarze historycznego centrum, wychodzi naprzeciw potrzebom miasta Rzeszowa. W mieście występuje deficyt właściwie zagospodarowanej przestrzeni publicznej, odpowiedniej dla realizacji aktywności społecznej mieszkańców oraz kształtującej ich tożsamość i poczucie przynależności do lokalnej społeczności.
EN
The paper presents the concept of broadening the space of social activity in Rzeszów, which includes the Rynek, Kosciuszko and May 3 streets, as well as the Lubomirskich and Pod Kasztanami alleys, by incorporating into it the Municipal Garden on the Dąbrowskiego street and connecting these two zones by walking trail. The concept has been developed in the aim of including to the area of heavily exploited public space, poorly noticeable and near areas, characterized by a similar cultural landscape.The route of the designed walking trail is planned to be run along Kraszewski Street, and after crossing Unii Lubelskiej street, perpendicularly to Reformacka Street, and next straight ahead towards Municipal Garden. The Municipal Garden has been analysed in the work, including its social role in the past, infrastructural transformations and the natural and landscape values that it presents nowadays. The article presents a list of plans for changes in the urban space of Rzeszów, aimed at incorporating the Municipal Garden into a homogenous public space. The key element of the project is the weakening of the pedestrian and bicycle obstacle of Lisa-Kuli street, by transferring part of the car traffic to a tunnel built under the existing carriageway. The project of extending the walking route in the area of the historic centre meets he needs of the city of Rzeszów. Due to development in recent decades and an increase in the number of inhabitants, the city suffers from a deficit of public space, suitable for the realization of inhabitants’ social activity, and shaping of their identity and sense of belonging to the local community.
W referacie została przedstawiona koncepcja wirtualnej rekonstrukcji oraz prezentacji w technologii rzeczywistości rozszerzonej fragmentów nieistniejącej zabudowy historycznego centrum Rzeszowa, bezpośrednio w miejscach pierwotnej lokalizacji. Celem proponowanego przedsięwzięcia jest upowszechnienie wśród mieszkańców i osób odwiedzających miasto, wiedzy o dawnym układzie urbanistycznym tam, gdzie uległ on na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat istotnym przeobrażeniom. Realizacja projektu przyczyni się do wzmocnienia tożsamości wytypowanych miejsc, poprzez wzbogacenie ich krajobrazu kulturowego o warstwy przynależne do poprzednich epok, bez fizycznej ingerencji w warstwę aktualną. W referacie określono miejsca potencjalnie najbardziej odpowiednie do zrealizowania projektu, dokonując wyboru tych, które znajdują się wzdłuż uczęszczanych ciągów pieszych, przestrzeń po istniejących wcześniej budynkach pozostaje niezabudowana, zakres przeobrażeń urbanistycznych jest znaczący oraz istnieje zachowana dokumentacja rysunkowa i fotograficzna stanu pierwotnego. Dopuszcza się, że wizualizacja nieistniejącej zabudowy może zostać zrealizowana za pomocą urządzeń optycznych lub elektronicznych. Zdaniem autora, w każdym przypadku, największą korzyść przyniosą urządzenia stacjonarne. Umiejscowienie ich w przestrzeni miejskiej zapewni równy do nich dostęp, będzie prowokować do korzystania, zaś w przypadku wykonania w postaci atrakcyjnych wzorniczo obiektów małej architektury, wzbogaci krajobraz miasta. Wybór Rzeszowa, jako miejsca realizacji projektu, jest szczególnie trafny ze względu na skalę przemian urbanistycznych, skutkujących zniknięciem wielu kameralnych miejsc, których małomiasteczkowy koloryt był daleko odległy od krajobrazu współczesnego.
EN
The paper presents the concept of virtual reconstruction and presentation in the augmented reality of the fragment of non-existing buildings in the historical center of Rzeszów, directly in the place of the original location.The purpose of the proposed project is to disseminate the knowledge of the old urban layout, where it has been significantly changed over the last few decades.The implementation of the project will help to strengthen the identity of the selected sites, by enriching their cultural landscape with layers belonging to previous eras, without physical destruction of the current layer.The paper identifies the places the most suitable for the project, selecting the ones that are located along the pedestrian paths, the remains undeveloped, the extent of urban transformations is significant, and the original drawing and photographic documentation is preserved.It is possible that the visualization of non-existing buildings can be realized by means of optical or electronic devices. According to the author, in any case, the most beneficial will be the stationary equipment. Placing them in urban space will provoke to use them, and in the case of the realization in the form of visually attractive objects of small architecture, will enrich the city landscape. The choice of Rzeszów as a project location is particularly relevant due to the scale of urbanistic changes, which resulted in the disappearance of many cameral places, characterisd by small-town landscape, very different from the present one.
Lublin obchodzi w 2017 roku 700-lecie otrzymania praw miejskich, nadanych przez Władysława Łokietka w 1317 roku. Wydarzenie to jest okazją do dyskusji o przeszłości, współczesności i przyszłości tego miasta, również pod kątem jego struktury przestrzennej i dziedzictwa urbanistycznego. Struktura urbanistyczna Lublina, jak większości dużych miast, jest mocno zróżnicowana. Wyróżnić w niej możemy dzielnicę śródmiejską z zabytkową starówką, sześć dzielnic mieszkaniowych, cztery zgrupowania przemysłowo-składowe oraz system terenów otwartych. Dziedzictwo architektoniczne i urbanistyczne Lublina, jak również jego historia i tożsamość – są kartą przetargową miasta i elementem jego potencjału. Niestety, w wyniku zaniedbań okresu PRL i nieprzemyślanych inwestycji Lublin boryka się z problemem utraty spójności struktury przestrzennej. Od kilku lat prowadzone są działania mające na celu walkę z tym zjawiskiem, m.in. poprzez scalanie rozproszonych rejonów, lokalizowanie funkcji wyższego rzędu w punktach węzłowych, wprowadzanie koniecznych uzupełnień w tkance miasta. Często podnoszonym tematem jest również ochrona środowiska kulturowego, zrównoważony rozwój i innowacyjność, a także świadome kształtowanie struktury funkcjonalnoprzestrzennej miasta. Celem tych wszystkich działań jest nowoczesna metropolia, dążąca do innowacyjności, lecz pamiętająca o przeszłości.
EN
In 2017 Lublin is celebrating the 700th anniversary of receiving the city rights, granted by Władysław Lokietek in 1317. This event is an opportunity to discuss about the past, present and future of this city, also in terms of its spatial structure and urban heritage. The urban structure of Lublin, like most large cities, is strongly diversified. We can distinguish within it the inner city district (downtown) with the historic old town, six residential districts, four industrial and storage complexes and open areas. The architectural and urban heritage of Lublin, and hence its history and identity, are the bargaining card of the city and its potential. Unfortunately, as a result of the negligence of the People's Republic of Poland and ill-considered investments, Lublin faces the problem of the loss of cohesion of the spatial structure. For several years, efforts have been made to fight this phenomenon, among others by merging distributed areas, locating higher-order functions at node points, making the necessary additions in city tissue. The protection of the cultural environment, sustainable development and innovation, and the conscious shaping of the functional and spatial structure of the city are also frequently raised. The aim of all these activities is a modern metropolis, striving for innovation, but remembering the past.
Dostosowanie architektury mieszkaniowej do produkcji masowej było jednym z głównych postulatów Le Corbusiera, a potem grupy Bauhaus, realizowanym przez cały okres rozwoju modernizmu. Punktem kulminacyjnym tego procesu było europejskie powojenne uprzemysłowione budownictwo mieszkaniowe, dominujące w różnych krajach od lat 60. do lat 80. XX wieku. W tym czasie prefabrykację uznawano za najbardziej innowacyjną technologię budowlaną. W latach 90. powszechnie uważano ten okres za nieudany epizod i ślepą uliczkę w rozwoju budownictwa, obecnie jednak wydaje się on raczej jednym z etapów jego ewolucji, a prefabrykację ponownie zalicza się do obiecujących innowacji technologicznych. Mimo oczywistego postępu zaawansowania technologicznego cele i warunki prefabrykacji wymieniane przez jej zwolenników są takie same jak 50 lat temu. Wysoki poziom organizacji i technologii, a także zdecentralizowany i sieciowy model produkcji nie likwidują podstawowych sprzeczności między specyfiką przemysłu a środowiska zbudowanego. Rozważając zwiększenie skali prefabrykacji we współczesnym budownictwie, należy więc przeanalizować lekcje płynące z doświadczeń ubiegłego wieku. Okres monopolu prefabrykowanego budownictwa w latach 70 w państwach tzw. bloku wschodniego zasługuje na uwagę tym bardziej, że wyróżnia się na tle doświadczeń państw zachodnich skalą i intensywnością, przez co jaskrawo uwidacznia zalety i wady uprzemysłowienia. Praca nakreśla charakterystykę systemów użytych przy budowie zespołu osiedli Ursynowa Północnego w latach 1974-1978, sposób ich zastosowania i modyfikacji w projekcie oraz stopień rzeczywistej realizacji założeń systemowych i projektowych.
Network communication links is an indispensable element of development shaping. Any change in the way of using area should be preceded by an analysis of future impact taking into account the transport capacity. The development of buildings without adequate communication links leads to restrictions on object access, consequently it may lead to dangerous mishaps. Avoiding this type of situation is possible by carrying out sustainable development. The paper describes the relationship between the road system and urban layout on the example of Nowogród Bobrzański part of the city. One presented existing changes in the transportation system and its impact on local residents.
PL
Sieć połączeń komunikacyjnych jest nieodzownym elementem kształtującym zabudowę. Każdą zmianę sposobu użytkowania obszaru powinna poprzedzać analiza przyszłego oddziaływania z uwzględnieniem możliwości transportowych. Rozwój zabudowy bez odpowiednich połączeń komunikacyjnych prowadzi do ograniczeń dostępności do obiektu, następstwem czego może dojść do niebezpiecznych zdarzeń losowych. Uniknięcie tego typu sytuacji możliwe jest dzięki prowadzeniu zrównoważonego rozwoju. W artykule opisano zależność pomiędzy systemem drogowym i układem urbanistycznym na przykładzie fragmentu miasta Nowogród Bobrzański. Zaprezentowane zostały zmiany układu komunikacyjnego i ich wpływ na użytkowników.
W pracy przedstawiono opis projektowanego zamierzenia, jakim jest modernizacja linii kolejowej E30 na odcinku Kraków Główny Towarowy - posterunek odgałęźny Rudzice, ze szczególnym uwzględnieniem przebudowy istniejących i budowy nowych obiektów inżynieryjnych, zwłaszcza usytuowanych w historycznym centrum Krakowa. Przedstawiono ogólną charakterystykę inwestycji, pokazano skalę projektu w zakresie obiektów inżynieryjnych. W dalszej części skoncentrowano się na wybranych obiektach inżynieryjnych zlokalizowanych w historycznym centrum Krakowa. Omówiono ich konstrukcję, historię powstania, zakres planowanych prac modernizacyjnych i związane z ich przebudową uwarunkowania konserwatorskie, wynikające bądź z zabytkowego charakteru obiektu (wpis do rejestru lub ewidencji zabytków), bądź z usytuowania w obrębie zabytkowych obszarów urbanistycznych miasta Krakowa. Zaprezentowano również szereg ilustracji, w tym zdjęcia archiwalne i aktualne omawianych obiektów oraz wizualizacje, przedstawiające wkomponowanie nowo projektowanych obiektów w istniejący krajobraz miejski Krakowa.
EN
The work describes planned investment, which is modernization of the railway line E30 Krakow Main Goods Station - Rudzice turnoff checkpoint, with a particular focus on reconstruction of existing and construction of new engineering structures, especially that situated in the historic centre of Krakow. The general outline of the investment has been shown, the scale of the project in the field of engineering structures has been presented. The later section focuses on selected engineering objects which are located in the historical centre of Krakow. Their construction, the story of erection, the scope of the planned modernization works and relevant conservation terms, resulting either from the historic nature of the object (the entry in the register or the commune record of historic monuments) or from the location within the urban conservation areas of Krakow have been discussed. A series of illustrations, including archival and up-to-date photographs of the described engineering objects, as well as photorealistic visualizations, showing the layout of newly designed structures in relation to existing urban landscape of Krakow have been also presented.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.