Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Słabe sygnały innowacji zakłócających tradycyjne modele biznesowe edukacji akademickiej

Bąk Janusz, Baran Grzegorz

Nowoczesne Systemy Zarządzania

|

2025

|

T. 20, nr 1

33--58

PL

Cel badań i hipotezy/pytania badawcze: Celem artykułu jest rozpoznanie słabych sygnałów w sektorze edukacji uniwersyteckiej, mogących prowadzić do zakłóceń dotychczasowej trajektorii rozwoju na rynku edukacyjnym. Analizie i interpretacji poddane zostaną zjawiska oraz zmiany w sektorze edukacji, takie jak zmiany struktur, relacji i procesów, nowe pomysły, technologie czy też zmiany w obszarze potrzeb, preferencji i postaw wobec istniejącej oferty edukacyjnej, które z perspektywy koncepcji słabych sygnałów mogą być istotnymi wskaźnikami. Metody badawcze: Metoda analizy i rozpoznania słabych sygnałów Ansoffa oraz koncepcja innowacji zakłócających zostały wykorzystane do oceny ryzyka pojawienia się innowacji zakłócających tradycyjne modele biznesowe w edukacji. Główne wyniki: Rezultatem badania jest zestawienie zidentyfikowanych słabych sygnałów oraz ich konwergencji, co może istotnie zakłócić rynek edukacji uniwersyteckiej, zagrażając dominującej pozycji uniwersytetów, jeśli te nie podejmą odpowiednich działań w celu redefinicji swojej propozycji wartości oraz modeli edukacyjnych. Implikacje dla teorii i praktyki: W odpowiedzi na zaprezentowane zmiany uczelnie powinny kontynuować badania nad wpływem innowacji technologicznych na edukację oraz rozwijać strategie adaptacyjne. Adaptacja ta jest kluczowa nie tylko dla utrzymania konkurencyjności, lecz także dla wykorzystania możliwości, jakie niesie przyszłość edukacji w erze cyfrowej. Przyszłe badania powinny skupić się na dalszej analizie wpływu tych innowacji na różne aspekty edukacji oraz na opracowaniu strategii adaptacyjnych dla instytucji edukacyjnych.

EN

Research objectives and hypothesis/research questions: The aim of the article is to identify weak signals in the university education sector that may lead to disruptions in the current development trajectory in the education market. Phenomena and changes in the education sector, such as changes in structures, relationships, and processes, new ideas, technologies, or changes in needs, preferences, and attitudes towards the existing educational offer, will be analyzed and interpreted. From the perspective of the weak signals concept, these may be significant indicators. Research methods: Ansoff’s method of analyzing and identifying weak signals and the concept of disruptive innovations were used to assess the risk of the emergence of innovations that disrupt traditional business models in education. Main results: The result of the study is a compilation of identified weak signals and their convergence, which may significantly disrupt the university education market, threatening the dominant position of universities unless they take appropriate actions to redefine their value propositions and educational models. Implications for theory and practice: In response to the presented changes, universities should continue researching the impact of technological innovations on education and develop adaptive strategies. This adaptation is crucial for maintaining competitiveness and leveraging the opportunities that the future of education in the digital era brings. Future research should focus on further analyzing the impact of these innovations on various aspects of education and developing adaptive strategies for educational institutions.

2

Diversification and Transformation of Business Models in Raw Material Companies

Kustra Arkadiusz, Lorenc-Szot Sylwia, Yilmaz Dicle

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 4, no. 2

135--143

EN

A business model represents an enterprise’s strategic framework that defines how the company creates, delivers, and converts value for its customers into profit. It serves as the organization’s distinctive formula for generating sales, achieving operational cost efficiency, and managing investments and financing activities over both short- and long-term horizons. In response to emerging challenges – such as market pressures, sustainability requirements, the energy transition, and industrial digitalization – new business model concepts have emerged, integrating innovation, diversification strategies, and circular economy principles as essential drivers of adaptability and long-term competitiveness. The aim of this article is to present and analyze the evolution of business models in economic practice. The research methods employed are based on a comprehensive review and analysis of the literature as well as reports from selected enterprises. The findings indicate that the ongoing transformations in business models are fundamental in nature, necessitating a shift in traditional thinking and approaches to conducting business operations. Challenges arising from economic growth, including resource depletion, suggest that the transformation of traditional business models will be both inevitable and critical for future economic growth and development.

PL

Model biznesowy stanowi strategiczne ramy przedsiębiorstwa, określające sposób tworzenia, dostarczania oraz przekształcania wartości dla klientów w zysk. Jest on swoistą formułą organizacyjną, umożliwiającą generowanie przychodów, osiąganie efektywności kosztowej oraz zarządzanie inwestycjami i działalnością finansową w perspektywie krótko- i długoterminowej. W odpowiedzi na pojawiające się wyzwania, takie jak presja rynkowa, wymagania zrównoważonego rozwoju, transformacja energetyczna czy cyfryzacja przemysłu, wykształciły się nowe koncepcje modeli biznesowych, integrujące innowacje, strategie dywersyfikacji oraz zasady gospodarki o obiegu zamkniętym jako kluczowe czynniki adaptacyjności i długoterminowej konkurencyjności. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie i analiza ewolucji modeli biznesowych występujących w praktyce gospodarczej. Zastosowane metody badawcze obejmują przegląd i analizę literatury przedmiotu oraz raportów wybranych przedsiębiorstw. Wyniki wskazują, że zachodząca transformacja modeli biznesowych ma charakter fundamentalny, wymagający zmiany tradycyjnego sposobu myślenia i podejścia do prowadzenia działalności gospodarczej. Wyzwania wynikające z rozwoju gospodarczego, w tym wyczerpywania zasobów, sugerują, iż przekształcenie tradycyjnych modeli biznesowych będzie nieuniknione i kluczowe dla przyszłego wzrostu i rozwoju gospodarczego.

3

How sustainable is your business model? A multidimensional framework and empirically validated measurement scale

Zgrzywa-Ziemak Anna, Motylska-Kuźma Anna, Wasilewski Adam

Economics and Environment

|

2025

|

No. 4

art. no. 1171

EN

The study develops a multi-dimensional framework for sustainable business models (SBM) and develops an empirically validated measurement scale. A systematic literature review revealed the lack of a universally accepted SBM concept, with fundamental theoretical differences between existing conceptualisations and limited empirical verification. Most studies identify SBM types, whereas we propose that sustainability is an inherent, gradable attribute of every business model. The SBM conceptualisation, based on an extensive literature review, led to a hypothetical model, verified through empirical research involving 694 companies from Poland and Denmark via confirmatory factor analysis. Despite differences in sustainability approaches in these countries, SBM consistently encompasses three dimensions: sustainable value proposition, creation and delivery; sustainable value capture, and governance for sustainability. The paper advances the state of the art by reframing sustainability as a continuous maturity attribute embedded in any business model, thereby moving beyond the prevailing typology-based approaches in current research. It also provides a validated measurement scale that offers a robust foundation for future SBM research, while enabling companies to assess the sustainability maturity of their business model, benchmark within their industry, and design more effective development strategies.

PL

Celem artykułu jest zidentyfikowanie wielowymiarowej struktury zrównoważonego modelu biznesu (SBM) oraz opracowanie empirycznie zweryfikowanej skali jego pomiaru. Systematyczny przegląd literatury ujawnił brak powszechnie akceptowanej definicji SBM, fundamentalne różnice teoretyczne między dotychczas opracowanymi koncepcjami oraz ograniczoną empiryczną ich weryfikację. Większość dotychczasowych prac koncentruje się na identyfikacji typów SBM, podczas gdy w niniejszym badaniu zaproponowano ujęcie, zgodnie z którym zrównoważenie stanowi nieodłączną, stopniowalną cechę każdego modelu biznesu. Konceptualizacji SBM dokonano na podstawie pogłębionego przeglądu literatury, czego efektem jest hipotetyczny model SBM. Weryfikacje modelu oparto na wynikach badań empirycznych przeprowadzonych w 694 przedsiębiorstwach z Polski i Danii, wykorzystano konfirmacyjną analizę czynnikową. Pomimo różnic w podejściu do zrównoważonego rozwoju w obu krajach, model dla obu obejmuje trzy wymiary: propozycję, tworzenie i dostarczanie wartości; odzyskiwanie zrównoważonej wartości; praktyki zarządcze wspierające zrównoważony rozwój. Artykuł wnosi wkład w rozwój badań nad SBM poprzez reinterpretację zrównoważenia jako ciągłego atrybutu dojrzałości, osadzonego w każdym modelu biznesu, tym samym wykraczając poza dominujące obecnie podejścia typologiczne. Dodatkowo przedstawiona, zweryfikowana empirycznie skala pomiarowa stanowi solidną podstawę dla dalszych badań nad SBM, umożliwiając jednocześnie przedsiębiorstwom ocenę poziomu dojrzałości zrównoważenia ich modelu biznesu, porównania branżowe oraz projektowanie skuteczniejszych strategii rozwoju.

4

Fast fashion business model: a review of innovation potential and environmental risks

Wiśniewski Adam

Economics and Environment

|

2025

|

No. 2

art. no. 944

EN

The fast fashion industry has revolutionised the clothing industry by emphasising rapid production, low cost and trend responsiveness. However, its environmental and ethical consequences raise concerns about long-term sustainability. This article aims to conceptually examine whether fast fashion constitutes a platform for innovation or a source of environmental degradation, by synthesising key academic and industry sources and systematically comparing the practices of leading global companies. The analysis is based on a structured review of the literature, including the PRISMA 2020 guidelines, which were used to identify key studies related to the topic. The study also includes a comparative assessment of selected industry practices. A thematic framework was applied to evaluate business model innovations and environmental trade-offs across leading global companies. Key characteristics of fast fashion business models were categorised by their level of innovativeness and environmental impact. The findings show that while fast fashion enables significant innovations in supply chains, digital design, and customer engagement, these advances often coexist with unsustainable practices such as resource overuse, waste generation and consumerism. The article concludes by outlining critical trade-offs between innovation and sustainability and suggests directions for transforming fast fashion into a more circular and responsible model.

PL

Branża fast fashion zrewolucjonizowała przemysł odzieżowy, kładąc nacisk na szybką produkcję, niskie koszty i reagowanie na trendy. Jednak jego konsekwencje środowiskowe i etyczne budzą obawy o długoterminowy zrównoważony rozwój. Niniejszy artykuł ma na celu zbadanie, czy szybka moda stanowi platformę dla innowacji, czy też źródło degradacji środowiska. Analiza opiera się na ustrukturyzowanym przeglądzie literatury, w tym wytycznych PRISMA 2020, które zostały wykorzystane do identyfikacji kluczowych badań związanych z tym tematem. Badanie obejmuje również ocenę porównawczą wybranych praktyk branżowych. Zastosowano ramy tematyczne do oceny innowacji modeli biznesu i rozwiązań środowiskowych w wiodących globalnych firmach. Wyniki pokazują, że chociaż fast fashion umożliwia znaczące innowacje w łańcuchach dostaw, projektowaniu cyfrowym i zaangażowaniu klientów, postępy te często współistnieją z niezrównoważonymi praktykami, takimi jak nadmierne wykorzystanie zasobów, wytwarzanie odpadów i konsumpcjonizm. Artykuł kończy się nakreśleniem istotnych kompromisów między innowacjami a zrównoważonym rozwojem i sugeruje kierunki przekształcania fast fashion w model bardziej cyrkularnego i odpowiedzialnego biznesu.

5

The impact of shared service centres on the financial position of companies in a turbulent environment

Motowidlak Urszula, Motowidlak Tomasz

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 195

449--461

EN

Purpose: The aim of this article is to identify and evaluate the economic benefits for companies that result from the provision of business services provided by a Shared Service Centre. Design/methodology/approach: The study used primary and secondary data. Data were obtained using, among others: descriptive analysis, content analysis, diagnostic survey, cause-effect analysis and qualitative analysis. The study, in the form of in-depth interviews, was conducted in 2021-2022. It was attended by experts with many years of professional experience in managerial and managerial positions. Findings: In the search for new opportunities to improve the efficiency of enterprises, a conceptual framework for an enterprise business model was developed, taking into account Shared Service Centre services. In a turbulent environment, Shared Service Centre services are becoming valuable competitive instruments, especially in terms of their ability to influence a company's financial situation, as confirmed by the experts participating in the study. Research limitations/implications: The article does not undertake a quantitative assessment of the impact of the services provided by Shared Service Centers on the financial situation of the enterprises covered by the study. Due to the confidentiality of the data, the experts participating in the study did not consent to their disclosure. The results of these analyzes encourage further, extended research in this area, including entities publishing financial data. Practical implications: The essence of the services provided by the Shared Service Centre means that they have a significant role to play in the management of the company. Indeed, all categories of Shared Service Centre services are fundamentally oriented towards a greater degree of coordination and flexibility of activities and the reduction of associated costs. Originality/value: The proposed enterprise business model can contribute to the improvement of decision-making tools for cooperation with the Shared Service Centre, in an effort to improve the financial situation of enterprises. This need is triggered by constant cost competition, which prompts companies to create an efficient value chain to build competitive advantage and grow.

6

Business model of a patented invention developed at a university on the example of the “WAXO” beeswax quality analyzer

Bednarzewska Kinga

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 198

9--26

EN

Purpose: The research purpose is to diagnose the market for beeswax quality analyses in Poland and to develop assumptions for the business model for the commercialization of the WAXO beeswax quality analyzer. Design/methodology/approach: The market analysis was conducted using Computer Assisted Self Interviewing (CASI). The study was conducted among randomly selected 124 respondents in beekeeping throughout the country. Most answered questions on behalf of beekeeping groups or associations, indicating how many members they had. Based on these data, it was determined that the interview results were representative of 2226 respondents. Assumptions for the business model were developed using the Business Model Canvas methodology about: customer segmentation, value proposition, channels, customer relationships, revenue structure, key activities, key resources, key partners, cost structure. Findings: A business model was developed based on which the commercialization of the WAXO device should be carried out. Practical implications: The conducted research allowed for the formulation of conclusions along with the presentation of operational initiatives necessary to introduce the device to the market and further commercialize it. Social implications: The invention of a beeswax quality analyzer protects bee colonies and the natural environment by changing the awareness of the beekeeping community and taking steps to change the applicable legislation. The presented recommendations support the university authorities in making decisions regarding the commercialization strategy of WAXO and the selection of operational solutions necessary to introduce it to the market, production, sales, and customer service. Originality/value: The subject of the invention is a portable electromechanical device allowing the analysis of beeswax for the presence of added impurities.

7

Problematyka zaopatrzenia mieszkańców w wodę

Ramm Klara

Gospodarka Wodna

|

2024

|

Nr 1

10--14

PL

Usługi wodociągowo-kanalizacyjne są oparte na podstawowym prawie dostępu człowieka do wody i urządzeń sanitarnych. Podlegają jednak zasadzie zwrotu kosztów za usługi wodne. Dlatego ważne jest wdrożenie stabilnych modeli biznesowych i finansowych. Modele te zależą głównie od własności infrastruktury i odpowiedzialności za jej eksploatację. Przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne finansują się głównie z taryfy, jednak inne źródła funduszy są niezbędne do utrzymania inwestycji na odpowiednim poziomie. Wyzwania sektora związane są więc głównie z wdrażaniem zmieniającego się prawa i pozyskiwaniem odpowiedniego finansowania.

EN

Water supply and sewerage services are based on the fundamental human right of access to water and Sanitation. However, the rule is that they are provided subject to reimbursement of water services costs. It is therefore important to implement stable business and financial models. These models mainly depend on who owns and is responsible for the infrastructure operation. Water and sewerage companies are financed primarily with the tariff, however, other sources of funds are essential to keep the investments at an appropriate level. The challenges faced by the sector are mainly related to implementation of the changing law and acquisition of the appropriate financing.

8

Towards a taxonomy of design options for augmented reality-based remote service business models

Ohlig Stefan, Breitkreuz David, Aliyu Aliyu, Mishra Rakesh, Stegelmeyer Dirk

Engineering Management in Production and Services

|

2024

|

Vol. 16, no. 2

128--147

EN

The aim of this paper is to develop design options for Augmented Reality (AR)-based remote service business models to support the implementation of AR technology for remote services currently taking place in the manufacturing industry. The design options were developed using a qualitative content analysis based on the results of a systematic literature review and on focus group discussions with 19 serviceresponsible industry experts from 12 German manufacturing companies. The application of a conceptual approach to taxonomy development resulted in a novel morphological framework with a total of 18 dimensions, each with two to six distinct characteristics representing the targeted design options of AR-based remote service business models. Since previous research on AR for remote services has largely neglected the business model perspective, this work makes a significant contribution to this scarcely explored research field by providing a systematic basis for describing and classifying such business models in terms of their design. The results provide industrial practice with the most important aspects to consider when designing AR-based remote service business models.

9

Technological and environmental drivers of changes in business model. The film industry perspective

Orankiewicz Agnieszka, Bartosiewicz Aleksandra

Economics and Environment

|

2024

|

No. 3

art. no. 761

EN

This article provides the first research on the importance of technological and environmental factors in the context of innovation and strategic management in the film industry. The study employs semi structured interviews, a systematic literature review (SLR) and a computer-assisted web interview (CAWI). First, based on the interviews and SLR, it identifies the most important technological and environmental film business model adaption factors, four in each category. Then, the CAWI results indicate that technological factors supported by social and economic changes substantially impact the film business models, while environmental factors are of minor importance, although noticeable. As with any research, ours also has some limitations. The surveys were conducted with a limited number of experts who agreed to participate in the study. At the same time, the findings of SLR depend on the researchers’ choice of searched keywords, the language of the scrutinised texts and the selection of databases.

PL

Artykuł jest pierwszym opracowaniem poświęconym badaniom znaczenia czynników technologicznych i środowiskowych w kontekście innowacji i zarządzania strategicznego w branży filmowej. W badaniu wykorzystano wywiady częściowo ustrukturyzowane, systematyczny przegląd literatury oraz wywiad internetowy wspomagany komputerowo (CAWI). Po pierwsze, na podstawie wywiadów i systematycznego przeglądu literatury, zidentyfikowano po cztery najważniejsze technologiczne i środowiskowe czynniki adaptacyjne filmowych modeli biznesowych. Następnie, na podstawie wyników badania CAWI, wskazano, że czynniki technologiczne wspierane zmianami społeczno-gospodarczymi w istotny sposób wpływają na modele biznesowe dystrybucji filmów, podczas gdy czynniki środowiskowe mają zauważalne, jednak mniejsze znaczenie. Jak każde badanie, również i to ma ograniczenia. Badania ankietowe przeprowadzono z ograniczoną liczbą ekspertów, którzy zgodzili się wziąć udział w badaniu, a wyniki systematycznego przeglądu literatury zależą od wyboru przez badaczy wyszukiwanych słów kluczowych, języka analizowanych tekstów oraz doboru baz danych.

10

Subscription economy as a response to new trends in Polish consumer behavior

Ziobrowska-Sztuczka Justyna, Markiewicz Ewa

Economics and Environment

|

2024

|

No. 2

art. no. 747

EN

The purpose of this study is to identify trends in consumer behaviour relevant to the development of the subscription economy and to identify motives and preferences of Polish consumers related to the analysed business model. The study used the literature analysis and critique method and the diagnostic survey method (N=350). The authors' study showed a high interest of Poles in the subscription model, the highest among 18-24-year-olds. At the same time, as many as 75 percent of respondents in the oldest age group (over 60 years) declared that they would like to increase their subscriptions in the future. Based on the analysis, it was concluded that Poles have a high interest in products/services in the following categories: telecommunications/TV, home services, and medical services. Concerning the identified factors influencing consumer behaviour in terms of subscription economics, the research showed that economic factors such as subscription price remain the most important for Polish consumers. The article describes the new motivations and trends behind the adoption of subscription models by Polish consumers.

PL

Celem artykułu jest identyfikacja trendów w zachowaniach konsumentów istotnych dla rozwoju gospodarki subskrypcyjnej oraz identyfikacja motywów i preferencji polskich konsumentów związanych z analizowanym modelem biznesowym. W badaniu wykorzystano metodę analizy i krytyki literatury oraz metodę sondażu diagnostycznego (N=350). Badanie autorek wykazało wysokie zainteresowanie Polaków modelem subskrypcyjnym, najwyższe wśród osób w wieku 18-24 lata. Jednocześnie aż 75 proc. respondentów w najstarszej grupie wiekowej (powyżej 60 lat) zadeklarowało, że chciałoby w przyszłości zwiększyć liczbę subskrypcji. Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że wśród Polaków istnieje duże zainteresowanie produktami/usługami z kategorii: telekomunikacja/TV, usługi dla domu oraz usługi medyczne. Jeśli chodzi o zidentyfikowane czynniki wpływające na zachowania konsumentów w zakresie ekonomii subskrypcji, badanie wykazało, że czynniki ekonomiczne, takie jak cena subskrypcji, pozostają najważniejsze dla polskich konsumentów. Artykuł opisuje nowe motywacje i trendy stojące za przyjęciem modeli subskrypcyjnych przez polskich konsumentów.

11

Business models of Polish fuel and energy companies in integrated reports

Bek-Gaik Bogusława, Surowiec Anna

Economics and Environment

|

2024

|

No. 3

art. no. 690

EN

The business model is undoubtedly a new issue in scientific research and currently enjoys great popularity, in recent years, it has attracted increasing attention in relation to both financial and non-financial corporate reporting. The purpose of the article is to identify business model disclosures of fuel and energy companies in Poland presented in integrated reports. The study, which examined 70 integrated reports for 2013 and 2021, involved analysing disclosures of information about the business model, analysing the content of integrated reports of companies and checking the scope and content of disclosed information in the part of the report concerning the business model. The content analysis method was used in the study, and the Likert scale was used to measure the level/quality of disclosures. The quality assessment of business model disclosures in integrated reporting is comprised of two steps: analysis of average scores of disclosures in each of the analysed years and case study analysis to compare the practical approach to disclosing information about the business model. The findings proved that the business model disclosures are at a high level. In most cases, the companies use the capital approach, complementing the business model presentations with value creation schemes. The results of the study allow for a better understanding of the logic of running a business of fuel and energy companies for all stakeholders. The article is the result of original empirical research concerning the analysis of non-financial information disclosed by Polish companies and fills a gap in scientific research on disclosing information about the business model in integrated reports. The research presented in the article contributes to the current literature on integrated reporting by using the novel dataset.

PL

Model biznesu jest niewątpliwie nowym zagadnieniem w badaniach naukowych i obecnie cieszy się dużą popularnością, a w ostatnich latach przyciąga coraz większą uwagę w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw o charakterze finansowym, jak i niefinansowym. Badanie, któremu poddano 70 raportów zintegrowanych za lata 2013 i 2021, polegało na przeanalizowaniu ujawnień informacji o modelu biznesu oraz analizie zawartości raportów zintegrowanych spółek i sprawdzeniu zakresu i treści ujawnianych informacji w części raportu dotyczącej modelu biznesu. W badaniu zastosowano metodę analizy treści, a do pomiaru poziomu/jakości ujawnień wykorzystano skalę Likerta. Ocena jakości ujawnień modeli biznesu w raportach zintegrowanych obejmowała dwa etapy: analizę średnich wyników ujawnień w każdym z analizowanych lat oraz analizę studium przypadku w celu porównania praktycznego podejścia do ujawniania informacji na temat modelu biznesowego. Wnioski potwierdziły, że ujawnienia dotyczące modelu biznesu są na wysokim poziomie, w większości przypadków firmy stosują podejście kapitałowe, uzupełniając prezentacje modelu biznesu schematami tworzenia wartości. Wyniki badania pozwalają na lepsze zrozumienie logiki prowadzenia działalności przez firmy paliwowe i energetyczne dla wszystkich interesariuszy. Artykuł jest wynikiem oryginalnego badania empirycznego, dotyczącego analizy informacji niefinansowych ujawnianych przez polskie spółki i wypełnia lukę w badaniach naukowych nad ujawnianiem informacji o modelu biznesu w raportach zintegrowanych. Przedstawione w artykule badanie przyczynia się do aktualnej literatury na temat raportowania zintegrowanego poprzez wykorzystanie nowego zestawu danych.

12

Business model as determinant of behavioral strategy

Rybicki Jacek

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2023

|

z. 176

535--553

EN

Purpose: The purpose of this article is to answer two research questions. The first is: what is the relationship between the business model and the behavioral strategy of companies? The second is: how does the business model determine behavioral strategy? Methodology: The research method of the literature review involved three stages. Stage one consisted of analyzing articles retrieved from Web of Science, Scopus and Google Scholar. Key words typed into the search engine were helpful in selecting articles. The following keywords were used: creative thinking, strategic thinking, business model, business model innovation, competitive strategy, behavioral strategy, organizational intelligence, strategic intelligence, intelligent organization. Stage two involved reviewing the selected articles. Stage three involved analyzing and synthesizing the content of the previously selected publications. In the end, a total of 125 selected articles in Polish and English were analyzed, of which 42 literature items were used in the article in the form of citations and references. Findings: The research confirmed the view that strategy and business model complement each other. Through feedback, they are interdependent on each other and coevolve. The business model is one of the determinants strongly influencing the shape of strategy. Research limitation: The research used a reductionist approach, and therefore ignored numerous other contextual determinants of behavioral strategy. The research focused only on the business model as a determinant of behavioral strategy and on the feedbacks occurring between the studied elements of the concept. Originality/value: The originality of the concept is reflected in its dynamic nature. The dependency analysis is set in a broader context that includes organizational intelligence and intelligent market behavior of enterprises. The concept is valuable because it takes a dynamic approach to clarifying the issue of the business model as a determinant of strategy. A cognitively interesting study could provide an answer to the question: what types of business models are the highest basis for building competitive advantage as one of the elements of strategy.

13

Wartość dla klienta na przykładzie modelu biznesowego sektora energetycznego Francji

Nowakowska-Krystman Aneta, Burchert-Perlińska Beata, Sośnicki Marek

Wiedza Obronna

|

2023

|

nr 2

PL

Rozwój sektora energetycznego obecnie jest mocno eksponowanym problemem przez wiele środowisk: akademików, polityków, przedsiębiorców, a także klientów. Klienci są zainteresowani wieloma aspektami, m.in. ceną, nieprzerwalnością dostaw, zanieczyszczenie środowiska uzyskiwanego wskutek wytworzenia energii. Celem artykułu jest wskazanie wartości jakie tworzy sektor energetyczny dla klienta. Punktem odniesienia jest problematyka wartości wskazywana w modelach biznesowych. Jednym z często wykorzystywanych możliwości opisu pomysłu na biznes jest Business Model Canvas. Wartość dla klienta zobrazowano w oparciu o funkcjonowanie sektora energetycznego we Francji w latach 2019 - 2021 roku, opierając ją na teorii społecznej odpowiedzialności biznesu (ang. corporate social responsibility - CSR).

EN

The development of the energy sector is currently a highly exposed issue by many circles: academics, politicians, entrepreneurs, as well as customers. Customers are interested in many aspects, including price, uninterruptible supply, environmental pollution obtained from energy generation. The purpose of the paper is to indicate the values that the energy sector creates for the customer. The point of reference is the issue of value indicated in business models. One of the frequently used options for describing a business idea is the Business Model Canvas. Customer value is illustrated based on the operation of the energy sector in France in 2021, basing it on the theory of corporate social responsibility (CSR).

14

Model biznesowy sektora energetycznego Włoch

Sośnicki Marek

Wiedza Obronna

|

2023

|

nr 2

PL

Sektor energii elektrycznej w państwach Unii Europejskiej znajduje się w fazie głębokich przemian obejmujących zrównoważenie środowiskowe, niezawodność dostaw oraz wdrożenie działań integracyjnych w ramach w ramach wspólnego rynku energii. Redukcja emisji CO₂ w połączeniu z rosnącym zapotrzebowaniem na energię, kryzys cenowy, bezpieczeństwo dostaw, zmuszają decydentów do gruntownego przemyślenia modelu biznesowego sektora energetycznego. Celem artykułu jest przedstawienie transformacji strukturalnej i technologicznej sektora energetycznego Włoch w oparciu o Business Model Canvas. Okres analityczny obejmuje lata 2000–2022, gdzie rok 2000 przyjęto za punkt odniesienia dla modelu biznesowego kształtującego się w 2022 roku. Obserwacja przemian sektora energetycznego w ostatnich latach była ważnym elementem debaty naukowej oraz wdrożeń gospodarczych. Od dwóch lat nastąpił ich przyrost wykładniczy. Autorzy również chcą zabrać głos w dyskusji, przedstawić sektor poprzez pryzmat Business Model Canvas, co nie jest często spotykane w literaturze przedmiotu. Wykorzystywany jest on bowiem na potrzeby opisania organizacji nie zaś sytemu.

EN

The electricity sector in the European Union countries is in a phase of profound change involving environmental sustainability, supply reliability and the implementation of integration measures within a common energy market. The reduction of CO₂ emissions coupled with increasing energy demand, price crisis, and security of supply are forcing decision makers to fundamentally rethink the business model of the energy sector. The purpose of this article is to present the structural and technological transformation of italian energy sector based on the Business Model Canvas. The analytical period covers the years 2000-2022, where 2000 is taken as the benchmark for the business model taking shape in 2022. Observing the transformation of the energy sector in recent years has been an important part of the scientific debate and business implementations. They have grown exponentially over the past two years. The authors also want to contribute to the discussion, to present the sector when taking into account the Business Model Canvas, which is not often seen in the literature. This is because it is used to describe an organization rather than a system.

15

Modelling the costs of postal companies for the delivery of goods to consumers within the last mile

Jucha Peter, Corejova Tatiana

Transport Problems

|

2023

|

T. 18, z. 1

33--42

EN

The aim of this paper is to design a methodological procedure for determining the costs of companies in the process of travelling the last mile in the context of changing the business model. At present, traditional services such as delivery by post or by courier to a particular consumer’s place of residence are still used to deliver consignments to consumers. In recent years, however, new delivery methods have begun to be used, such as ParcelShops, lockers located at specific locations, or dispensing points where the consumer comes to pick up the shipment. In order for each of these methods of delivering goods to consumers to work as efficiently as possible, it is necessary to incur certain costs. The results of this paper contain a mathematical relationship for calculating the total costs that a postal company has to incur in order to deliver goods to consumers within the last mile using the available delivery options.

16

Model SaHo – polski model biznesowy dla energetyki jądrowej

Sawicki Łukasz, Horbaczewska Bożena

Postępy Techniki Jądrowej

|

2023

|

z. 3

17--20

PL

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie innowacyjnego modelu biznesowego, Modelu SaHo, stworzonego dla realizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ), ale możliwego do zastosowania również w innych państwach oraz innych sektorach wymagających dużych nakładów inwestycyjnych. Model SaHo rozwiązuje problemy energetyki jądrowej związane z wysokim ryzykiem inwestycyjnym i wysokimi kosztami kapitału na etapie budowy oraz zapewnia elektrowni jądrowej przychody po podłączeniu jej do sieci. Model zakłada, że na początku inwestorem jest państwo, które przejmuje na siebie w krótkim okresie większość ryzyka. Następnie państwo sprzedaje akcje elektrowni przed podłączeniem jej do sieci, znacząco zmniejszając swoje zaangażowanie finansowe. Od tego momentu elektrownia w Modelu SaHo działa podobnie do elektrowni w fińskim modelu Mankala albo amerykańskiej spółdzielni energetycznej, wytwarzając i sprzedając energię swoim akcjonariuszom po koszcie produkcji. Żaden z modeli stosowanych do tej pory w sektorze jądrowym nie daje takich możliwości. Model SaHo umożliwia zwiększenie konkurencyjności krajowego przemysłu oraz zwiększenia akceptacji społecznej dla energetyki jądrowej. Dzięki temu jest on nie tylko modelem biznesowym, ale również koncepcją funkcjonowania przemysłu jądrowego.

EN

The purpose of the paper is to present an innovative business model, the SaHo Model, designed specifically to enable the Polish government to implement Nuclear Power Development Plans, which can be possibly used in other countries and in sectors requiring high capital expenditures. The SaHo Model solves the problems identified in the nuclear energy sector, which are related to high investment risk and high costs of capital at the investment stage, and ensures revenues after connection to the grid. Since the state is the investor at the initial stages, it takes over most of the risk in the short term. Selling the shares before connection to the grid, the state significantly reduces the financial involvement in the long term. From then on, the SaHo Model works similar to the Finnish Mankala or American electric cooperative models, producing and selling energy to their shareholders at production costs. None of the models used so far in nuclear energy provides such opportunities. The SaHo Model allows to enhance the competitiveness of the national industry and to increase public acceptance for nuclear power. Thus, it is not only a business model but also a concept for the functioning of the nuclear industry.

17

A bibliometric analysis of resilience and business model using VOSviewer

Otola Iwona, Knop Lilla

Polish Journal of Management Studies

|

2023

|

Vol. 28, No. 2

255--273

EN

Emerging disruptive events in recent years have highlighted the importance of building organizational resilience, particularly in the context of the accepted logic of value creation. Bringing these issues, i.e. resilience and business models being a specific tool for creating, delivering and capturing value, an area of research that has been gaining importance in recent years is presented. Nevertheless, studies presenting the results of bibliometric analyses combining these two terms are still rare. The main aim of this article is to present the results of a bibliometric analysis allowing for the mapping of cognitive structures in resilience and business models (R&BM) and to discuss current research directions in this area. The study used data from the Scopus database from 2009 to 2023. Research trends and keyword co-occurrence analysis were included in the bibliometric analysis, and VOSviewer software was used to visualize the data.

PL

Pojawiające się w ostatnich latach distruptive events podkreśliły znaczenie budowania odporności organizacji, szczególnie w kontekście przyjętej logiki tworzenia wartości. Łącząc te zagadnienia, tj. odporności i modeli biznesu, będących szczególnym narzędziem tworzenia, dostarczenia i przechwytywania wartości, zaprezentowano obszar badań, który w ostatnich latach nabiera wagi. Niemniej jednak, badania prezentujące wyniki analiz bibliometrycznych łączących te dwa terminy są nadal rzadkie. Głównym celem artykułu jest przedstawienie wyników analizy bibliometrycznej pozwalającej na zmapowanie struktur poznawczych w zakresie odporności i modeli biznesu (R&BM) oraz omówienie bieżących kierunków badań w tym zakresie. W badaniu wykorzystano dane z bazy Scopus z lat 2009 - 2023. W analizie bibliometrycznej uwzględniono trendy badawcze oraz analizę keywords co-occurrence, do wizualizacji danych zaś użyto oprogramowania VOSviewer.

18

The Business Model of Industrial Networks in the Context of the Industry 4.0 Environment

Grabowska Sandra, Saniuk Sebastian

Management and Production Engineering Review

|

2023

|

Vol. 14, No. 4

41--47

EN

The article presents a business model based on an industrial network of companies capable of producing personalized products in an Industry 4.0 environment. Based on research conducted in Poland, in manufacturing companies, the critical problems associated with the implementation of Industry 4.0 technologies and the expected benefits associated with their implementation are addressed. The model’s task is to integrate a customer expecting personalized production with a network of companies with the appropriate production resources. The original achievement is the integration of the customer and the manufacturer around an e-business platform, which allows the rapid prototyping of a network of SME companies capable of realizing personalized production. The proposed model describes the architecture of enterprise cooperation under the conditions of implementing the Industry 4.0 concept and is dedicated to the SME sector. The model provides a basis for building prototypes of e-business platforms of small and medium-sized enterprises.

19

Strategic Coherence and Company Ambidexterity - a Necessity or a Delusion?

Mielcarek Paweł

Management and Production Engineering Review

|

2023

|

Vol. 14, No. 2

61--69

EN

Organisations have to take into account rapid, non-linear changes in their environment that build pressure on the company‘s development strategy. Therefore, one of the key challenges and paradoxes is to how maintain mutual coherence between different areas of the organisation and simultaneously leverage being ambidextrous so as to continue with exploration and exploitation activities. The main goal of this paper is to present research results on the relation between strategic coherence and company ambidexterity. Strategic coherence is a proprietary concept allowing for measurement of the balance between the vertical and horizontal adjustment of an organisation. Vertical adjustment is the relation between strategy and the elements of the business model measured by: 1) the cascading of goals, 2) feedback on matching elements of the business model according to strategy, and 3) control over financial results and strategy implementation. Horizontal adjustment refers to matching the business model components measured by: 1) creating value, 2) capturing value, and 3) creating a synergy effect) Meanwhile, ambidexterity is determined by four areas: 1) company goals, 2) products, 3) market and 4) competitive advantage for both exploration and exploitation activities. The research survey was conducted with the use of the CATI method. Altogether, 400 medium-sized and large Polish companies were included in the study. To calculate the dependencies, the Pearson correlation coefficient was applied. The companies studied achieved similar results in terms of strategic coherence dimensions, as the vertical adjustment was 6.47, and the horizontal was 6.29 on a scale of 1–10. Meanwhile, in terms of ambidexterity, the companies achieved a moderate level, with the average value for exploration being 4.26, and that for exploitation 4.51 on a scale from 1 to 7. Based on correlation analysis, the relation between both variables has the shape of an inverted “U” with the most favourable point for ambidexterity at the “high strategic coherence” level. This study is a comprehensive guide for practitioners, and presents development guidelines for companies. The value of this research is an empirically validated framework that describes relations based on a dynamic balance between strategic coherence and two types of adjustment in the area of regulation – vertical and horizontal, as well as ambidexterity with two types of activity in the area of operations: exploration and exploitation. This study is unique and explores uncharted areas of strategic management.

20

Managerial approaches, frameworks, and practices for business model application in public services management in the VUCA environment

Gaule Egle, Jovarauskiene Donata, Petrauskiene Ruta, Pravalinskas Mindaugas, Rauleckas Rimantas

Engineering Management in Production and Services

|

2023

|

Vol. 15, no. 3

84--100

EN

Significant gaps in public services management were highlighted when service-dominant logic emerged in services science, resulting in fundamental changes in attitudes. The business model application in public services was initiated by offering public service logic. However, this concept requires justification of its interfaces with management approaches, frameworks, and practices. The VUCA (Volatility, Uncertainty, Complexity, and Ambiguity) environment has changed the existing managerial approach in organisational performance and services management. This paper aims to highlight the key aspects and justify the application of services management approaches, frameworks, and practices (Agile practices, customer experience management frameworks, and the design thinking approach) that coincide with the business model approach in public services management (public service logic) in a VUCA environment. In this paper, the Cochrane Guide to Literature Reviews was loosely followed. The focus was on academic publications and such expert sources as webinars for practitioners. Only publications and expert sources in English were included. The Scopus search engine was used for academic sources. Publications covering at least two of the following domains were included: Customer experience, business model, Agile practices, design thinking approach, public services, and VUCA. The expert sources were selected using purposive sampling when communities of practice were identified by authors with expert knowledge, and the main communication channels within each community of practice were sampled. The analysis showed that public services are defined as public goods that the State’s government commits to deliver in line with public values by applying a customer-centric approach. Integrating the design thinking approach and Agile practices help create customer-centric solutions for the customer experience management framework as design thinking helps understand what to do, while Scrum (one of Agile practices) gives the autonomy in deciding how to do it. Each analysed managerial method contributes uniquely to improving public services management in a VUCA environment.