Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Exchange Information Requirements EIR in BIM projects: automatic classification based on ISO 19650 categories

Mitera-Kiełbasa Ewelina, Zima Krzysztof

Materiały Budowlane

|

2026

|

nr 5

36--42

EN

The aim of this study was to develop a model for the automatic classification of fragments of Exchange Information Requirements (EIR) according to the categories defined in ISO 19650. TF-IDF, Word2Vec with SVM, and BERT were applied. Despite the limited dataset, the F1 score reached a value equal to or greater than 0.7. The study confirms the effectiveness of the approach and highlights the potential of AI in supporting the creation of customised EIRs for effective BIM implementation in construction projects.

PL

Artykuł dotyczy opracowania modelu automatycznej klasyfikacji fragmentów wymagań dotyczących wymiany informacji EIR zgodnie z kategoriami ISO 19650. Zastosowano TF-IDF, Word2Vec z SVM oraz BERT. Pomimo ograniczonego zbioru danych, uzyskano średnią wartość wskaźnika F1 równą lub wyższą niż 0,7. Badanie potwierdza skuteczność podejścia i wskazuje potencjał AI w usprawnieniu tworzenia spersonalizowanych EIR na potrzeby efektywnej implementacji BIM w przedsięwzięciach budowlanych.

2

Przegląd metod i technik planowania rezerw kosztu przedsięwzięć budowlanych

Czarnigowska Agata, Tomczak Michał

Builder

|

2026

|

R.30, nr 1

16--19

PL

Rezerwa kosztów przedsięwzięcia budowlanego jako część jego budżetu jest planowana w oparciu o doświadczenie i ilościową analizę ryzyka. Artykuł analizuje metody i narzędzia szacowania rezerwy kosztowej przedsięwzięć budowlanych na bazie 43 publikacji z lat 2006-2025. Mimo gwałtownego rozwoju metod analizy danych badana próba publikacji nie wskazuje jeszcze na przełom w technice planowania rezerw (dominują: lekko modyfikowana technika symulacji Monte Carlo i stosunkowo proste modele uczenia maszynowego). Co więcej, zarówno pojęcie rezerwy kosztu, jak i cechy przedsięwzięć traktowane jako predyktory kosztu traktowane są w badanych źródłach bardzo rozmaicie.

EN

The construction project cost contingency, as part of its budget, has been traditionally planned based on experience and quantitative risk analysis. The paper is a literature review that investigates into recent methods and tools for estimating construction cost contingency construction applied in a sample of 43 papers published between 2006-2025. Despite the rapid development of data analysis techniques, the sample does not indicate any breakthrough in contingency planning (most frequently used techniques are modified Monte Carlo simulation and relatively simple machine learning models). Moreover, both the concept of cost reserves and the characteristics of projects treated as cost predictors are treated very differently in the sources.

3

Planowanie, organizacja, realizacja – efektywne zarządzanie budową – Katedra Zarządzania w Budownictwie L-7

Plebankiewicz Edyta, Sroka Bartłomiej, Karcińska Patrycja, Górka-Stańczyk Monika, Biel Sebastian

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 3

44--47

PL

Katedra Zarządzania w Budownictwie (L-7) jest jednostką Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej, której historia sięga początków powstania uczelni. Struktura katedry ewoluowała wraz z rozwojem wydziału, a tematyka badawcza zawsze była związana z aktualnymi w danym okresie problemami szeroko rozumianego zarządzania w budownictwie. Tematyka omówionych w artykule, najnowszych rozpraw doktorskich powstałych w ramach działalności naukowo-badawczej katedry, wyznacza nowatorskie trendy w zarządzaniu przedsięwzięciami budowlanymi, istotnie przyczyniając się do rozwoju inżynierii lądowej. Poza walorem naukowo-badawczym należy także wskazać na charakter aplikacyjny i wdrożeniowy opracowanych w katedrze rozwiązań.

EN

The Chair of Construction Management (L-7) is a unit of the Faculty of Civil Engineering at the Cracow University of Technology, whose history dates back to the early days of the university. The structure of the Chair has evolved with the development of the Faculty and the research topics have always been related to the problems of construction management, broadly understood, which were current at the time. The topics discussed in the article, the most recent PhD dissertations produced as part of the scientific and research activities of the Chair, set innovative trends in the management of construction projects, significantly contributing to the development of civil engineering. In addition to the scientific and research value, it is also important to point out the application and implementation nature of the solutions developed at the Chair.

4

Perspektywy zarządzania ryzykiem ekologicznym w budownictwie drogowym

Bizon-Górecka Jadwiga, Górecki Jarosław

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 1

107--111

PL

W artykule zaprezentowano szczególny charakter przedsięwzięć budowlanych, obejmujących budownictwo drogowe. Podkreślono ich związek z inżynierią środowiska w poszczególnych fazach procesu inwestycyjno-budowlanego. Wskazano też zasadność dostrzegania zjawiska ryzyka w przebiegu tego procesu i konieczność obserwacji ryzyka ekologicznego. Reakcją na pojawiające się zagrożenia środowiskowe powinno być zarządzanie ryzykiem ekologicznym. Podano poszczególne perspektywy, jakie należy zauważyć w budownictwie drogowym w toku takiego zarządzania. Omówiono problemy planowania tras komunikacji drogowej i ich relacji ze światem istot żywych oraz możliwości ochrony przed szkodliwymi czynnikami.

EN

The article presents the specific nature of construction projects, including road construction. Their relationship with environmental engineering in individual phases of the investment and construction process was emphasized. The validity of recognizing the phenomenon of risk during this process and the need for observing ecological risk were also indicated. The response to emerging environmental threats should be ecological risk management. Individual perspectives that should be noticed in road construction during such management are given. The problems of roadway planning and its relations with the nature as well as the possibilities of protection against harmful factors were discussed.

5

Ocena ryzyka w przedsięwzięciach modernizacyjnych obiektów szkolnictwa wyższego z wykorzystaniem logiki rozmytej

Leśniak Agnieszka, Skrzypczak Olga

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 4

140--143

PL

Praca dotyczy oceny ryzyka w inwestycjach publicznych, koncentrując się na naprawach i modernizacji wybranych obiektów szkolnictwa wyższego. Głównym celem jest identyfikacja potencjalnych czynników ryzyka oraz propozycja metody oceny ryzyka z wykorzystaniem teorii zbiorów rozmytych. Wykorzystanie logiki rozmytej i metody Mandamiego pozwala na uwzględnienie niepewności i ocen subiektywnych dla czynników ryzyka i skutków ich wystąpienia. Każdy z zaproponowanych czynników ryzyka jest analizowany za pomocą rozmytych funkcji przynależności dla niskiego, średniego i wysokiego prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz powstałych konsekwencji. W efekcie poziom ryzyka został przedstawiony jako trójelementowy zbiór, którego elementami są rozmyte podzbiory opisane zmiennymi lingwistycznymi: R = {niskie, średnie, duże}. Wyniki analizy wskazują na konieczność szczególnego uwzględnienia ryzyk związanych z koordynacją prac oraz zapewnieniem odpowiednich kwalifikacji pracowników, co jest kluczowe dla zminimalizowania ryzyka opóźnień i błędów w realizacji przedsięwzięć.

EN

The work pertains to the assessment of risk in public investments, focusing on the repairs and modernization of selected higher education facilities. The main objective is to identify potential risk factors and propose a method for risk assessment using fuzzy set theory. The use of fuzzy logic and the Mamdani method allows for the consideration of uncertainties and subjective evaluations of risk factors and their impacts. Each of the proposed risk factors is analyzed using fuzzy membership functions for low, medium, and high probability of occurrence and resulting consequences. Consequently, the level of risk is presented as a three-element set, whose elements are fuzzy subsets described by linguistic variables: R = {low, medium, high}. The results of the analysis indicate the necessity of paying particular attention to risks related to the coordination of work and ensuring the appropriate qualifications of employees, which is crucial for minimizing the risk of delays and errors in the implementation of projects.

6

Modelowanie przedsięwzięcia budowlanego w ujęciu BIM i klasyfikacji komponentów w aspekcie kompromisów konstrukcyjno-montażowych

Wiatr Tomasz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

61--64

PL

Artykuł dotyczy przedsięwzięcia badawczo-dydaktycznego w ujęciu BIM realizowanego pod kierunkiem autora. Modele 3D BIM budynków wykonano do złożonych analiz 4D/5D BIM z klasyfikacją typowych i nietypowych komponentów w systemie uprzemysłowionego budownictwa betonowego. Szczegółowy model osiedla w chmurze BIM stanowi tu podstawę ogólniejszego sformułowania problemu montażowego. Żurawie budowlane są tu traktowane jako maszyny montażowe oraz narzędzia optymalizacji i oceny technologiczności. Sednem publikacji jest raport z badań i rozwiązanie bazowe jako podstawa projektowania elastycznego z użyciem komponentów projektowo-wykonawczych oraz ich klasyfikacji alfanumerycznej.

EN

The article deals with a research and teaching project in terms of BIM carried out under the direction of the author. 3D BIM models of buildings were made for complex 4D/5D BIM analyses with classification of typical and atypical in industrialized concrete building system. Detailed district’s model placed in the BIM cloud is here the basis for the more general formulation of the assembly problem. Construction cranes are treated here as assembly machines and tools for optimisation and constructability assessment. The core of the publication is the research report and base solution as a basis for flexible design with design and construction components and their alphanumeric classification.

7

Kluczowe czynniki powstawania roszczeń w przedsięwzięciach budowlanych w Polsce – wyniki badań ankietowych

Leśniak Agnieszka, Górka-Stańczyk Monika, Kołodziejczuk Mirosław

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 6

200--203

PL

W artykule podjęto problematykę roszczeń pojawiających się w trakcie realizacji inwestycji budowlanych w Polsce. Celem przeprowadzonych badań było rozpoznanie najczęściej występujących przyczyn roszczeń oraz ich hierarchizacja z punktu widzenia obu stron procesu inwestycyjnego. Na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród wykonawców i zamawiających (242 odpowiedzi) zidentyfikowano najczęstsze źródła roszczeń: zmiany zakresu robót, błędy projektowe oraz nieprecyzyjne zapisy umowne. Analiza wykazała, że roszczenia najczęściej dotyczą jednocześnie kosztów i czasu realizacji. Wyniki badań stanowią istotny wkład w rozpoznanie źródeł konfliktów kontraktowych w polskim budownictwie i mogą służyć jako podstawa do opracowania strategii ograniczania ryzyka, poprawy zapisów kontraktowych oraz usprawnienia komunikacji między uczestnikami procesu inwestycyjnego.

EN

The article addresses the issue of claims arising during the implementation of construction projects in Poland. The aim of the conducted research was to identify the most frequently occurring causes of claims and to prioritize them from the perspectives of both parties involved in the investment process. Based on a survey conducted among contractors and contracting authorities (242 responses), the most common sources of claims were identified: changes in the scope of work, design errors, and imprecise contractual provisions. The analysis showed that claims most often concern both the cost and time of project execution. The findings provide a significant contribution to identifying the sources of contractual disputes in the Polish construction sector and may serve as a basis for developing strategies to mitigate claim-related risks, improve contractual terms, and enhance communication between project stakeholders.

8

BHP jako integralny element zarządzania ryzykiem w przedsięwzięciach budowlanych realizowanych przez jednostki sektora finansów publicznych

Solczak Urszula

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 6

180--184

PL

Artykuł koncentruje się na zarządzaniu bezpieczeństwem i higieną pracy (BHP) w przedsięwzięciach budowlanych, szczególnie z perspektywy inwestora publicznego. Kluczowym zagadnieniem jest analiza ryzyka, która stanowi podstawę skutecznej kontroli zarządczej i pozwala na identyfikację zagrożeń jeszcze na etapie planowania inwestycji. Omówiono organizacyjne i nadzorcze mechanizmy zarządzania ryzykiem, w tym wymogi BHP w dokumentacji przetargowej, system raportowania zagrożeń oraz obowiązek weryfikacji kwalifikacji wykonawców. Podkreślono znaczenie regularnych audytów i monitorowania przestrzegania norm BHP przez wykonawców i podwykonawców. Przedstawiono również mechanizmy reaktywne, czyli procedury postępowania w przypadku naruszeń przepisów BHP. W artykule poruszono także długofalowe strategie inwestora publicznego, które obejmują analizę trendów wypadkowości, doskonalenie systemu kontroli zarządczej oraz promowanie firm przestrzegających zasad bezpieczeństwa.

EN

The article focuses on the management of occupational health and safety (OHS) in construction projects, particularly from the perspective of a public investor. A key issue is risk analysis, which is the basis for effective management control and allows the identification of risks even at the planning stage of an investment. The organizational and supervisory mechanisms of risk management are discussed, including OSH requirements in tender documents, the system of hazard reporting and the obligation to verify the qualifications of contractors. The importance of regular audits and monitoring of compliance with OSH standards by contractors and subcontractors was emphasized. Reactive mechanisms, i.e. procedures for dealing with OSH violations, are also presented. The article also addresses the public investor’s long-term strategies, which include analyzing accident trends, improving the management control system and promoting safety-compliant companies.

9

Jak ocenić raport oddziaływania na środowisko

Pawlik Kazimierz

Budownictwo i Prawo

|

2025

|

R. 28, nr 3

37--39

PL

W prowadzonym przed organami gminy postępowaniu w sprawie ustalenia warunków środowiskowych zgody na realizację jakiegoś przedsięwzięcia największe znaczenie ma raport oddziaływania na środowisko. Jest to dokument, którego przygotowanie wymaga wiadomości specjalnych – choć nie ma on statusu opinii biegłego.

EN

In proceedings conducted before municipal authorities to determine the environmental conditions for approval of a project, the environmental impact report is of utmost importance. It is a document that requires specialised knowledge to prepare, although it does not have the status of an expert opinion.

10

Reactive scheduling of repetitive construction projects by allocating additional resources

Jaśkowski Piotr, Ibadov Nabi, Biruk Sławomir, Arslan Volkan

Archives of Civil Engineering

|

2025

|

Vol. 71, nr 4

559--572

EN

Repetitive construction projects involve the sequential execution of the same type of construction process at different locations (units). Work crews responsible for a particular type of process complete their work in one unit and then move on to the next. In practice, it is not possible to divide the built facility into identical units. In such a case, reducing the execution time of the project leads to interruptions in the workflow of the crews. Better results can be achieved by changing the order in which the units are processed by the crews. The use of the flow-shop system, well known in production scheduling, makes it possible to reduce the execution time of this type of projects, but makes the schedules vulnerable to random disturbances: the resulting delays can propagate throughout the schedule and generate idle time for crews completing their processes on time. Therefore, rescheduling may become inevitable to meet the deadlines. This paper presents a linear programming mathematical model for reactive scheduling that takes into account the possibility of allocating additional crews and allows for the possibility of changing the sequence of units. It makes it possible to meet the target date for completion of the project and to reduce the downtime of the working crews. The proposed approach to respond to schedule disruptions is illustrated by an example. Potential tools for solving the model were also pointed out, which can form the basis for creating a decision support system in the execution phase of repetitive projects.

PL

Przedsięwzięcia budowlane obejmują często różne procesy budowlane realizowane kolejno na częściach obiektów (działkach roboczych). Do ich wykonania organizowane są brygady robocze, które po wykonaniu zadań na jednej części obiektu przechodzą na kolejną działkę roboczą. W rzeczywistości ze względów konstrukcyjnych podział obiektu na jednakowe części jest niemożliwy, co powoduje że skrócenie czasu realizacji przedsięwzięcia jest możliwe do uzyskania przy wprowadzeniu przestojów w pracy brygad, a z drugiej strony lepsze wyniki można uzyskać zmieniając kolejność zajmowania działek roboczych przez brygady. Zastosowanie systemu pracy flow-shop, znanego w przemyśle, pozwala na skrócenie realizacji tego typu przedsięwzięć, jednak powoduje, że w przypadku wystąpienia losowych zakłóceń przy realizacji spowodowane nimi opóźnienia mogą propagować w całym harmonogramie i powodować przestoje w pracy brygad realizujących swoje procesy terminowo. W tej sytuacji konieczna jest aktualizacja harmonogramu. W celu dotrzymania terminów dyrektywnych konieczne jest podjęcie działań w reakcji na zakłócenia. W artykule zaprezentowano model matematyczny programowania liniowego do harmonogramowania reaktywnego uwzględniający możliwość zatrudnienia dodatkowych brygad oraz dopuszczający możliwość zmiany kolejności zajmowania działek. Umożliwia on dotrzymanie terminu dyrektywnego zakończenia realizacji przedsięwzięcia oraz ograniczenie przestojów w pracy brygad roboczych. Skuteczność zaproponowanych sposobów reakcji na zakłócenia realizacyjne zaprezentowano na przykładzie. Wskazano również na potencjalne narzędzia rozwiązania modelu, które mogą stanowić bazę do tworzenia systemu wspomagania podejmowania decyzji w fazie realizacji przedsięwzięć powtarzalnymi procesami.

11

Fuzzy reliability as a tool to estimate the technological and organizational solutions in construction projects

Ladnykh Irene, Ibadov Nabi

Archives of Civil Engineering

|

2025

|

Vol. 71, nr 2

607--621

EN

This paper presents a new framework for risk-based assessment of technological and organizational construction solutions using fuzzy reliability. In construction practice, there is a problem that often the actual duration and budget of the project is longer than the estimated figures at the design stage of the technological and organizational solution. In addition, individual construction activities during construction are affected by various risk factors, which can also increase the duration or budget of construction. At the same time, technological and organizational solutions and risks are often associated with the concept of reliability. Therefore, the authors analyzed various frameworks for assessing technological and organizational reliability in construction projects, identified strengths and weaknesses, and proposed a new approach to assessing technological and organizational reliability. In addition, the authors clarified the terms of serial and parallel systems used in the theory of reliability for technical systems taking into account the specifics of the construction process. This article presents an algorithm for fuzzy reliability assessment of technological and organizational solutions that considers the impact of risks on each work. The numerical example presented in this article allows us to evaluate the practical significance of the proposed assessment tool on the network model. The conclusion suggests further research and improvement of the proposed framework.

PL

Główną ideą artykułu jest przedstawienie narzędzia oceny rozwiązań organizacyjno-technologicznych przedsięwzięcia budowlanego (procesu budowlanego), które opiera się na rozmytej niezawodności zarówno dla każdej pojedynczej roboty budowlanej (czynności) wchodzącej w skład modelu sieciowego, jak i dla całego modelu. Stąd, celem artykułu jest opracowanie narzędzia oceny niezawodności każdej czynności oraz modelu organizacyjno-technologicznego (sieci zależności, harmonogramu) uwzględniającego wpływ ryzyka z wykorzystaniem teorii zbiorów rozmytych. Rozwiązanie organizacyjno-technologiczne najczęściej opisywane (przedstawiane) jest w formie harmonogramu lub modelu sieciowego, który obliczany jest metodą ścieżki krytycznej lub metodą PERT (ang. Program Evaluation Review Technique). Najczęściej czas trwania poszczególnych robót ustalany jest na podstawie przeciętnych wartości, jakie uzyskano podczas realizacji poprzednich przedsięwzięć. Jednocześnie samo rozwiązanie organizacyjno-technologiczne jest często złożone, wielowariantowe i obarczone dużym stopniem niepewności realizacji w założonym przez projekt terminie czy budżecie, ze względu na wpływ różnych czynników na proces. W praktyce menadżer planista ocenia i opisuje różne czynniki zewnętrzne – ryzyka, które mogą mieć wpływ na czas trwania i koszt budowy. Ryzyka charakteryzują się dwoma głównymi parametrami – prawdopodobieństwem ich wystąpienia oraz wpływem tego ryzyka na robotę w momencie jego wystąpienia. Należy podkreślić, że zazwyczaj planista ma trudności w opisaniu tych dwóch parametrów za pomocą oceny ilościowej. Potwierdzają to liczne prace publikowane w tym zakresie. Aby ułatwić opisywanie niepewności związane z realizacją przedsięwzięcia, w niektórych artykułach proponowane jest wykorzystanie elementów teorii zbiorów rozmytych. Także niektórzy autorzy, proponują wprowadzić ocenę rozwiązań organizacyjno-technologicznych biorąc pod uwagę klasyczną niezawodność z uwzględnieniem zewnętrznych czynników ryzyka. Wobec powyższych, w niniejszym artykule autorzy proponują koncepcję łączącą zalety dwóch wcześniej opisanych podejść: koncepcję rozmytej niezawodności modelu sieciowego, która opiera się na klasycznej teorii niezawodności i teorii zbiorów rozmytych.

12

Wymogi zrównoważonego rozwoju a renowacja obiektów zabytkowych

Geryło Robert, Nowogońska Beata

Przegląd Budowlany

|

2024

|

R. 95, nr 1-2

24--27

PL

Inwestycje budowlane obejmujące zakresem renowacje obiektów zabytkowych podlegają ścisłym wytycznym ochrony konserwatorskiej, z drugiej strony powinny odpowiadać obecnym standardom zrównoważonego rozwoju. W obu przypadkach występują zupełnie odmienne ograniczenia, ale występuje wspólne podejście ochrony dziedzictwa kulturowego i zrównoważonego rozwoju dotyczące długotrwałego cyklu życia budynku.

EN

Construction projects involving the renovation of heritage buildings are subject to strict conservation guidelines; on the other hand, they should conform to current sustainability standards. In both cases there are completely different constraints, but there is a common approach of heritage protection and sustainable development regarding the long-term life cycle of a building.

13

Trend skumulowanych kosztów planowanych, poniesionych i wypracowanych w realizacji obiektów budowlanych

Konior Jarosław, Stachoń Tomasz

Przegląd Budowlany

|

2024

|

R. 95, nr 3

123--127

PL

W artykule przedstawiono analizę i ocenę planowanego, aktualnego i rzeczywiście wypracowanego kosztu różnych przedsięwzięć budowlanych objętych próbą badawczą o liczebności ponad pół tysiąca pomiarów. Zastosowanie metodyki EVM pozwoliło na ocenę w zakresie porównania planowanego, poniesionego i rzeczywiście wypracowanego harmonogramu i kosztu oraz wskazanie podstawowych przyczyn odchyleń kosztowych od wartości wypracowanych. Zaobserwowano analogie w ułożeniu krzywych skumulowanych przepływów pieniężnych, zarówno w ramach tych samych grup obiektów budowlanych, jak i pomiędzy nimi.

EN

The article presents an analysis and evaluation of the planned, actual, and actually worked out cost of various construction projects included in a research sample of actually worked out schedules and budgets, with more than half a thousand measurements. Application of the EVM methodology allowed evaluation in terms of comparison of planned, incurred and actually worked out schedule and cost, and identification of the root causes of cost deviations from worked out values. Parallels were observed in the alignment of cumulative cash flow curves, both within and between the same groups of construction facilities.

14

Przebieg krzywych kosztów wypracowanych w zróżnicowanych sektorach inwestycyjnych

Konior Jarosław, Stachoń Tomasz

Przegląd Budowlany

|

2024

|

R. 95, nr 1-2

109--113

PL

Celem artykułu jest analiza i ocena przebiegu zróżnicowanych przedsięwzięć budowlanych w zakresie wypracowanego kosztu oraz wskazanie podstawowych przyczyn odchyleń kosztowych robót rzeczywiście wykonanych na budowie. Z uwagi na utylizację około 75% środków finansowych w fazie wykonawczej dla etapu realizacji robót dokonano analizy zgodnie z metodyką Earned Value Method pozwalającą na ocenę rzeczywiście osiągniętych budżetów różnorodnych zadań inwestycyjnych. Zaobserwowano analogie w ułożeniu krzywych skumulowanych przepływów pieniężnych, zarówno w ramach tych samych grup obiektów budowlanych, jak i pomiędzy nimi.

EN

The aim of the article is to analyse and evaluate the course of diversified construction projects in terms of the generated cost and to indicate the basic reasons for the cost deviations of the works actually performed on the construction site. Due to the utilization of about 75% of funds in the execution phase, for the execution phase of the works, analysis was carried out in accordance with the Earned Value Method allowing the assessment of actually achieved budgets of various investment tasks. Analogies were observed in the alignment of cumulative cash flow curves, both within and between the same groups of construction facilities.

15

Analiza różnic szacunkowej wartości zamówienia i ofert wykonawców

Siejda Michał, Łukaszewska Hanna, Juszczyk Michał

Przegląd Budowlany

|

2024

|

R. 95, nr 7

193--196

PL

Celem niniejszej analizy jest syntetyczne przedstawienie zauważonej zmienności w oszacowaniach inwestora i ofertach wykonawców względem ostatecznie wybranej oferty i ustalonej ceny umownej w czasie. Analizę i badania przeprowadzono dla przedsięwzięć budowlanych mających na celu wznoszenie budynków przeznaczonych na działalność edukacyjną w Polsce. Do przeprowadzenia analizy wykorzystano informacje pochodzące z Biuletynów Zamówień Publicznych. Łącznie pozyskano dane dotyczące 384 przedsięwzięć zrealizowanych w Polsce w latach 2018-2022. Dla każdego z przedsięwzięć zebrano informacje dotyczące szacunkowej wartości zamówienia oraz zwycięskiej oferty (która stanowiła podstawę do podpisania umowy oraz przyjęcia ceny umownej dla przedsięwzięcia). Zebrane dane pogrupowano według lat. Dla poszczególnych lat ustalono charakterystyki w postaci wartości minimalnej, średniej i maksymalnej różnicy między szacunkową wartością zamówienia a wartością zwycięskiej oferty wykonawcy (ceny umownej). Z obserwacji wynika, że dla badanej próby można ustalić zależność zmiany wartości średniej względnej różnicy między szacunkową wartością zamówienia a wartością zwycięskiej oferty wykonawcy do zmiany wartości produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej na terenie kraju w latach 2018-2022 (w cenach bieżących), obliczonej jako procentowy przyrost wartości rok do roku. Różnice między szacunkową wartością zamówienia a złożonymi ofertami są powszechnym zjawiskiem. Przeprowadzone badania wykazały zmienność tych odchyleń w czasie i zależność tej zmienności od bieżącej sytuacji gospodarczej w branży budowlanej. Zauważona prawidłowość może stanowić punkt wyjścia do dalszych badań, które pozwolą dokładniej prognozować ostateczną wartość ceny umownej względem szacunkowej wartości zamówienia z uwzględnieniem zmian sytuacji gospodarczej.

EN

The purpose of this analysis is to synthesize the observed deviation of investors’ estimates and contractors’ bids compared to the final selected bid and the agreed contract price over time. The analysis and research were conducted for construction projects aimed at erection of buildings for educational purposes in Poland. Information from Public Procurement Bulletins was used to conduct the analysis. In total, data was obtained for 384 projects erected in Poland in 2018-2022. For each project, information was collected representing value of the investor’s cost estimate and the winning bid (which formed the basis for signing the contract and accepting the contract price for the project). The collected data was grouped by year. For each year, characteristics were established in the form of minimum, average and maximum values of the deviation between the value of the investor’s cost estimate and the value of the contractor’s winning bid (contract price). The observation shows that, for the study sample, it is possible to establish the relationship of the change in the value of the average relative difference between the investor’s cost estimate and the value of the contractor’s winning bid to the change in the value of construction and assembly production output in the country in 2018-2022 (at current prices), calculated as a percentage increase in value year-on-year. Differences between the expected value of construction costs specified in investors’ cost estimates and submitted bids are a common phenomenon. The study showed the variability of these deviations over time and the dependence of this variability on the current economic situation in the construction industry. The observed regularity can be a starting point for further research that will allow more accurate forecasting of the final value of the contract price relative to the investor’s cost estimate, taking into account changes in the economic situation.

16

Odbudowa dróg zniszczonych w wyniku działania żywiołu – aktualne przepisy

Rokitowski Przemysław

Inżynier Budownictwa

|

2024

|

nr 9

22--27

17

Legalizacja samowoli budowlanej na przykładzie inwestycji drogowych

Rokitowski Przemysław

Inżynier Budownictwa

|

2024

|

nr 3

30--36

18

Synchronizing production of precast elements with on-site erection

Jaśkowski Piotr, Biruk Sławomir, Krzemiński Michał

Archives of Civil Engineering

|

2024

|

Vol. 70, nr 3

607--618

EN

Offsite construction technologies are developed to reduce project cost and duration. To make the most of the potential offered by prefabrication the planner should consider the whole supply chain. A failure to coordinate the off-site production with on-site erection is a source of waste (waiting time of the construction crews or redundant handling activities on-site). Most of the research to date focused on optimizing operations of a prefabrication plant assuming a deterministic schedule of demand for its products. The purpose of this paper is to develop a mathematical model for integrated scheduling of offsite and on-site operations. Its solution is a schedule that minimizes the downtime of both the prefabrication plant and the on-site erection crews. In accordance with the Just-in-Time concept, the prefabrication schedule is set in a way to reduce the stocks of finished products, thus reducing the storage area and cost of funds tied up in inventory. The schedule’s robustness against the disturbance in the production and erection workflows is assumed to be assured allocating time buffers. The advantage of the proposed method is the ease of collecting the input: instead of detailed cost records, estimates of unit cost of lost time can be used.

PL

Zintegrowane zarządzanie łańcuchem dostaw oraz zapewnienie synchronizacji produkcji prefabrykatów z montażem na budowie może przynieść efekty w postaci redukcji przestojów zarówno wytwórni jak i brygad roboczych, zmniejszenia kosztów magazynowania prefabrykatów oraz zamrożenia środków finansowych w zapasach. Duży wpływ na ryzyko czasu i kosztu ma termin rozpoczęcia procesu prefabrykacji w stosunku do terminu rozpoczęcia montażu oraz tempo produkcji, zależne od mocy produkcyjnej zakładu prefabrykacji. Tempo produkcji i wielkość partii oraz terminarz dostaw są uzależnione od postępu procesu montażu – procesy produkcji podstawowej i pomocniczej przebiegają równocześnie i powinny być planowane równorzędnie. Celem synchronizacji jest redukcja kosztownych strat czasu – przestojów w pracy wytwórni i prac na budowie, ale również zbędnych zapasów elementów. Terminy montażu elementów są zatem uwarunkowane przebiegiem realizacji innych procesów w ramach danego przedsięwzięcia. W artykule zaproponowano model matematyczny problemu synchronizacji produkcji podstawowej i pomocniczej realizowanej w wytwórni prefabrykatów. W odróżnieniu od wcześniej przedstawionych w literaturze metod, proponowane podejście zakłada, że terminy montażu elementów nie są sztywne, lecz są ustalane poprzez rozwiązanie opracowanego modelu optymalizacyjnego. Terminy rozpoczęcia produkcji poszczególnych partii prefabrykatów są synchronizowane z terminami zapotrzebowania w celu redukcji przestojów pracy wytwórni oraz brygad realizujących poszczególne procesy budowlane. Podejście to bazuje na koncepcji metody JIT, lecz uwzględnia możliwość wystąpienia zakłóceń zarówno w produkcji w zakładzie jak i na budowie poprzez uwzględnienie w harmonogramie buforów czasu. W artykule zilustrowano zastosowanie proponowanego modelu na przykładzie realizacji przedsięwzięcia polegającego na realizacji kompleksu dwóch budynków w stanie surowym o konstrukcji mieszanej. Przeprowadzono analizę wrażliwości uzyskanego rozwiązania na zmiany wag modelu (kosztu jednego dnia przerwy w pracy brygady montażowej, kosztu dziennego gromadzenia zapasu elementów i jednostkowego kosztu przestoju wytwórni). Utworzony model poddano także analizie pod kątem możliwości i skutków eliminacji zbędnego czasu składowania prefabrykatów oraz przestojów w pracy wytwórni. Przykład został rozwiązany z wykorzystaniem Lingo 14.0. Zaproponowany w artykule podejście pozwala zaplanować terminy produkcji prefabrykatów oraz dostosować do nich terminy prac montażowych w celu minimalizacji kosztów związanych z przestojami i gromadzeniem nadmiernych zapasów. Zaletą opracowanego modelu matematycznego jest możliwość bazowania jedynie na oszacowaniu wzajemnych relacji pomiędzy kosztami jednostkowymi strat czasu, bez konieczności dostępu do szczegółowych danych z ewidencji kosztów. Zaproponowana postać liniowa modelu pozwala na zastosowanie do jego rozwiązania dostępnych powszechnie solverów.

19

Analysis of a data set in a multi-criteria assessment of variants of a building development

Jurczak Marlena Anna, Harasymiuk Jolanta, Szafranko Elżbieta

Archives of Civil Engineering

|

2024

|

Vol. 70, nr 4

291--305

EN

One of the most important things to do at the stage of preparing an investment process in the construction business is to develop a few possible solutions and then to choose the variant which best fulfils the expectations of various groups of stakeholders. Making a decision about which variant to select depends on how it satisfies a number of criteria, which in turn reflect the requirements set for the planned investment. The process analysing variant solutions employs multi-criteria analysis methods. In order to make analyses and to identify the importance of measurable and non-measurable criteria, surveys and interviews are carried out to acquire the information on the role of the previously defined criteria. Opinions given by experts tend to be divergent due to differences in education, professional background as well as various professional and private experiences. This article reviews data processing methods, and discusses an example of a procedure, which is part of a more extensive analysis of the route of a planned road. The case presented in this paper focuses on the evaluation of five criteria from the category ‘impact on the natural environment’, which are significant in such development projects. The calculations involved in this assessment proved to be time- and labour-consuming, while raising a number of doubts concerning the stage of data aggregation. Hence, the objective of this study has been to develop a method that will enable more efficient data processing while taking into account all assessments.

PL

Na etapie przygotowania procesu inwestycyjnego w budownictwie jedną z ważniejszych czynności jest przygotowanie kilku wariantów rozwiązania i dokonanie wyboru spełniającego w najwyższym stopniu oczekiwania różnych grup interesariuszy. Opracowanie rozwiązań alternatywnych z jednej strony narzucają przepisy (tam, gdzie mamy do czynienia z finansowaniem ze środków publicznych), z drugiej zaś strony jest postępowaniem logicznym optymalizującym proces inwestycyjny dla inwestorów prywatnych. Podjęcie decyzji o wyborze rozwiązania z reguły jest uwarunkowane spełnieniem wielu kryteriów, które odzwierciedlają wymogi stawiane przed planowaną inwestycją. Dlatego też w procesie oceny wariantów zastosowanie znalazły metody analizy wielokryterialnej [1-9]. Metody analizy wielokryterialnej są przydatne wszędzie tam, gdzie wiele czynników decyduje o wyborze rozwiązania dopuszczalnego realizacji inwestycji budowlanych. W celu przeprowadzenia analiz i określenia znaczenia czynników niemierzalnych przeprowadza się ankiety i wywiady dostarczające informacji o znaczeniu wcześniej zdefiniowanych kryteriów. Takie badania są źródłem ogromnej ilości informacji, które wymagają przygotowania do dalszych obliczeń. Ocena przydatności uzyskanych danych i przygotowanie ich do dalszego postępowania wymaga odpowiedniego podejścia opartego na doświadczeniu. Jest wiele prostych metod opracowania danych, ale można również zastosować bardziej zaawansowane techniki. Uzyskane dane mogą mieć różny charakter. Najlepsza, z punktu widzenia oceniającego, jest sytuacja gdy odpowiedzi są spójne i wyraźnie wskazują jak ważne jest oceniane kryterium. Jednak taka sytuacja występuje niezwykle rzadko. Odpowiedzi ekspertów są z reguły różnorodne i wynika to z różnego wykształcenia, przygotowania zawodowego, różnych doświadczeń zawodowych i pozazawodowych. Wówczas podjęcie decyzji o ważności kryterium komplikuje się. Jest wiele metod proponujących postępowanie z dużymi zbiorami danych [11-14]. W artykule przedstawiono przegląd metod przetwarzania danych oraz przykłady postępowania stanowiące fragmenty szerszej analizy wariantów przebiegu trasy inwestycji drogowej. W przedstawionym przykładzie skupiono się na ocenach pięciu kryteriów z grupy „oddziaływanie na środowisko naturalne”, które są bardzo istotne przy realizacji tego typu inwestycji [17-20]. Analizowane kryteria: naruszenie obszarów chronionych, długość przebiegu tras przez obszary leśne, ilość drzew do wycięcia, przecięcie szlaków wędrówek zwierząt oraz przecięcie cieków wodnych. W artykule przedstawiono różne podejście do ustalenia wartości wymienionych kryteriów, przykładowe obliczenia a całość wieńczą wnioski.

20

Prognozowanie przebiegu krzywych kosztów narastających w różnorodnych przedsięwzięciach budowlanych

Szóstak Mariusz, Konior Jarosław

Przegląd Budowlany

|

2023

|

R. 94, nr 11-12

171--175

PL

Prawidłowe zaplanowanie kosztów inwestycji i skuteczne monitorowanie realizacji i ponoszonych nakładów finansowych jest istotnym problemem w zarządzaniu przedsięwzięciami inwestycyjnymi. Celem prowadzonych badań jest określenie kształtu i przebiegu krzywych kosztowych dla wybranych przedsięwzięć budowlanych. Na podstawie analizy przeprowadzonych badań własnych w 3 grupach badawczych obiektów (zbiorowego zamieszkania, hotelowych i handlowo-usługowych) podjęta została autorska próba wyznaczenia krzywej najlepszego dopasowania oraz pola krzywej, wskazująca obszar poprawnego planowania skumulowanych kosztów w przedsięwzięciach budowlanych.

EN

The correct planning of investment costs and the effective monitoring of both the implementation process and the incurred financial outlays are significant problems in the management of investment projects. The aim of the research is to determine the shape and course of the cost curves for selected construction projects. On the basis of the analysis of the author’s own research carried out in 3 research groups of facilities (collective housing, hotels and retail-service facilities), an original attempt was made to determine the best-fit curve and the curve’s area, which in turn indicates the area of the correct planning of cumulative costs of construction investments.