Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Hydrologiczne aspekty ustalenia linii brzegu

Dziubińska Joanna

Przegląd Geodezyjny

|

2026

|

R. 98, nr 2

30--33

PL

Ustalenie linii brzegu jest istotnym zagadnieniem na styku geodezji, hydrologii i prawa wodnego, determinującym granice gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi. Pomimo stabilności kryteriów prawnych, w praktyce występują trudności związane z identyfikacją charakteru cieku. Artykuł omawia procedurę ustalenia linii brzegu z perspektywy hydrologicznej, ze szczególnym uwzględnieniem wyznaczania jej przebiegu na podstawie średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. W odniesieniu do tego kryterium wskazano na ograniczenia dostępnych danych hydrologicznych oraz konieczność udziału hydrologa w postępowaniu.

EN

The determination of the shoreline is an important issue at the intersection of geodesy, hydrology, and water law, determining the boundaries of land covered by surface waters. Despite the stability of legal criteria, in practice there are difficulties associated with identifying the nature of a watercourse. The article discusses the procedure for determining the shoreline from a hydrological perspective, with particular emphasis on determining its course based on the average water level over at least the last 10 years. With regard to this criterion, the limitations of available hydrological data and the need for a hydrologist to participate in the proceedings were pointed out.

2

Ocena wpływu złożonych warunków gruntowo-wodnych na awarię budynku mieszkalnego

Flieger-Szymańska Michalina, Just Miłosz, Węgliński Szymon, Krawczyk Dorota Anna, Jeż Tomasz, Bręk Aleksandra

Przegląd Budowlany

|

2026

|

R. 97, nr 1

109--112

PL

W artykule przedstawiono studium przypadku awarii budynku mieszkalnego, który zlokalizowany został w Promnicach w pobliżu doliny rzeki Warty. W budynku jednorodzinnym stwierdzono liczne poważne spękania ścian oraz uszkodzenia posadzki. Ponadto teren przyległy do obiektu wykazał oznaki występowania powierzchniowych ruchów masowych. W celu określenia przyczyn awarii przeprowadzono standardowe badania terenowe i laboratoryjne oraz analizę MES, które wykazały występowanie w podłożu złożonych warunków gruntowo-wodnych. Zastosowano również badania ekologiczne w celu zidentyfikowania innych zależności i powiązań ekosystemu budynku i jego najbliższego otoczenia w szerszym kontekście, które mogłyby tłumaczyć zainicjowanie i rozwój awarii. Interdyscyplinarna analiza wpływu czynników geotechnicznych, przyrodniczych aspektów bezpiecznego budownictwa i wpływów antropogenicznych pozwoliła określić prawdopodobne przyczyny awarii.

EN

The article presents a case study of the failure of a residential building located in Promnice, near the Warta River valley. The single-family house exhibited numerous severe wall cracks and significant floor damage, while the surrounding terrain showed evidence of superficial mass movements. In order to determine the causes of the failure, field and laboratory investigations were conducted, complemented by a finite element analysis (FEA). The results revealed the presence of highly complex soil-water conditions within the subsoil. The ecological assessments were carried out to identify additional interdependencies within the building’s ecosystem and its immediate environment in a broader context, potentially accounting for the initiation and progression of the observed damage. An interdisciplinary evaluation of geotechnical conditions, environmental determinants of safe construction, and anthropogenic factors ultimately enabled the identification of the most plausible causes of the failure.

3

Propozycja monitorowania środowiska przyrodniczego na obszarach zaburzonych w świetle wyników ostatnich badań naukowych

Woźniak Gabriela, Chmiel Stanisław, Kucharczyk Marek, Błońska Agnieszka

Przegląd Górniczy

|

2025

|

T. 82, nr 3

133--140

PL

Monitorowanie środowiska przyrodniczego prowadzone jest w oparciu o aktualny stan prawny. Zapisy zawarte w różnych aktach dotyczących ochrony środowiska nakładają na podmioty monitorujące szereg ograniczeń i obowiązków. Wobec wyzwań monitoringu dynamicznych procesów przyrodniczych na szczególną uwagę zasługuje monitoring hydrologiczny realizowany zgodnie z zaleceniami zawartymi w udzielanych pozwoleniach wodnoprawnych oraz zgodnie z zaleceniami zawartymi w Ramowej Dyrektywie Wodnej (RDW) w art. 8 Dyrektywy 2000/60/WE. Powyższe zalecenia związane są z badaniem elementów fizykochemicznych rzek i cieków. Natomiast analiza elementów biologicznych rzek i cieków realizowana jest najczęściej zgodnie z metodykami Państwowego Monitoringu Środowiska oraz elementów hydromorfologicznych. Równocześnie liczne badania i analizy wykazały, że dotychczasowe systemy monitoringu zalecane przez przepisy prawa są fragmentaryczne i często ograniczone do wycinkowych obszarów oraz pojedynczych komponentów środowiska, co utrudnia szybkie reagowanie na zmiany i ogranicza możliwość długofalowego zarządzania zasobami przyrodniczymi, szczególnie na terenach zaburzonych m.in. przez działalność rolniczą. Monitoring pozwalający na dostęp do wiarygodnych, systematycznie i długoterminowo gromadzonych danych środowiskowych — w szczególności dotyczących zmian warunków hydrologicznych, meteorologicznych oraz stanu biocenoz — jest niezbędny dla skutecznej oceny wpływu na środowisko przyrodnicze działalności człowieka. System monitoringu powinien być zintegrowanym i eksperckim narzędziem do bieżącego i predykcyjnego monitorowania środowiska przyrodniczego. Artykuł prezentuje propozycję interdyscyplinarnego, zintegrowanego systemu monitoringu przyrodniczego, zbudowanego na podstawie wyników najnowszych badań naukowych, dostosowanego do dynamicznych zmian spowodowanych zaburzeniami wynikającymi z działalności człowieka m.in. rolniczej i górniczej.

EN

Monitoring of the natural environment is conducted based on current legal provisions. Provisions contained in various environmental protection acts impose a number of restrictions and obligations on monitoring entities. Given the challenges of monitoring dynamic natural processes, hydrological monitoring, conducted in accordance with the recommendations contained in water permits and in accordance with the recommendations contained in Article 8 of the Water Framework Directive (WFD) of Directive 2000/60/EC, deserves particular attention. These recommendations relate to the examination of the physicochemical components of rivers and watercourses. Analysis of the biological components of rivers and watercourses is most often conducted in accordance with the methodologies of the State Environmental Monitoring Service and hydromorphological elements. At the same time, numerous studies and analyses have shown that existing monitoring systems recommended by law are fragmented and often limited to fragmented areas and individual environmental components, hindering rapid response to changes and limiting the possibility of long-term management of natural resources, particularly in areas disturbed by agricultural activities, among other factors. Monitoring, which provides access to reliable, systematic, and long-term environmental data—particularly regarding changes in hydrological and meteorological conditions and the state of biocenoses—is essential for effectively assessing the impact of human activity on the natural environment. A monitoring system should be an integrated and expert tool for ongoing and predictive monitoring of the natural environment. This article presents a proposal for a natural environment monitoring system, built on the results of the latest scientific research and adapted to the dynamic changes caused by disturbances resulting from human activities, including agriculture and mining.

4

Zbiornik retencyjny na potoku Wójtowianka w Gliwicach - analiza krytyczna projektu

Kostowski Wojciech, Słupski Jakub, Pasieka Dawid, Śmietański Adam, Malara Magdalena, Zygmunt-Więzik Jolanta

Gaz, Woda i Technika Sanitarna

|

2025

|

Nr 5

8-14

PL

W artykule przedstawiono kontrowersyjny projekt suchego zbiornika retencyjnego na potoku Wójtowianka w Gliwicach. Omówiono warunki hydrograficzne terenu ze wskazaniem braku specyficznego ryzyka powodziowego wywołanego przez rozpatrywany potok. Przedstawiono założenia projektowe, w szczególności przepływ maksymalny miarodajny Q1% = 8,46 m3/s przyjęty do projektu z wcześniejszego opracowania zawierającego elementarne błędy. Wskazano, że zgodnie z opinią ekspercką prawidłowy przepływ odniesiony do przekroju projektowanej zapory powinien wynosić 3,42 m3/s. Omówiono straty w przyrodzie i krajobrazie wywołane błędnym projektem, procedowanym bez zmian mimo przedstawienia licznych ekspertyz, zamówionych przez zaniepokojoną i pominiętą w procesie projektowym stronę społeczną.

EN

The paper presents a controversial project of a dry-type water detention tank on the Wójtowianka brook in Gliwice, Poland. The hydrographic conditions of the site are discussed, with an indication of the lack of specific flood risk caused by the considered stream. Design assumptions are presented: the maximum flow Q1% = 8.46 m3/s adopted for the project from an earlier study containing elementary errors. According to expert opinion the correct flow related to the cross-section of the designed dam should be only 3.42 m3/s. Losses to nature and landscape caused by the erroneous design, which was then implemented without changes despite the presentation of numerous expert opinions commissioned by the public concerned, and previously omitted from the design process, were discussed.

5

Assessment of the WRF model in reproducing a flash-flood heavy rainfall event over Kosovo

Osmanaj Lavdim, Spiridonov Irena, Jakimovski Boro, Spiridonov Vlado

Acta Geophysica

|

2025

|

Vol. 73, no. 1

917--932

EN

This research investigates the efficacy of the cloud-resolving Weather Research and Forecasting (WRF) model in reproducing convective cells associated with flash-flooding heavy rainfall near Peja, Northeast Kosovo, on June 24, 2023. Employing two distinct dynamical cores and a unique numerical setup for the Kosovo domain, numerical experiments were conducted. The study employed a triply nested WRF-ARW model with a high resolution of 3 km horizontal grid spacing, integrating conventional analysis data. Additionally, experiments using the WRF-NMM core with 3 km for a larger domain covering Southeast Europe and Kosovo domain were executed to simulate the specific event. The WRF model accurately simulated the initiation of isolated thunderstorms, convective band formation, cloud cluster, and squall line at the opportune time. While precipitation distribution was reasonably replicated, there was a slight underestimation in the amount. Hydrological analysis of precipitation, including river discharge rates provided from ECMWF ERA5 reanalysis, identified a unique storm category with intense precipitation production, registering an intensity of approximately 54.6 mm in 1 h, leading to sudden flash flooding.

6

Zaopatrzenie ludności w wodę w dobie antropogenicznej zmiany klimatu

Szklarek Sebastian

Kierunek Wod-Kan

|

2024

|

Nr 1

12--14

PL

Jak to jest naprawdę z wodnymi zasobami Polski? Żeby lepiej to zrozumieć, trzeba sięgnąć do liczb i ich opisów.

7

Profesor Karol Pomianowski - dzieła z zakresu hydrologii i hydrauliki

Sosnowska Anna

Gospodarka Wodna

|

2024

|

Nr 12

2--5

PL

W niniejszym artykule przedstawiono dorobek prof. Karola Michała Pomianowskiego w dziedzinach takich jak hydrologia i hydraulika. Była to postać niezwykle istotna dla rozwoju inżynierii wodnej na Politechnice Warszawskiej. W artykule omówiono dorobek naukowy prof. Pomianowskiego w obszarze hydrologii i hydrauliki, podkreślając, jak ważne były dla niego te dziedziny wiedzy. Zwrócono również uwagę na nowoczesne podejście prof. Pomianowskiego do inżynierii i nauki.

EN

This article presents the life's work of Professor Karol Michał Pomianowski in such fields as hydrology and hydraulics. He was a figure of great significance for the development of water engineering at the Warsaw University of Technology The article presents the scientific works of Professor Pomianowski in the areas of hydrology and hydraulics, emphasising the importance these fields of knowledge held for him. The authors also point out to the Professor Pomianowski's modern approach to engineering and science.

8

Stochastic (S[ARIMA]), shallow (NARnet, NAR-GMDH, OS-ELM), and deep learning (LSTM, Stacked-LSTM, CNN-GRU) models, application to river flow forecasting

Kheimi Marwan, Almadani Mohammad, Zounemat-Kermani Mohammad

Acta Geophysica

|

2024

|

Vol. 72, no. 4

2679--2693

EN

Forecasting river flow is an important stage in reservoir operation, urban water management, and water resource optimization. The goal of this research is to forecast daily river flows for two intermittent and ephemeral rivers. Based on the antecedent river flow, the forecasting approach used stochastic (AR, ARIMA, and SARIMA) and machine learning (ML) techniques. The ML methods consist of three shallow learning models (NARnet, OS-ELM, and NAR-GMDH) and three deep learning models (LSTM, CNN-GRU, and stacked-LSTM). The precision of all the models in the ephemeral river was higher the intermittent river considering both base flow (R2ave = 0.94 vs. 0.87) and peak flow. The study was also extended to forecasting peak river flow values, demonstrating in the superiority of deep learning (RMSEave = 7.6 m3/s) over the shallow (RMSEave = 8.9 m3/s) and stochastic (RMSEave = 9.1 m3/s). Applied models acted similarly in forecasting peak flow in both rivers due to substantial variations in the floods. Moreover, the results demonstrated that the deep learning group models surpass stochastic and shallow learning group models in terms of five evaluation criteria, including RMSE, MAE, mean bias error, correlation coefficient, and agreement index for both rivers. In general, the results indicate that the CNN-GRU outperforms the other models in terms of river flow forecasting and is suggested as a viable model for learning the complicated behavior of streamflow.

9

Zasady formułowania probabilistycznych modeli deszczów maksymalnych

Wdowikowski Marcin, Wartalska Katarzyna, Kaźmierczak Bartosz, Kotowski Andrzej

Gaz, Woda i Technika Sanitarna

|

2023

|

Nr 1

22--29

PL

Zaprezentowane w pracy zasady formułowania probabilistycznych modeli na wysokość deszczów maksymalnych, opracowane na Politechnice Wrocławskiej w latach 2010-2015 [10, 12, 21], po modyfikacjach z 2019 [8] i 2020 roku [9], mogą mieć charakter uniwersalny. Proponowany pięćdziesięcioletni okres pomiarowy, do wyodrębnienia metodą POT niezależnej próby losowej deszczów, jest odpowiedni do wiarygodnej oceny częstości ich występowania od C = 1 rok do C = 50 lat. Do opisu wysokości deszczów maksymalnych, spośród ośmiu możliwych do zastosowania teoretycznych rozkładów prawdopodobieństwa, wskazano na przydatności dwóch rozkładów: Weibulla i GED. Ujednolicenie metodyki tworzenia modeli deszczów maksymalnych w Polsce umożliwi poprawne fizykalnie wzajemne porównywanie ich lokalnych wysokości i da podstawę do szacowania trendów zmian w przyszłości

EN

The principles presented in this paper for formulating heavy rainfall probabilistic models developed at the Wroclaw University of Science and Technology in 2010-2015 [2, 12, 15] after the modifications of 2019 [18] and 2020 [20] can be universal. The proposed 50-year measurement period for extracting an independent random sample of rain using the POT method is suitable for reliably assessing the frequency of occurrence from C = 1 to C = 50 years. To describe the height of the maximum rain, from among eight possible theoretical probability distributions, the usefulness of two distributions was indicated: Weibull and GED. The unification of the methodology for creating models of maximum rain in Poland will enable physically correct mutual comparison of their local heights and provide a basis for estimating trends of change in the future.

10

Eksperymentalna podziemna elektrownia szczytowo pompowa UPSH

Barszcz Tomasz, d’Obyrn Kajetan, Korbiel Tomasz

Rynek Energii

|

2022

|

Nr 1

56–-61

PL

Systemy OZE charakteryzują się niestabilna pracą, co wymaga budowy systemów magazynowania energii. Jednym ze sposobów takiego magazynowania są instalacje elektrowni szczytowo pompowych. Wadą takich magazynów jest istotna ingerencja w środowisko naturalne. Likwidacja podziemnych kopalń węgla kamiennego stwarza możliwość budowy podziemnej elektrowni szczytowo pompowej. W artykule przedstawiono rozważania dotyczące budowy instalacji prototypowej UPSH. Analiza zagrożeń na etapie projektu przyczyni się do ograniczenia negatywnych skutków działania inwestycji.

EN

RES systems are characterized by unstable operation, which requires the construction of energy storage systems. One of the methods of such storage are the installations of pumped storage power plants. The disadvantage of such warehouses is a significant interference in the natural environment. Closure of underground hard coal mines makes it possible to build an underground pumped storage power plant. The article presents considerations concerning the construction of a prototype UPSH installation. Risk analysis at the design stage will contribute to limiting the negative effects of the investment.

11

Przepusty i mosty ekologiczne cz. 27. Przepusty wielootworowe w infrastrukturze drogowej i kolejowej. Cz. 2. Hydrologia i hydraulika w przepustach wielootworowych

Wysokowski Adam, Howis Jerzy

Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne

|

2022

|

Nr 3

86--90

PL

Jak już wspomniano w pierwszej części artykułu, która ukazała się na łamach „Nowoczesnego Budownictwa Inżynieryjnego” w numerze 3 z 2021 r. [1], tematyka dotycząca przepustów wielootworowych jest złożona i wieloaspektowa. Niniejszy artykuł zawiera kolejną część podstawowych informacji związanych z hydrologią i hydrauliką przepustów wielootworowych. Zagadnienia te są specyficzne dla tego typu obiektów, a szczególnie istotne w przypadku omawianych przepustów wielootworowych.

12

Rola suchego zbiornika przeciwpowodziowego Szalejów Górny na rzece Bystrzyca Dusznicka ze szczególnym uwzględnieniem jego zdolności do redukcji fali wezbraniowej

Połomski Maksymilian

Gospodarka Wodna

|

2022

|

Nr 6

24--30

EN

Role of the Szalejów Górny flood control dry reservoir on the Bystrzyca Dusznicka River with particular regard to its ability to reduce flood waves

13

Analysis of extreme rainfall trend and mapping of the Wadi pluvial food in the Gaza coastal plain of Palestine

Al-Najjar Hassan, Purnama Anton, Özkan Korhan, Abualtayef Mazen

Acta Geophysica

|

2022

|

Vol. 70, no 5

2135--2147

EN

In the eastern Mediterranean region of the Middle East and North Africa, pluvial flooding has become a common and severe climate change consequence event that requires immediate attention. The Wadi-Gaza basin is a critical source of surface water in Palestine; nevertheless, climate change and anthropogenic processes are altering the basin’s hydrological features, resulting in a series of extreme and disastrous flooding events in the coastal plain at the basin downstream. The Mann–Kendall test, Sen’s slope estimator, and the IPTA method that was used to analyze historical rainfall in the basin from 1979 to 2013 refer to a declining trend pattern, which reduces the surge of runoff discharge. Moreover, the future projection for the total monthly rainfall under the ensemble model of CIMP5 for the RCP scenarios of 2.60, 4.50, and 8.50 demonstrate a general decreasing trend in the rainfall with a variation ranging between about − 36 and − 53%. The frequency analysis for the maximum daily rainfall using different computing approaches shows that the theoretical maximum rainfall values for the assessment of flooding events were assigned to 22, 31, 35, 45 52, 59, 66, and 77 mm for the whole basin for the return periods (T) of 2, 5, 10, 25, 50, 100, 200, and 500 years, respectively. The land cover–land use of the basin shows that 51% is barren land while the other portion is divided between urban (~16%), agricultural (~ 13%), and natural (~ 20%) lands. However, the type of soil that covers the basin is classified mainly as clay, loam, and sandy clay. According to the hydraulic analysis of downstream flooding, the volume of surge water that might reach the coastal plain in the event of water storms of 22 and 77 mm is around 6 and 118 million cubic meters, respectively. The area at risk of inundation due to foods in the Wadi-Gaza is between 3 and 17 km2 , covering around 5–29 percent of the Gaza Strip’s middle governorate area, respectively.

14

Model hydrologiczny i bilansowy w zintegrowanym gospodarowaniu zasobami wodnymi

Pusłowska-Tyszewska Dorota

Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Inżynieria Środowiska

|

2021

|

z. 83

9--157

15

Assessment of the possibility of implementing small retention reservoirs in terms of the need to increase water resources

Wiatkowski Mirosław, Wiatkowska Barbara, Gruss Łukasz, Rosik-Dulewska Czesława, Tomczyk Paweł, Chłopek Dawid

Archives of Environmental Protection

|

2021

|

Vol. 47, no. 1

80--100

EN

Currently, due to reduced water resources, there is a need to build reservoirs in Poland. Reservoirs perform important economic, natural and recreational functions in the environment, improve water balance and contribute to flood protection. In the construction of reservoirs, it is necessary to consider not only hydrological issues related to water quantity, but also its quality, silting, and many other factors. Therefore, the physiographic, hydrological, hydrochemical, and hydrogeological conditions of the projected reservoirs have to be taken into account to limit the potential negative effects of decisions to build them. In order to assess the suitability of eight projected small water retention reservoirs (to increase water resources in the Barycz River catchment in Lower Silesia and Greater Poland provinces, this article takes into account hydrological indicators (efficiency of the reservoir, operation time, dependence on the intensity of silting, and flood hazard indicator), water quality (phosphorus load and nitrogen load), hydrogeological conditions (type of geological substratum for the reservoir basin and filtration losses), and safety of the reservoir dam. To develop a theoretical model describing the regularities between the indicators, multivariate statistical techniques were used, including the Principal Component Analysis (PCA) and the Factor Analysis (FA). In order to assess the reservoirs, a synthetic indicator was developed to compare the reservoirs with each other in relation to the conditions. The Cluster Analysis (CA) was used for typological classification of homogeneous locations of projected small retention reservoirs. Own research procedure for identification of the most advantageous water reservoirs, with the use of multivariate statistical techniques, may be used as a tool supporting decision making in other facilities intended for implementation in provincial projects of small retention.

PL

Obecnie w Polsce z powodu zmniejszonych zasobów wodnych istnieje potrzeba budowy zbiorników wodnych. Pełnią one w środowisku ważne funkcje gospodarcze, przyrodnicze, rekreacyjne, poprawiają bilans wodny i przyczyniają się do ochrony przeciwpowodziowej. Budując zbiornik wodny, oprócz zagadnień hydrologicznych związanych z ilością wody, należy wziąć pod uwagę jakość wody, która będzie retencjonowana w zbiorniku, jego zamulenie oraz szereg innych aspektów. Bardzo ważna jest więc analiza uwarunkowań zbiorników planowanych, w tym fizjograficznych, hydrologicznych, hydrochemicznych i hydrogeologicznych, aby ograniczyć potencjalne negatywne skutki podejmowania decyzji o budowie takich obiektów. W celu oceny możliwości realizacji ośmiu planowanych zbiorników małej retencji wodnej w kontekście potrzeby zwiększania zasobów wodnych na obszarze zlewni Barycz w województwie dolnośląskim i wielkopolskim w niniejszym artykule uwzględniono wskaźniki hydrologiczne (sprawność zbiornika, czas eksploatacji ze względu na intensywność zamulania, wskaźnik potencjalnego zagrożenia powodzią), jakości wody (obciążenie ładunkiem fosforu i azotu), hydrogeologiczne (rodzaj podłoża geologicznego pod czaszę zbiornika wodnego i straty filtracyjne) oraz bezpieczeństwa zapory zbiornika. Do opracowania teoretycznego modelu, opisującego prawidłowości zachodzące pomiędzy tymi wskaźnikami, wykorzystano wielowymiarowe techniki statystyczne takie jak: Principal Component Analysis (PCA) i Factor Analysis (FA). W celu oceny planowanych zbiorników w aspekcie najbardziej korzystnych do realizacji opracowano syntetyczny wskaźnik, który umożliwił porównanie tych zbiorników w odniesieniu do rozpatrywanych uwarunkowań. Wykonano również z zastosowaniem Cluster Analysis (CA) typologiczną klasyfikację planowanych zbiorników małej retencji wodnej pod względem jednorodnych lokalizacji na analizowanym obszarze. Zaproponowana w niniejszej pracy autorska procedura badawcza identyfikacji najkorzystniejszych, spośród planowanych do realizacji, zbiorników wodnych z zastosowaniem wielowymiarowych technik statystycznych, może posłużyć jako narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji przy innych obiektach planowanych do realizacji w wojewódzkich planach rozwoju małej retencji.

16

Integration of project results on a GIS platform and its impact on conservation strategies

Wilczyńska Izabela, Dąbek Paweł Bronisław, Ćmielewski Bartłomiej, Kościuk Jacek

Architectus

|

2020

|

Nr 2 (62)

151--159

EN

The geographic information system (GIS) has become a very popular and useful tool to aggregate and process spatial data. In this paper, the implementation of data obtained during survey seasons at the El Fuerte de Samaipata (Bolivia) archaeological site and results of data analysis on the GIS platform are presented. In addition to the thematic layers, a description of the sectors and archaeological relics was added to the whole system. The implemented layers are related to orthoimages created from terrestrial laser scanning (TLS) and from close range photogrammetry (in visual, spectral, and infrared light), raw photos of petroglyphs, a highly detailed vector plan of the site, conservation risk maps, new spatial divisions, description layers, and a digital terrain model (DTM) based on the results of TLS. Such a system, with an implemented DTM, allows rainwater runoff and its impact on the archaeological site to be analysed. Thus, the paper presents a study on some hydrological conditions of the Samaipata rock. It is part of the larger research project “Architectural examination and complex documentation of Samaipata (El Fuerte de Samaipata/Bolivia) site from the World Heritage List”. The results of this study are considered mainly from the point of view of conservation recommendations and strategies. Same aspects, however, may influence future studies on the chronology and cultural affiliation of the Samaipata rock carvings.

PL

System informacji geograficznej (GIS) stał się bardzo popularnym i użytecznym narzędziem do agregowania i przetwarzania danych przestrzennych. W niniejszym artykule przedstawiono implementację danych uzyskanych podczas sezonów badań na stanowisku archeologicznym El Fuerte de Samaipata (Boliwia) oraz wyniki analizy danych na platformie GIS. Oprócz warstw tematycznych do całego systemu dodano opis sektorów i zabytków archeologicznych. Zaimplementowane warstwy są powiązane z ortoobrazami utworzonymi z naziemnego skanowania laserowego (TLS), fotogrametrii bliskiego zasięgu (w świetle wizualnym, spektralnym i podczerwonym), surowych zdjęć petroglifów, bardzo szczegółowego planu wektorowego, map ryzyka, nowego podziału przestrzennego stanowiska, warstw opisowych oraz cyfrowego model terenu (DTM) opartego na wynikach TLS. Taki system przetwarzania danych z wdrożonym DTM pozwala na analizę spływu wody deszczowej i jej oddziaływania na stanowisko archeologiczne. W związku z tym w artykule przedstawiono badania niektórych warunków hydrologicznych skały Samaipata. Badania są częścią większego projektu „Badania architektoniczne i kompleksowa dokumentacja stanowiska Samaipata (Fuerte de Samaipata/Boliwia) z Listy Światowego Dziedzictwa”. Wyniki tych prac rozpatrywane są głównie z punktu widzenia zaleceń i strategii ochrony skały. Te same aspekty mogą jednak wpłynąć na przyszłe badania dotyczące chronologii i przynależności kulturowej rzeźb skalnych Samaipata.

17

XLVII Szkoła „Współczesne zagadnienia hydrologii” wyzwania dla jutra - dzisiaj

Tokarczyk Tamara

Gospodarka Wodna

|

2019

|

Nr 11

20--24

PL

Historia rozwoju Szkoły „Współczesne zagadnienia hydrologii”, jej tematyka i doświadczenia sięgają początku lat siedemdziesiątych. W tym roku odbyła się po raz 47. Obecnie znajdujemy się w czasie, w którym nowe cele i misje na XXI wiek stawiają takie organizacje jak Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) czy Globalne Partnerstwo Wody (GWP). Oczekiwane zmiany w połączeniu z nierozwiązanymi problemami w hydrologii stanowią nowe wyzwania dla środowiska związanego z wodą. Szkoła „Współczesne zagadnienia hydrologii” stanowi doskonałą platformę do prowadzenia dyskusji panelowych dotyczących problemów o wysokim priorytecie konieczności rozwiązania z udziałem naukowców, praktyków, administratorów i decydentów związanych z gospodarką wodną. Przyjęta forma prowadzenia zajęć w Szkole sprzyja nawiązywaniu kontaktów zawodowych oraz współpracy.

EN

The history of the „Contemporary issues in hydrology” School, its areas of interest and experience date back to the beginning of the seventies of the last century. It is organised for the 47th time this year, while new goals and missions for the 21st century are being set by such organisations as the World Meteorological Organisation (WMO) or Global Water Partnership (GWP). The expected changes, combined with the unsolved hydrological problems, constitute new challenges for people specialising in water issues. The „Contemporary issues in hydrology” School is a perfect platform for panel discussions on high-priority problems with the participation of scientists, practitioners, administrators and decision-makers related to water management. The adopted form of classes in the School facilitates establishing professional contacts and cooperation.

18

Delineating spring recharge areas inferred from morphological, lithological, and hydrological datasets on Quaternary volcanic landscapes at the southern flank of Rinjani Volcano, Lombok Island, Indonesia

Setiawan Ogi, Sartohadi Junun, Hadi M. Pramono, Mardiatno Djati

Acta Geophysica

|

2019

|

Vol. 67, no. 1

177--190

EN

Springs are a vital source of water supply in Quaternary volcanic environments, such as Rinjani Volcano on Lombok Island, and yet little is known about their emergence and recharge areas. Knowledge of spring recharge area can substantially support further spring analysis and management. This study was performed in two spring zones on the southern flank of Rinjani Volcano. It combined the available morphological, lithological, and hydrological datasets to build a conceptual model of the spring recharge areas. According to the analysis results, the conceptual model allowed to describe the flow medium, the aquifer type, and the characteristics of the flow system. The local morphology controlled the direction and gradient of groundwater flow to the springs. The analysis also revealed that the spring water in the study area was meteoric water, which mainly came from rainwater infiltration. Therefore, the boundaries of the spring recharge areas were represented by the morphological divides.

19

Analiza potencjału hydroenergetycznego oraz możliwości jego wykorzystania w województwie pomorskim

Kowalczyk K., Cieśliński R.

Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie

|

2018

|

T. 18, z. 1

69--86

PL

Jednym ze źródeł energii elektrycznej wykorzystywanej przez człowieka jest woda. Obecnie idea wykorzystania elektrowni wodnych jest coraz bardziej doceniana przez samorządy terytorialne i coraz częściej można je dostrzec w Polsce i województwie pomorskim. Idea zrównoważonego rozwoju oraz dyrektywy unijne wymogły budowę elektrowni wykorzystujących odnawialne źródła energii. W artykule nakreślono sytuację energetyczną województwa pomorskiego. W efekcie ustalono, że ponad połowa energii zużywanej w województwie jest produkowana poza jego obszarem. Biorąc pod uwagę straty przesyłowe, jest to sytuacja niekorzystna. W województwie coraz więcej pojawia się instalacji hydroenergetycznych, ale wciąż jest ich zbyt mało. Przeanalizowano uwarunkowania przyrodnicze i antropogeniczne ponad 300 potencjalnych lokalizacji hydroelektrowni. Na podstawie przeprowadzonych analiz oszacowano potencjał hydroenergetyczny województwa i wskazano najlepsze lokalizacje dla elektrowni wodnych.

EN

One of the sources of electricity used by man is water. Currently the idea of hydroelectric power plants is increasingly appreciated by local governments. Sustainable development and EU directives have required the construction of green power plants. The article outlines the energy situation of the Pomeranian Voivodeship. As a result, it was found that more than half of the energy consumed in the region is produced outside its area. Considering the transmission losses, this is a disadvantage. Hydropower installations are increasingly appearing in the province, but they are still too few. The natural and anthropogenic conditions of more than 300 potential hydropower plants have been analyzed. Based on the conducted research, the hydroelectric potential of the voivodeship was estimated and the best locations for hydropower were identified.

20

Hydrologiczne uwarunkowania morfogenezy wybranych erozyjnych form rzeźby równi zalewowej na przykładzie doliny Bugu

Ostrowski P., Utratna M.

Przegląd Naukowy Inżynieria i Kształtowanie Środowiska

|

2018

|

Vol. 27, No. 1

57--70

PL

Celem pracy była analiza związku warunków hydrologicznych z morfogenezą erozyjnych form rzeźby równi zalewowej Doliny Dolnego Bugu. Stwierdzono, że formy takie jak zanikające koryta boczne i starorzecza w wyniku cyklicznych wezbrań ulegają wtórnej erozji. Główną tego przyczyną jest to, że łączą one ciągi obniżeń stanowiące uprzywilejowane drogi przepływu wód wezbraniowych. W wezbraniach zatorowych formy te przejmują funkcję głównego koryta, ograniczając skutki powodzi.

EN

The aim of the study was to analyze the relationship between hydrological conditions and morphogenesis of erosional landforms on the floodplain of the Bug river valley. It was found that forms such as side arms and oxbow lakes as a result of cyclical floods are subject to secondary erosion. The main reason for this phenomenon is the fact that they combine strings of overbank flow direction. In the case of ice storms, these forms take on the role of the main channel limiting the effects of floods.