Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Łódź w budowie. Absolwenci Wydziału Architektury PW w środowisku łódzkich architektów dwudziestolecia międzywojennego

Stępień Wojciech

Studia do Dziejów Architektury i Urbanistyki w Polsce

|

2025

|

nr 8

92--147

PL

Z chwilą zakończenia pierwszej wojny światowej, w warunkach nowopowstałego państwa polskiego Łódź stanowi duże, drugie co do wielkości miasto kraju. Zmaga się jednak z brakami w infrastrukturze oraz problemami gospodarczymi i społecznymi wynikającymi ze strat wojennych w przemyśle. W pierwszych latach dwudziestolecia miasto dysponuje nieliczną i niewystarczającą kadrą inżynierów budownictwa, która w kolejnych latach zasilana jest przez architektów wykształconych na zagranicznych uczelniach. Przedmiotem pracy jest opisanie rozwoju łódzkiego środowiska architektów w okresie dwudziestolecia międzywojennego, w tym znaczenia Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej na społeczność zawodową miasta i jego krajobraz architektoniczny. Architektura Łodzi omawianego okresu jest przedmiotem badań i publikacji, jednak obszerność łódzkiego zasobu archiwalnego sprawia, że w dalszym ciągu pozostaje nieprzebadany i nieopisany. Praca jest efektem przeprowadzonych badań bibliograficznych i kwerend archiwalnych dotyczących życiorysów wybranych architektów oraz ich twórczości. Przedmiotem badań była aktualna literatura przedmiotu, prasa pochodząca z omawianego okresu oraz dokumentacja archiwalna zgromadzona w samorządowych i państwowych instytucjach oraz w zbiorach prywatnych rodzin opisywanych twórców. Analizie poddany zostaje proces przekształcania się łódzkiego środowiska architektonicznego, wpływ młodego pokolenia twórców na struktury instytucjonalne i krajobraz architektoniczny miasta. Szczególną uwagę poświęcono konfliktom o charakterze pokoleniowym i światopoglądowym, wpływowi zewnętrznych wzorców ideowych na lokalne praktyki projektowe oraz znaczeniu konkursów architektonicznych. Przedstawiono dynamikę rozwoju środowiska architektów i proces wchodzenia na scenę zawodową grupy twórców, których edukacja przebiegała w realiach niepodległego państwa polskiego. Artykuł podejmuje próbę uporządkowania informacji na temat środowiska architektów, którzy, mimo braku spektakularnych karier ogólnopolskich, wywarli trwały wpływ na obraz miasta i jego architektoniczną tożsamość.

EN

With the conclusion of World War I, subject to conditions of a newly formed Polish State, Łódź was a large, second as to size, city. However, it had to face shortages in infrastructure as well as economic and social problems stemming from wartime damage to its industry. Over the initial years of the twenty–year interwar period the city had at its disposal a staff of construction engineers that was small and insufficient. It was supplemented over successive years by architects educated at foreign universities. The subject of the paper is the description of the development of the Łódź architectural community during the twenty interwar years and the impact of the Faculty of Architecture of the Warsaw University of Technology on the professional community of the city and its architectural landscape. The architecture of Łódź of the discussed period has been the subject of research and publications. However, the sheer magnitude of Łódź’s archival resources means they continue to be unexplored and undescribed. The work is the outcome of conducted bibliographic research and archival queries relating to the biographies of selected architects and their creativity. The subject of research was current literature on the topic, press from the discussed period, and archival documentation accumulated by local government and state institutions as well as in the private family collections of the discussed designers. It is the process of transformation of the Łódź architectural community, the impact of a young generation of designers on institutional structures and the architectural landscape of the city that are subject to analysis. Special attention was devoted to conflicts of generational and worldview character, the influence of external conceptual models on local design practices, and the importance of architectural competitions. What is presented is the dynamics of the development of the architectural community and the process of the coming onto the professional stage of a group of designers whose education took place in the reality of an independent Polish state. The article makes an effort to order information regarding the architectural community whose members, in spite of no spectacular nationwide careers, had an impact on the picture of the city and its architectural identity.

2

Rola pleneru rysunkowo-malarskiego w edukacji architektonicznej na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej na przykładzie studenckich praktyk zorganizowanych w Płocku

Szumiński Konrad

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2025

|

T. 70, z. 3

53--72

PL

W artykule opisano jeden z plenerów rysunkowo-malarskich, zorganizowanych dla studentów drugiego semestru studiów jednolitych magisterskich przez Zakład Dziedzictwa Architektonicznego i Sztuki Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. Tradycja nauczania rysunku w ramach studiów terenowych wykonywanych z natury sięga początków istnienia Wydziału. Praktyka rysunkowa, będąca integralną częścią obowiązkowych praktyk zawodowych uregulowanych w ustawowych standardach kształcenia, od 2019 roku jest stałym elementem procesu dydaktycznego na studiach architektonicznych w Polsce. Celem artykułu jest przedstawienie znaczenia pleneru rysunkowo-malarskiego w kształceniu przyszłych architektów na przykładzie jednej z praktyk rysunkowych zorganizowanych w Płocku w roku akademickim 2023/24. Studium przypadku przybliża formę, metody i program przeprowadzonych zajęć terenowych, a także osiągnięte wyniki oraz efekty kształcenia. Studenci nabyli uniwersalne umiejętności analizowania i zapisywania cech otaczającej przestrzeni krajobrazu kulturowego, zarówno w skali architektonicznej, urbanistycznej, jak i detalu.

3

Związek Słuchaczów Architektury jako animator studenckiego życia towarzyskiego – czyli o Balach [Młodej] Architektury, a także Czarnych Kawach, dancingach i tzw. fuksówkach organizowanych na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej w latach 1917-1948

Rozbicka Małgorzata

Studia do Dziejów Architektury i Urbanistyki w Polsce

|

2022

|

nr 5

5--43

PL

Związek Słuchaczów Architektury utworzony na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej w 1916 roku imprezy towarzyskie organizował najpewniej już od 1917 roku. Najważniejszymi z nich były coroczne bale karnawałowe, do 1930 roku organizowane przez ZSA pod nazwą Bal Architektury, potem aż do 1948 roku, jako Bal Młodej Architektury. Ponieważ wszystkie Zarządy ZSA, tak przed jak i po II wojnie światowej były świadome, że zysk, w szczególności z dorocznych Bali, stanowi jedno z najistotniejszych źródeł dochodu Związku, z reguły przykładały wielką wagę zarówno do ich sprawnej organizacji, jak też należytej i szerokiej reklamy. W przypadku Bali dbały także o zapewnienie mu odpowiednio wysokiej rangi towarzyskiej oraz szczególnie efektownej i wysoce artystycznej oprawy plastycznej. Rokrocznie wybierane w drodze konkursów plakaty reklamowe, blankiety zaproszeń i dekoracje sal balowych traktowano z jednej strony jako bardzo istotny element propagandy studenckich umiejętności zawodowo-artystycznych, z drugiej zaś jako jedną z głównych atrakcji wyróżniających Bale [Młodej] Architektury spośród wielu innych bali, tak przed jak i w pierwszych latach po wojnie, w okresie karnawału organizowanych w Warszawie. Aby przyciągnąć jak największą liczbę gości, a tym samym przynieść Związkowi godziwy dochód organizatorzy każdorazowo starali się zapewnić uczestnikom Bali nie tylko unikalny wystrój sal, muzykę taneczną w wykonaniu doborowych zespołów i dobrze zaopatrzony bufet, ale także inne atrakcje, jak np. usługi fryzjerskie, czy pokazy filmów. W poszukiwaniu dochodu podczas Balu w 1932 roku Zarząd ZSA zdecydował się nawet na realizację eksperymentalnego krótkometrażowego filmu pod tytułem Bal (dziś bardziej znanego pt. Dziś mamy bal). Związek Słuchaczów Architektury w celach głównie dochodowych poza dorocznymi balami karnawałowymi rokrocznie urządzał również bardziej kameralne imprezy taneczno-towarzyskie – w latach 20. zwyczajowo nazywane Czarną Kawą, a w latach 30. XX wieku dancingami lub dancingbridge’ami. Najpewniej zarówno w latach 1917–1939, jak i w pierwszych latach powojennych, Związek był też organizatorem tzw. fuksówek, czyli niedochodowych zabaw zapoznawczych urządzanych każdej jesieni dla studentów pierwszego semestru. Wznowiona w 1946 roku pod rządami powojennych władz politycznych działalność ZSA, w tym również ta towarzysko-rozrywkowa, która tak jak przed wojną miała wspierać finansowo związkową działalność wydawniczą i statutową, zaczęła być jednak stopniowo ograniczana. Jeśli nawet uznamy, że szczerą intencją władz uczelni oraz wybranego na wiosnę 1948 roku nowego Zarządu było utrzymanie przedwojennej formuły, zakresu i sposobu działania ZSA, to i tak okazało się to zgoła niemożliwe w warunkach stale rosnącej presji ideologicznej i nasilających się, zwłaszcza na przełomie 1948 i 1949 roku, represji i aresztowań, w tym również wśród studentów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. W tych okolicznościach z końcem 1948 roku Związek Słuchaczów Architektury ostatecznie zaczął obumierać, a z nim również uświęcone wieloletnią tradycją formy wydziałowego życia towarzyskiego, na czele z legendarnym dorocznym Balem Młodej Architektury.

EN

There can be no doubt that the Union of Architectural Students, as established at the Faculty of Architecture of the Warsaw University of Technology in 1916, organized social events as early as 1917. The most important of these, the annual carnival balls, were organized by the Union of Architectural Students under the name of Architectural Balls up to the year 1930. This was changed to Young Architecture Balls and so remained up to 1948. Because all of the Boards of the Union of Architectural Students, both prior to and following World War II, were aware of the fact that profits, especially as stemming from the annual balls, made up one of the most significant sources of income for the Union, they usually put great weight on both efficient organization and suitable, wide–ranging advertising. In the case of the balls, they also took care to ensure that its social standing was fittingly high and the artistic setting was both effective and on a high creative level. Competitions for advertising posters, invitations, and ballroom decorations were held every year. On the one hand, they were treated as a very important element showcasing student professional and artistic skills. On the other, they were one of the major attractions of the [Young] Architecture Balls as compared to all the many other balls both before and immediately following the war that were organized during the carnival period in Warsaw. In order to attract the largest number of guests and therefore provide adequate income for the Union, the organizers always tried to guarantee not only unique décor for the ballrooms, dancing music per formed by choice bands, and a well–stocked buffet for the participants, but also other attractions such as hair grooming services and film screenings. In the quest for income, it was during the 1932 Ball that the Union of Architectural Students Board decided to create even an experimental film short entitled The Ball (today, better known as There Is a Ball Today). In addition to the annual carnival balls aimed mainly at attracting income, the Union of Architectural Students also organized intimate dancing events, usually called Black Coffee in the 1920s and Dances or Dancing with Bridge in the 1930s. Most certainly over the years 1917–1939 and the initial post–war years, the Union was also the organizer of “hazings,” non–profit get–togethers organized each autumn for students of the first semester. Under the auspices of the post–war political authorities, Union of Architectural Students operations as resumed in 1946 encompassed social and entertainment activities for financial support for its publishing and charter activates, just like before the war. These were slowly restricted. Even if one concedes the honest intentions of the University authorities and those of the new Board selected in the spring of 1948 to maintain the prewar formula, scope, and manner of activities of the Union of Architectural Students, this proved to be quite impossible in the face of the growing ideological pressure and especially the escalating repressions and arrests at the turn of 1948 and 1949, including among students of the Faculty of Architecture of the Warsaw University of Technology. Under these conditions, by the end of 1948, the Union of Architectural Students began to wither away. With it went the time–honored tradition of the Faculty’s social life, led by the annual Young Architecture Balls.

4

Style graficzne twórców w Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i ich wpływ na estetykę prezentowania koncepcji architektonicznych w okresie dwudziestolecia międzywojennego

Szumiński Konrad

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2021

|

T. 66, z. 4

42--50

PL

Artykuł ukazuje różne sposoby przedstawiania koncepcji architektonicznych okresu międzywojennego w Polsce na przykładzie działalności wybranych artystów (głównie z Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej). Koncepcje reprezentacji graficznej omawiane są w szerokim kontekście międzywojennej grafiki polskiej: ilustracji z czasopism i książek, reklam i plakatów. Studium przypadku obejmuje rysunki w stylu akademickim (m.in. Mariana Lalewicza), awangardową grafikę artystów z kręgu „Blok” i „Praesens”, będących wyraźnie pod wpływem holenderskiego neoplastycyzmu, niemiecką szkołę Bauhaus (m.in. Bohdana Lacherta i Józefa Szanajcy) oraz ilustracje z drugiej połowy lat 30. (m.in. Juliusza Żórawskiego, Bohdana Pniewskiego).

5

Studia i kariery wybranych adeptów warszawskiej szkoły architektury z lat 1915–1939 – przyczynki i dopełnienia w świetle materiałów archiwalnych ze zbiorów Zakładu Architektury Polskiej Wydziału Architektury i Działu Ewidencji Studentów Politechniki Warszawskiej

Rozbicka Małgorzata

Studia do Dziejów Architektury i Urbanistyki w Polsce

|

2020

|

nr 3

180--243

PL

Wypracowany przez założycieli Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej w 1915 roku bardzo wszechstronny techniczno-humanistyczno-artystyczny program kształcenia architektonicznego, z pewnością był jednym z magnesów, który od pierwszych lat istnienia warszawskiej szkoły architektury przyciągał do niej młodych ludzi o bardzo różnorodnych talentach i zainteresowaniach. Stąd też zapewne tak wielu jej słuchaczy i absolwentów z lat 1915 –1939, zarówno w okresie studiów, jak i po ich ukończeniu próbowało swoich sił, często z dużym powodzeniem, nie koniecznie albo nie tylko w dziedzinie architektury, ale również np. grafiki, scenografii, filmu, publicystyki, literatury, poezji i... sportu. Wystarczy przypomnieć, że w pierwszym dziesięcioleciu funkcjonowania Wydziału, kiedy dominował jeszcze pogląd, że architektura jest przede wszystkim sztuką, wśród jego studentów znalazły się m.in. tak barwne i wszechstronnie artystycznie uzdolnione indywidualności, jak przykładowo Tadeusz Gronowski, Edmund John, Marian Walentynowicz i Jerzy Sosnkowski. Z kolei od połowy lat 20. XX wieku, gdy obok działalności artystycznej coraz ważniejszym elementem życia akademickiego zaczął się stawać sport, w gronie słuchaczy warszawskiego Wydziału stopniowo zaczęło przybywać również wielu takich, którzy nie rezygnując z działania w obszarze architektury, równolegle byli aktywni zarówno na polu różnych dziedzin sztuk pięknych, jak i rozmaitych dyscyplin sportowych. Do barwniejszych postaci z pokolenia tych urodzonych już w XX wieku, artystycznie uzdolnionych wydziałowych „sportsmanów” należeli m.in. Stefan Osiecki, Jerzy Walerian Skolimowski i Zbigniew Czech. Niektórzy z wymienionych adeptów warszawskiego Wydziału, jak Tadeusz Gronowski i Edmund John, nie kończąc studiów architektonicznych, ostatecznie poświęcili się grafice i malarstwu. Podobnie zresztą jak Marian Walentynowicz, który jednakże dyplom inżyniera architekta uzyskał. Z kolei obdarzony wieloma talentami Jerzy Sosnkowski, tak w trakcie, jak i po ukończeniu studiów równocześnie był czynny m.in. jako architekt, grafik, redaktor, pisarz i publicysta. Stefan Osiecki poza architekturą i grafiką, zajmował się realizacją filmów i z sukcesami uprawiał alpinizm. Natomiast Jerzy Walerian Skolimowski, charyzmatyczny sternik osad wioślarskich, olimpijczyk, równolegle pracował jako architekt i grafik, a podczas wojny jako tzw. cichociemny wykonywał tajne misje w alianckich oddziałach specjalnych. Zbigniew Czech, najmłodszy z nich wszystkich, również wybitny wioślarz, studiując na Wydziale, a także potem, uprawiał poza architekturą również grafikę, publicystykę i poezję. Wzmiankowani adepci warszawskiego Wydziału, czy to jako twórcy, czy sportowcy, są dziś albo, jak przykładowo Tadeusz Gronowski, Marian Walentynowicz, Stefan Osiecki czy Jerzy Walerian Skolimowski, dość szeroko znani lub jak Jerzy Sosnkowski teraz dopiero „odkrywani”. Twórczość i dokonania Zbigniewa Czecha wciąż czeka na przypomnienie. Artykuł w możliwie pełnym wymiarze prezentuje ich wielowątkowe biografie, jednocześnie dopełniając je, m.in. w oparciu o archiwalia zachowane w Zbiorach Naukowych Zakładu Architektury Polskiej i Dziale Ewidencji Studentów Politechniki Warszawskiej, o szerzej dotąd nieznane fakty, informacje i materiały ikonograficzne, zwłaszcza te dotyczące okresu i przebiegu ich studiów oraz prac kursowych, które jako studenci warszawskiej szkoły architektury wykonali na zaliczenie, prowadzonego przez profesora Oskara Sosnowskiego, przedmiotu Architektura Polska.

EN

Over the initial years of the existence of Warsaw’s school of architecture, there can be no doubt that it was the extremely wide–ranging technological–humanistic–artistic program for architectural education developed in 1915 by the founders of the Faculty of Architecture of the Warsaw University of Technology that served as a magnet attracting young people with very diverse talents and interests. It is probably for this reason that many of the school’s students and graduates from the years 1915 –1939 did not necessarily limit themselves to only the field of architecture, but also tried their hand in the graphic arts, film, journalism, literature, poetry, and … sport. They did so both during their studies and after their completion, often very successfully. Suffice it to say that in the first decade of the functioning of the Faculty, when the view that architecture is primarily an art was still dominant, such colorful and universally talented artistic individuals as Tadeusz Gronowski, Edmund John, Marian Walentynowicz, and Jerzy Sosnkowski, were among its students. In yet another turn of events, starting with the mid–1920s when in addition to artistic efforts sport was becoming an increasingly important element of academic life, the students of the Warsaw Faculty gradually began to also include many who, without giving up activities in the realm of architecture, were simultaneously active in various fields of the fine arts and diverse sporting disciplines. Among the more flamboyant characters of the generation already born in the 20th century, artistically talented college “sportsmen” included Stefan Osiecki, Jerzy Walerian Skolimowski, and Zbigniew Czech. Some of the listed students of the Warsaw Faculty, such as Tadeusz Gronowski and Edmund John, never actually completed their architectural studies and ultimately devoted themselves completely to the graphic arts and painting. The same is true of Marian Walentynowicz, albeit he was awarded his diploma of engineer and architect. Endowed with multiple talents, Jerzy Sosnkowski, both during and after his studies, was concurrently active as an architect, graphic artist, editor, writer, and publicist. Stefan Osiecki, in addition to architecture and the graphic arts, was also involved in film and was a successful mountain climber. For his part, Jerzy Walerian Skolimowski, Olympian and charismatic coxswain of rowing crews, worked in parallel as an architect and graphic artist. During the war, as a “Silent and Unseen” elite special–operations paratrooper undertaking secret mission for the Allies, Zbigniew Czech, the youngest from this group, was also an exceptional oarsman. He studied at the Faculty after which he worked not only as an architect, but also as a graphic artist, publicist, and poet. The mentioned students of the Warsaw Faculty, including Tadeusz Gronowski, Marian Walentynowicz, Stefan Osiecki, and Jerzy Walerian Skolimowski, are rather well known as designers and sportsmen. Others, such as Jerzy Sosnkowski, are just now being “discovered.” The creative work and achievements of Zbigniew Czech are still waiting to be remembered. The article, to as full an extent as possible, strives to present their multifaceted biographies, supplementing them on the basis of archival materials preserved in the Scientific Collections of the Department of Polish Architecture and Student Record Department of the Warsaw University of Technology, so they include facts, information, and iconographic materials not broadly known to date, especially those relating to their college years and the progression of their studies as well as course work that, as students of Warsaw’s school of architecture, they completed for credit under the guidance of Professor Oskar Sosnowski as a part of the subject of Polish Architecture.

6

Problemy konstrukcyjne renowacji budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej po 100 latach użytkowania

Przybysz P.

Inżynieria i Budownictwo

|

2018

|

R. 74, nr 4

190--192

PL

Opisano historię wzniesienia budynku, stwierdzone w nim uszkodzenia oraz zakres i sposoby renowacji, a także modernizacji z dostosowaniem do współczesnych wymagań prowadzenia zajęć dydaktycznych. Podano informacje dotyczące wzmocnienia belek stalowych stropu (rozpiętości 12 m) taśmami z włókien węglowych.

EN

The article describes the history of building, damages found in it, the scope and methods of renovation, as well as modernization with adaptation to the modern requirements of studying. In particular, article contains information on reinforcing steel beams of ceiling (span 12 m) with CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymer).

7

Szkoła urbanistyki na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej

Chmielewski J. M.

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2002

|

T. 47, z. 2

167-169