Wyniki wyszukiwania - BazTech

Ograniczanie wyników

Znaleziono wyników: 7

Liczba wyników na stronie

Wyniki wyszukiwania

Sortuj według:

Ogranicz wyniki do:

Strategiczna Agenda Badawcza dla Ochrony Radiologicznej w Polsce

Olko Paweł, Brzozowska Beata, Gryziński Michał, Krajewski Paweł, Michalik Bogusław, Bajda Tomasz, Bilski Paweł, Bończyk Michał, Brzozowska Beata, Brzóska Kamil, Budzanowski Maciej, Budzyński Mieczysław, Cwanek Anna, Dohojda Marek, Agnieszka Dołhańczuk-Śródka, Joanna Domienik-Andrzejewska, Dudała Joanna, Dybek Marcin, Fornalski Krzysztof, Gryziński Michał, Grządziel Dominik, Marek Janiak, Jung Aleksandra, Kidoń-Szołtysek Joanna, Klimas Aleksandra, Kozak Krzysztof, Kozłowska Beata, Krajewski Paweł, Kruszewski Marcin, Lipiński Paweł, Lukas Jakub, Łukowski Mateusz, Maciak Maciej, Mandowska Ewa, Mandowski Arkadiusz, Maryański Marek, Matusiak Katarzyna, Mazur Jadwiga, Michalik Bogusław, Mielewska Brygida, Mietelski Jerzy, Milcewicz-Mika Izabela, Możejko Paweł, Mrozik Anna, Olko Paweł, Olszewski Jerzy, Ośko Jakub, Pietrzak Marcin, Przylibski Tadeusz, Pyszka Ewelina, Sankowska Małgorzata, Sas-Bieniarz Anna, Sobczyk Maciej, Sobotka Piotr, Sommer Sylwester, Strumińska-Parulska Dagmara, Surowiec Zbigniew, Szaciłowski Grzegorz, Szarłowicz Katarzyna, Kamil Szewczak, Katarzyna Szufa, Szyłak-Szydłowski Mirosław, Tchorz-Trzeciakiewicz Dagmara, Tulik Piotr, Waligórski Michael, Winiecki Janusz, Wołoszczuk Katarzyna, Wójciuk Karolina, Zorenko Yuriy

Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna

2026

nr 1 (139)

10--20

Strategiczna Agenda Badawcza (SAB) dla Ochrony Radiologicznej (OR) w Polsce powstała jako kompleksowy plan rozwoju badań podstawowych mający na celu wskazanie priorytetowych kierunków badań dla ochrony radiologicznej na najbliższą dekadę, w kontekście rosnącego znaczenia energetyki jądrowej, medycznych zastosowań promieniowania oraz zagrożeń cywilnych i militarnych. Wytyczenie długoterminowych priorytetów prac badawczych pozwoli na koordynację wysiłków różnych ośrodków naukowych dla realizacji długofalowych celów polityki naukowej państwa polskiego, wzmocnienie roli Polski w międzynarodowych projektach badawczych oraz rozwój kompetencji w obliczu planowanego na 2035 rok uruchomienia pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Agenda jest próbą sformułowania głównych dla Polski priorytetów badawczych w odniesieniu do podobnych inicjatyw europejskich, takich jak opublikowana w 2025 roku biała księga projektu PIANOFORTE czy SAB Europejskiej Grupy Dozymetrii Promieniowania Jonizującego EURADOS. SAB podzielona jest na cztery główne obszary badawcze. Obszar „Człowiek” dotyczy głównie skutków biologicznych działania promieniowania, radioterapii i ekspozycji na promieniowanie kosmiczne. Obszar „Bezpieczeństwo” obejmuje zagadnienia awarii i skażeń, radioprotektorów oraz psychologii i komunikacji zagrożeń. W obszarze „Energia” postulowane są badania, których efektem będzie zwiększone bezpieczeństwo pracy w energetyce jądrowej, lepsza dozymetria i gospodarka odpadami promieniotwórczymi. W obszarze „Środowisko” postulowane są kierunki badań, które pomogą w ulepszeniu zasad monitoringu, zrozumieniu migracji skażeń czy modelowaniu długoterminowego wpływu odpadów na środowisko. W każdym z obszarów określone są perspektywiczne kierunki badawcze (perspektywy) i odpowiadające im wyzwania. OR nie ma jeszcze trwałego miejsca w strukturze finansowania badań w Polsce. Postulujemy utworzenie interdyscyplinarnego panelu tematycznego w Narodowym Centrum Nauki (NCN), w którego obszarze zostaną stworzone trwałe ramy instytucjonalne dla planowego i zrównoważonego rozwoju badań z zakresu OR, odpowiadające zarówno potrzebom nauki, jak i wymogom bezpieczeństwa publicznego.

The Strategic Research Agenda (SRA) for Radiological Protection (RP) in Poland was created as a comprehensive plan for the development of basic research aimed at indicating radiological protection research priorities for the next decade, in the con text of the growing importance of nuclear energy, medical applications of radiation, and civil and military threats. Establishing long-term priorities for research activities will enable the coordination of efforts among various research centres to accomplish the long-term objectives of Poland’s science policy. This approach aims to enhance Poland’s role in international research projects and develop necessary competencies ahead of the commissioning of the first Polish nuclear power plant, scheduled for 2035. The Agenda aims to outline key research priorities for Poland, aligning with similar European initiatives such as the PIANOFORTE White Paper published in 2025 and the Strategic Research Agenda (SRA) of the European Ionising Radiation Dosimetry Group (EURADOS). The SRA is divided into four main research areas. The „Human” area mainly concerns the biological effects of radiation, radiotherapy and exposure to cosmic radiation. The area of „Safety” includes the issues of accidents and contamination, radio protectors, as well as psychology and communiction of threats. In the „Energy” area, research is postulated that will result in increased work safety in the nuclear industry, better dosimetry and radioactive waste management. In the area of „Environment”, research directions are postulated that will help improve the principles of monitoring, under stand the migration of contamination or model the long-term impact of waste. In each of the areas, prospective research directions (perspectives) and corresponding challenges are defined. RP does not yet have a permanent place in the structure of research funding in Poland. We call for the creation of an interdisciplinary thematic panel at the NCNb, which would create a permanent institutional framework for the planned and sustainable development of research in the field of RP, meeting both the needs of science and the requirements of public safety.

Strategic Research Agenda for Radiological Protection in Poland

Olko Paweł, Brzozowska Beata, Gryziński Michał, Krajewski Paweł, Michalik Bogusław, Ośko Jakub, Bajda Tomasz, Bilski Paweł, Bończyk Michał, Brzozowska Beata, Brzóska Kamil, Budzanowski Maciej, Mieczysław Budzyński, Cwanek Anna, Dohojda Marek, Dołhańczuk-Śródka Agnieszka, Domienik-Andrzejewska Joanna, Dudała Joanna, Dybek Marcin, Fornalski Krzysztof, Gryziński Michał, Grządziel Dominik, Marek Janiak, Jung Aleksandra, Kidoń-Szołtysek Joanna, Klimas Aleksandra, Kozak Krzysztof, Beata Kozłowska, Krajewski Paweł, Kruszewski Marcin, Lipiński Paweł, Lukas Jakub, Łukowski Mateusz, Maciak Maciej, Mandowski Arkadiusz, Maryański Marek, Matusiak Katarzyna, Mazur Jadwiga, Michalik Bogusław, Mielewska Brygida, Mietelski Jerzy, Milcewicz-Mika Izabela, Możejko Paweł, Mrozik Anna, Olko Paweł, Olszewski Jerzy, Ośko Jakub, Pietrzak Marcin, Przylibski Tadeusz, Pyszka Ewelina, Sankowska Małgorzata, Sas-Bieniarz Anna, Sobczyk Maciej, Sobotka Piotr, Sommer Sylwester, Strumińska-Parulska Dagmara, Surowiec Zbigniew, Szaciłowski Grzegorz, Szarłowicz Katarzyna, Szewczak Kamil, Szufa Katarzyna, Szyłak-Szydłowski Mirosław, Tchorz-Trzeciakiewicz Dagmara, Tulik Piotr, Waligórski Michael, Winiecki Janusz, Wołoszczuk Katarzyna, Wójciuk Karolina, Zorenko Yuriy

Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna

2026

nr 2 (140)

44--54

The Strategic Research Agenda (SRA) for Radiological Protection (RP) in Poland was created as a comprehensive plan for the development of basic research aimed at indicating radiological protection research priorities for the next decade, in the context of the growing importance of nuclear energy, medical applications of radiation, and civil and military threats. Establishing long-term priorities for research activities will enable the coordination of efforts among various research centres to accomplish the long-term objectives of Poland’s science policy. This approach aims to enhance Poland’s role in international research projects and deve lop necessary competencies ahead of the commissioning of the first Polish nuclear power plant, scheduled for 2035. The Agenda aims to outline key research priorities for Poland, aligning with similar European initiatives such as the PIANOFORTE White Paper published in 2025 and the Strategic Research Agenda (SRA) of the European Ionising Radiation Dosimetry Group (EURADOS). The SRA is divided into four main research areas. The „Human“ area mainly concerns the biological effects of radiation, radiotherapy and exposure to cosmic radiation. The area of „Safety“ includes the issues of accidents and contamination, radio protectors, as well as psychology and communication of threats. In the „Energy“ area, research is postulated that will result in increased work safety in the nuclear industry, better dosimetry and radioactive waste management. In the area of „Environment“, research directions are postulated that will help improve the principles of monitoring, understand the migration of contamination or model the long-term impact of waste. In each of the areas, prospective research directions (perspectives) and corresponding challenges are defined. RP does not yet have a permanent place in the structure of research funding in Poland. We call for the creation of an interdisciplinary thematic panel at the NCNb, which would create a permanent institutional framework for the planned and sustainable development of research in the field of RP, meeting both the needs of science and the requirements of public safety.

Adaptive radiation therapy in practice: classification and technical insights from Polish Society of Medical Physics experts

Piotrowski Tomasz, Zawadzka Anna, Winiecki Janusz, Dybek Marcin, Skrobała Agnieszka

Polish Journal of Medical Physics and Engineering

2025

Vol. 31, Iss. 3

171--177

This educational review provides a comprehensive overview of adaptive radiation therapy (ART), an advanced approach to adjusting radiotherapy plans in response to anatomical or physiological changes during treatment. It classifies ART into three methods, i.e. offline, online, and real-time, distinguished by the timing of plan modifications relative to the treatment session. The review emphasises the importance of monitoring discrepancies between planned and delivered doses through advanced imaging and dose-tracking techniques, and how timely adaptation can exploit this information to maintain target coverage and minimise unnecessary exposure of healthy tissues. Key enabling technologies are discussed, including high-quality on-board imaging modalities (CT, cone-beam CT, MRI, PET) for accurate visualisation of current anatomy, deformable image registration and automated contour propagation for efficient mapping of anatomical changes, and reliable dose recalculation on images from the treatment machine to ensure dosimetric accuracy of adapted plans. Equally important, rigorous quality assurance (QA) protocols are outlined, including validation of image registration accuracy (to verify deformable alignment), end-to-end testing of the entire adaptive workflow, patient-specific plan verification via independent dose checks or in vivo dosimetry, and thorough risk analysis (such as failure mode and effects analysis) to anticipate potential errors. Clear adaptation criteria and multidisciplinary team oversight are recommended to ensure that adaptive interventions fulfil the promise of improved tumour control and reduced toxicity without compromising patient safety.

In vivo measurement of radiation dose during brachytherapy treatment using scintillation detectors

Sobiech Bogna, Winiecki Janusz, Witkiewicz-Łukaszek Sandra, Zorenko Yuriy, Makarewicz Roman, Wróbel Patrycja

Polish Journal of Medical Physics and Engineering

2024

Vol. 30, Iss. 4

289--293

Introduction: In vivo verification of the delivered dose in brachytherapy remains an unsolved dosimetric problem. Conventional detectors based on ionization chambers, semiconductors or thermoluminescent (TL) materials based on LiF or Al2O3:C compounds cannot be used for this purpose. The first way to solve this problem is to use dosimetric materials that can be placed in the patient’s body to record the delivered radiation dose in-situ using the OSL and/or scintillation phenomena. Material and Methods: In this work, it was proposed to use a known scintillation crystal of Ce doped Ga₃Ga₃Al₂O₁₂:Ce garnet (GAGG:Ce) attached with a long optical fiber to measure in situ the radiation dose during brachytherapy treatment. The measurements were first performed in a phantom, and then on patients in the clinical conditions of the Oncology Center in Bydgoszcz. Results: The obtained results are very encouraging. Luminescence spectra from scintillators were recorded using a long optical fiber and a sensitive spectrometer, which can be placed in a safe place. Measurements on the phantom showed the perfect linear correlation between the dose and signal registered by the detector based on the GAGG:Ce crystal. Meanwhile, clinical measurements are subject to some uncertainty regarding the accuracy of detector placement in the treatment planning system and the possible passive emission response of the optical fiber. Conclusion: Scintillation crystals combined with optical fibers and very sensitive luminescence spectrometers create an ideal measurement system for in situ determining the dose of various ionizing radiations. However, their use in clinical practice requires the development of procedures for precisely positioning the detector in relation to the radiation target.

Korzyści i ograniczenia nowoczesnych metod radioterapii. Porównanie metod dynamicznych IMRT i VMAT w n apromienianiu chorych na raka gruczołu krokowego

Majewska Karolina, Racka Iga, Winiecki Janusz, Makarewicz Roman, Żyromska Agnieszka

Inżynier i Fizyk Medyczny

2023

Vol. 12, nr 5

387--393

Cel. Badanie retrospektywne, w którym porównano dwie różne techniki radioterapii radykalnej raka stercza: IMRT i VMAT. Ocenie poddano rozkład dawki promieniowania w obszarze tarczowym oraz narządach krytycznych miednicy mniejszej: odbytnicy, pęcherzu moczowym i główkach kości udowych. Materiały. Do analizy wykorzystano elektroniczny zapis tomografii komputerowych wykonanych do planowania radioterapii u 50 mężczyzn z rozpoznaniem nowotworu gruczołu krokowego w stopniu zaawansowania klinicznego T2c-3N0M0. Dla każdego pacjenta przygotowano dwa plany napromieniania w technice IMRT – pięciopolowy i siedmiopolowy, oraz jeden plan w technice VMAT składający się z dwóch pełnych łuków. Dawka całkowita przepisana na PTV wynosiła 80 Gy w 40 frakcjach (dawka frakcyjna 2 Gy). Ocenę porównawczą oparto na analizie histogramów wygenerowanych przez system planowania leczenia radioterapii Eclipse. Dla narządów krytycznych przyjęto dawki tolerancji pochodzące z analiz QUANTEC (Quantitative Analyses of Normal Tissue Effects in the Clinic) oraz Tolerance of Normale Tissue to Therapeutic Radiation. Dla poszczególnych technik porównano następujące parametry: V50%, V35%, V25%, V20% i V15% dla odbytnicy, V50%, V35%, V25%, i V15% dla pęcherza moczowego, dawki maksymalne w główkach kości udowych oraz dawkę średnią zdeponowaną w pozostałych tkankach zdrowych. Ponadto porównano rozkład dawek promieniowania w obszarze tarczowym, indeks konformalności (CI), współczynnik homogenności (HI) i liczbę jednostek monitorowych (MU). Wyniki. Najwyższe dawki minimalne w PTV osiągnięto dla IMRT-5 pól (Dmin = 78,28 Gy; p < 0,01). Dawki maksymalne w PTV były najniższe dla planów IMRT-5 pól (80,96 Gy), a najwyższe dla techniki VMAT (81,68 Gy-102,1% dawki przypisanej). Plany VMAT wygenerowały najmniej jednostek monitorowych (382 MU) i w porównaniu z techniką IMRT-7 pól zmniejszyły ich liczbę ponad dwukrotnie (p < 0,01), a z planami IMRT-5 pól około półtora raza (p < 0,01). Dla odbytnicy parametry V50%, V35%, V20% były najniższe w planach IMRT-7 pól, a V25% i V15% w planach VMAT. Plany IMRT-7 pól uzyskały najniższe wyniki dla wszystkich analizowanych parametrów pęcherza. Najniższą dawkę maksymalną dla główek kości udowych uzyskano w technice VMAT (< 41 Gy; p < 0,01), a najwyższą w IMRT-7 pól, gdzie uzyskana średnia dawka maksymalna przekroczyła przyjętą granicę tolerancji (> 52 Gy). Najniższe wartości dawek średnich w pozostałych tkankach zdrowych uzyskano w planach VMAT (5,80 Gy), a najwyższe w technice IMRT-7 pól (6,55 Gy). Wnioski. R edukcja o bjętości n arządów k rytycznych e ksponowanych na wysokie dawki promieniowania oraz najkrótszy czas realizacji planu wskazują na technikę VMAT jako najkorzystniejszą spośród wszystkich analizowanych technik. Brak możliwości stosowania w ośrodku techniki VMAT powinien skłaniać do wyboru techniki IMRT-7 pól jako korzystniejszej w zakresie rozkładu dawki w narządach krytycznych w porównaniu z techniką IMRT-5 pól.

Aim. T he g oal o f t his r etrospective p lanning s tudy w as a comparative assessment of a radiation dose distribution in target volume and in the critical organs of the pelvis including: the rectum, bladder and femoral heads for two different techniques of prostate cancer (PC) radiotherapy (RT): IMRT and VMAT. Methods. Computed tomography (CT) for RT planning was used for the analysis in 50 men diagnosed with T2c-3N0M0 staged PC. Two RT plans were prepared for each patient in the IMRT technique: five-field and seven-field, and one plan in the VMAT technique (two full arcs). The total dose prescribed for PTV was 80 Gy in 40 fractions (2 Gy per fraction). The comparative assessment of plans was based on the analysis of histograms generated by the Eclipse RT planning system. For the critical organs, tolerance doses derived from the QUANTEC (Quantitative Analyzes of Normal Tissue Effects in the Clinic) and Tolerance of Normal Tissue to Therapeutic Radiation were adopted. The following parameters were compared for individual techniques: V50%, V35%, V25%, V20% and V15% of rectum; V50%, V35%, V25%, and V15% of bladder; maximal doses in the femoral heads; mean doses exposed in remaining healthy tissues. In addition, the distribution of radiation doses in the target volume, the conformality index (CI), homogeneity index (HI) and number of monitor units (MU) were compared. Results. The highest minimum dose compared to the other techniques was achieved for 5-field IMRT (Dmin = 78,28 Gy; p < 0,01). In the case of the maximum dose the lowest value was obtained for the 5-field IMRT plan (80,96Gy) and the highest for the VMAT technique (81,68 Gy-102,1% of prescribed dose; p < 0.01). The smallest number of MUs was obtained for VMAT (382 MU). Compared to 7-field IMRT the number of MUs was smaller more than twice and compared to 5 field IMRT one and a half times (p < 0.01). Rectal V50%, V35% and V20% parameters were the lowest in the IMRT-7 field plans, while V25% and V15% were the lowest in the VMAT plans. The IMRT-7field plans obtained the lowest values for all analyzed bladder parameters. The lowest maximum doses for femoral heads were obtained in the VMAT technique (< 41 Gy; p < 0.01), and the highest in IMRT-7 fields, where obtained maximum doses exceeded the adopted tolerance dose (> 52 Gy). The lowest values of mean doses in the remaining healthy tissues were obtained in the VMAT plans (5.80 Gy), and the highest in the IMRT-7field technique (6.55 Gy). Conclusion. R eduction i n t he v olume o f c ritical o rgans e xposed to high doses of radiation and the shortest time of the plan accomplishment indicate the VMAT technique as the most advantageous of all analyzed techniques. Lack of the possibility of using the VMAT technique in a center should prompt the selection of the 7-field IMRT technique as a more favorable in terms of a dose distribution in critical organs in comparison with the 5-fields IMRT technique.

Proces specjalizacji fizyków medycznych w Polsce na tle pozostałych krajów unijnych

Winiecki Janusz, Piotrowski Tomasz, Ślosarek Krzysztof

Inżynier i Fizyk Medyczny

2022

Vol. 11, nr 1

15--18

Status fizyka medycznego, rozumianego jako przedstawiciela jednej z profesji medycznych, jest w Europie bardzo zróżnicowany, czego dowodzą nie tylko nasze osobiste obserwacje, ale także badania poczynione w ostatnim czasie przez EFOMP (European Federation of Organisations for Medical Physics) [1-3].

Praktyczne aspekty dozymetrii filmowej w radioterapii – wykorzystanie filmów radiochromowych

Graczyk Kinga, Rumak Maja, Kruszyna-Mochalska Marta, Winiecki Janusz

Inżynier i Fizyk Medyczny

2022

Vol. 11, nr 2

171--180

Wybór detektora pomiarowego w dozymetrii promieniowania jonizującego, który spełnia wymogi niezbędne do uzyskania wiarygodnych wyników o wysokiej jakości, jest złożoną decyzją. Przy planowaniu badania/doświadczenia zazwyczaj skupia się na warunkach pomiaru i jego specyfice oraz właściwościach dostępnych detektorów, jakimi są: czułość, wydajność, odpowiedź i czas odpowiedzi oraz czas martwy, zależność kątowa, a także rozdzielczość. W wielu przypadkach, mimo dostępności różnych rodzajów detektorów, trudno znaleźć taki, który spełniałby jednocześnie wszystkie wymagania, a przede wszystkim charakteryzował się wysoką rozdzielczością, przekładającą się na dokładność pomiaru (na przykład w obszarach o wysokim gradiencie dawki). Przykładem detektorów pozwalających na wykonanie pomiarów z rozdzielczością znacząco większą niż w przypadku komór jonizacyjnych, diod półprzewodnikowych lub kryształów termoluminescencyjnych, są filmy dozymetryczne.