Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Safety and protection of the rights of people on the autism spectrum in the context of social attitudes

Świecarz Grzegorz

Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej

|

2025

|

Nr 94 (tom 2)

137--153

EN

Disability, regardless of its type and degree, significantly affects an individual’s life situation and relationship with the society. A key determinant of these relations is social attitudes, which are often based on stereotypes and prejudices. This article examines mechanisms of the formation of such attitudes and their consequences for the safety and protection of the rights of people on the autism spectrum. It focuses in particular on cases of discrimination, violence and exclusion and the effectiveness of existing legal regulations. Also relevant to the analysis is the importance of public education and its role in breaking down negative thought patterns, as well as the impact of cognitive dissonance theory on reducing prejudice. The article is based on a review of empirical research on social attitudes toward people with ASD, an analysis of legal acts and available reports on the situation of autistic people in Poland and in Europe. The main social and legal barriers limiting their participation in education, the labour market and public space are also indicated. The conclusion emphasizes the need for systemic changes with respect to legal protection and activities aimed at shaping positive social attitudes towards people with disabilities.

2

Future horizons in social innovation: advancing employment for people with disabilities

Ejdys Joanna, Gulc Aleksandra Maria, Kononiuk Anna, Magruk Andrzej, Rollnik-Sadowska Ewa

Polish Journal of Management Studies

|

2025

|

Vol. 31, No. 1

84--105

EN

Disability is a complex issue, and people with disabilities encounter employment barriers due to factors such as employer attitudes and workplace accessibility, resulting in a disability employment gap (DEG). Bridging this gap requires a strong policy commitment and innovative strategies that enhance workplace inclusion, fostering greater economic and social integration for individuals with disabilities. This study aims to develop scenarios for social innovations in employing people with disabilities in Polish companies and to identify solutions that represent the most desirable scenario. Using PESTV analysis and scenario-building, the research highlights key factors - political, economic, social, technological, and values-driven-that shape social innovation, resulting in four potential scenarios. Findings suggest that financial support, a commitment to diversity, and collaboration are crucial for implementing inclusive practices that yield long-lasting societal benefits.

PL

Niepełnosprawność stanowi złożone zagadnienie, a osoby z niepełnosprawnościami napotykają bariery w zatrudnieniu wynikające z takich czynników, jak postawy pracodawców oraz ograniczona dostępność miejsc pracy, co prowadzi do występowania luki w ich zatrudnieniu (z ang. Disability Employment Gap, DEG). Zniwelowanie tej luki wymaga silnego zaangażowania politycznego oraz wdrożenia innowacyjnych strategii wspierających inkluzję w miejscu pracy, co może przyczynić się do zwiększenia integracji ekonomicznej i społecznej osób z niepełnosprawnościami. Celem niniejszego badania jest opracowanie scenariuszy innowacji społecznych w zakresie zatrudniania osób z niepełnosprawnościami w polskich przedsiębiorstwach oraz identyfikacja rozwiązań, które odzwierciedlają najbardziej pożądany scenariusz. W oparciu o analizę PESTV oraz metodykę budowania scenariuszy, badanie identyfikuje kluczowe czynniki - polityczne, ekonomiczne, społeczne, technologiczne oraz związane z systemem wartości - które wpływają na kształtowanie innowacji społecznych, prowadząc do wyodrębnienia czterech potencjalnych scenariuszy. Wyniki badania wskazują, że wsparcie finansowe, zaangażowanie w promowanie różnorodności oraz współpraca są kluczowe dla wdrażania praktyk inkluzywnych, które mogą przynieść długotrwałe korzyści społeczne.

3

Rynek usług szkoleniowych z zakresu kompetencji cyfrowych dla osób z niepełnosprawnościami

Pawłowska-Cyprysiak Karolina, Hildt-Ciupińska Katarzyna

Bezpieczeństwo Pracy : nauka i praktyka

|

2025

|

nr 6

18-22

PL

Nowe technologie wpływają na rynek pracy, m.in. na potrzeby pracodawców i pracowników związane z różnymi umiejętnościami i wiedzą - zwłaszcza z kompetencjami cyfrowymi, które umożliwiają bezproblemowe funkcjonowanie w cyfrowym społeczeństwie. W kontekście kompetencji cyfrowych szczególną grupę stanowią osoby z niepełnosprawnościami. Niwelowanie nierówności cyfrowych i ograniczanie cyfrowego wykluczenia tej grupy wymaga wsparcia w postaci szkoleń, warsztatów czy kursów ułatwiających korzystanie z nowych technologii. W artykule przedstawiono wyniki analizy rynku szkoleniowego z zakresu kompetencji cyfrowych dla tej grupy docelowej.

EN

New technologies affect the labor market, including the needs of employers and employees related to various skills and knowledge -especially digital competences that enable smooth functioning in a digital society. In the context of digital competences, people with disabilities constitute a special group. Eliminating digital inequalities and limiting the digital exclusion of this group requires support in the form of training, workshops or courses facilitating the use of new technologies. The article presents the results of the analysis of the training market in the field of digital competences for this target group.

4

Factors and expected impacts of implementing the European Accessibility Act: economic and social perspectives

Zduńska-Leseux Edyta, Szypulewska-Porczyńska Alina

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 199

661--670

EN

Purpose: This paper analyses the economic and social impacts of implementing the European Accessibility Act (EAA). The study explores the trade-off between equality and efficiency as conceptualised by Arthur Okun. It evaluates how the EAA aims to enhance accessibility for persons with disabilities within the EU member states. Design/methodology/approach: This paper employs a theoretical framework based on Arthur Okun's concepts of equality and efficiency. The study reviews existing literature, including policy documents and academic research, to outline the EAA's assumptions and provisions. It also analyses the anticipated economic and social effects of the directive's implementation by examining relevant data and case studies. Findings: The study finds that while the EAA promotes greater accessibility and social inclusion for persons with disabilities, significant challenges and risks may limit its effectiveness. These include the economic burden on businesses and national authorities' need for comprehensive and timely implementation. However, the directive has the potential to drive innovation, enhance market competitiveness, and improve the overall quality of life for individuals with disabilities by providing equal opportunities and reducing social disparities. Originality/value: This paper contributes to the discourse on the intersection of economic efficiency and social equality by applying Okun's theoretical framework to the context of the EAA. It offers a unique perspective on the directive's potential impacts, highlighting the importance of designing policies that promote social objectives. The findings provide valuable insights for policymakers, businesses, and disability advocacy groups on the implementation and implications of the EAA.

5

Świadomość dzieci o osobach z niepełnosprawnościami i ich barierach

Szadura Kornelia, Gleń Piotr

Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych

|

2024

|

T. 20, nr 1

80--87

PL

W Polsce idea projektowania uniwersalnego, choć zyskała popularność w latach 90. XX wieku, była już wcześniej związana z prawami człowieka i urbanistyką. Obecnie stanowi standard i wymóg prawny w wielu aspektach projektowych. Te-matyka ta dotyka również szeroko pojętego zagadnienia Zrównoważonego Rozwoju (SDG 11), które promują tworzenie miast bez barier i inkluzywnych przestrzeni dla osób z niepełnosprawnościami. Projektowanie uniwersalne, oparte na różnorodności i potrzebach wszystkich użytkowników, ma na celu eliminację przeszkód technicznych, społecznych i psychologicznych, które ograniczają samodzielność i uczestnictwo w życiu społecznym. Istotnym wyzwaniem pozostaje podnoszenie świadomości społecznej oraz uczenie empatii, co prowadzi do naturalnego projektowania przestrzeni dostępnych dla każdego. Pomocne mogą stać się warsztaty dla dzieci, które wprowadzą świadomość o osobach niepełnosprawnych i ich barierach, jak i również pokażą dotychczasową świadomość na podany temat. Wyniki ukazują, że dzieci miały styczność z osobami niepełnospraw-nymi poruszającymi się na wózku i potrafią wskazać bariery architektoniczne dla tych osób, lecz mniejsza jest świadomość o niepełnosprawności wzrokowej.

EN

In Poland, the idea of universal design, although it gained popularity in the 1990s, was previously associated with human rights and urban planning. Currently, it is a standard and legal requirement in many aspects of design. This topic also touches on the broadly understood issue of Sustainable Development (SDG 11), which promotes the creation of cities without barriers and inclusive spaces for people with disabilities. Universal design, based on the diversity and needs of all users, aims to eliminate technical, social and psychological obstacles that limit independence and participation in social life. Raising social awareness and teaching empathy remains a significant challenge, which leads to the natural design of spac-es accessible to everyone. Workshops for children can be helpful, introducing awareness about people with disabilities and their barriers, as well as showing the current awareness on the given topic. The results show that children had contact with disabled people moving in wheelchairs and can indicate architectural barriers for these people, but there is less awareness of visual impairment.

6

Identifying the needs for specialist clothing for children with disabilities

Matusiak Małgorzata, Serafin Karolina, Kłonowska Magdalena

Technologia i Jakość Wyrobów

|

2024

|

R. 69

41--57

EN

With the development of civilization, people's needs in terms of clothing and the possibilities of satisfying them have developed. Today, clothing can fulfil functions of monitoring the vital functions of the user's body or therapeutic functions. The latter consist in supporting therapy or prevention of many health problems. As part of the work, surveys were conducted to identify the needs of children with disabilities in terms of specialist clothing. The research was conducted among parents and guardians of children with disabilities. The results allowed for the identification of problems related to the use of clothing by children with disabilities and the proposal of solutions that can improve the quality of life of these children and their guardians.

7

Ocena skuteczności kompleksowej rehabilitacji osób z niepełnosprawnościami na podstawie ICF

Najmiec Andrzej, Tokarski Tomasz, Bugajska Joanna

Bezpieczeństwo Pracy : nauka i praktyka

|

2024

|

nr 4

18-23

PL

Pilotażowy program kompleksowej rehabilitacji osób z niepełnosprawnościami był realizowany przez PFRON w partnerstwie z Centralnym Instytutem Ochrony Pracy - Państwowym Instytutem Badawczym (CIOP-PIB) oraz ZUS w latach 2018-2023. W jego trakcie ponad 600 uczestników odbyło kilkumiesięczną kompleksową rehabilitację w czterech ośrodkach. W opracowanym modelu rehabilitacji kompleksowej głównym narzędziem diagnostycznym, które różnym grupom specjalistów umożliwiło współpracę w różnych obszarach oddziaływań, była Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Wielu uczestników osiągnęło zamierzony cel - podjęło aktywność zawodową dostosowaną do ich możliwości, potrzeb i preferencji. Duża część osób uaktywniła się, poprawiła swoje samopoczucie psychiczne i fizyczne oraz zdobyła wiedzę, którą może wykorzystać w przyszłej pracy. Niniejszy artykuł przedstawia wybrane wyniki oceny skuteczności działań rehabilitacyjnych, będącej różnicą końcowych i początkowych wyników badań w różnych kategoriach klasyfikacji ICF.

EN

The pilot comprehensive rehabilitation program for persons with disabilities was implemented by PFRON in partnership with the Central Institute for Labor Protection - National Research Institute (CIOP-PIB) and ZUS in 2018-2023. During it, over 600 participants underwent several months of comprehensive rehabilitation in four centers. In the developed model, the main diagnostic tool that enabled various groups of specialists to cooperate in various areas of impact was the International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Many participants achieved their intended goal - they undertook professional activity tailored to their capabilities, needs and preferences. A large number of people became active, improved their mental and physical well-being and gained knowledge that they can use in their future work. This article presents selected results of the assessment of the effectiveness of rehabilitation impacts, which is the difference between the final and initial research results in various categories of the ICF classification.

8

Quality of emergency stair travel devices

Zając Krzysztof, Sydor Maciej, Mrugalska Beata

Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej

|

2023

|

Nr 86

23--51

EN

Emergency stair travel devices are designed to evacuate people from buildings and used during initial unguided spontaneous evacuations as well as by professional emergency services. The requirements for evacuation chairs are varied: they are determined by the technical conditions of the building, by the specific way of operation of non-professional and professional operators, and on the other hand, they must take into account the specificity of evacuated people. The problem is to indicate the quality parameters of the evacuation chairs so that these chairs can be adapted to the organization and equipment system. The article aims to indicate and justify such quality parameters. The starting point was a quantitative analysis of scientific documents. It was found that there are only 33 scientific documents directly related to research on the evacuation of people with physical disabilities. Based on the literature, the tested evacuated devices were classified into three main types: hand-carried, tracked, and sled. Three groups of potential users of emergency stair travel devices have been identified: 1) “non-professional rescuer”, i.e., a person assisting in the first spontaneous phase of evacuation; (2) “professional rescuer”, meaning a firefighter or other professional who is physically fit and well versed in the operation of equipment and evacuation procedures; this type of user usually appears in the second phase of the evacuation; (3) evacuee. Each of these groups has specific needs and evaluates the quality of the device in different ways. Based on the analysis of scientific literature, the following predictors of the quality of emergency stair travel devices have been identified: average evacuation time(s), evacuation speed (m/s), number of rescuers (pcs.), effort of rescuers (estimated oxygen consumption or pulse rate) and comfort of the person being rescued (estimated by pulse frequency or based on surveys). The expert analysis points out that essential requirements for evacuation devices vary for different people and do not overlap. For a person being evacuated, for example, the position of the body during evacuation is important, and from the point of view of rescuers, the ease of use, mobility and tolerance for errors in use are important in case of evacuation. Both groups of rescuers have similar requirements, but they have different priorities.

PL

Urządzenia przeznaczone do ewakuacji osób z budynków używane są podczas początkowej niekierowanej ewakuacji spontanicznej, jak również przez profesjonalne służby ratownicze. Wymagania wobec krzeseł ewakuacyjnych są zróżnicowane, z jednej strony są one determinowane przez uwarunkowania techniczne budynku, z drugiej przez specyficzny sposób działania osób je używających, operatorów nieprofesjonalnych i profesjonalnych, a z trzeciej strony muszą uwzględniać specyfikę osób ewakuowanych. Problemem jest wskazanie parametrów jakościowych krzeseł ewakuacyjnych, tak żeby można było je dopasować do wymagań organizacyjnych i technicznych. Celem artykułu jest wskazanie i uzasadnienie takich parametrów jakościowych urządzeń ewakuacyjnych. Punktem wyjścia jest ilościowa analiza dokumentów naukowych. Ustalono, że istnieją zaledwie 33 dokumenty naukowe odnoszące się bezpośrednio do badań na temat ewakuacji osób z niepełnosprawnościami ruchowymi po schodach. Na podstawie literatury dokonano klasyfikacji badanych urządzeń do ewakuacji na trzy główne typy: urządzenia do przenoszenia, urządzenia do przewożenia i urządzenia do przeciągania po klatce schodowej. Zidentyfikowano trzy grupy potencjalnych użytkowników urządzeń do ewakuacji osób po schodach: 1) „ratownik nieprofesjonalny”, czyli osoba, udzielająca pomocy w pierwszej spontanicznej fazie ewakuacji; (2) „ratownik profesjonalny”, czyli strażak lub inny profesjonalista, który jest sprawny fizycznie i dobrze obeznany z działaniem urządzeń oraz procedurami ewakuacji, tego rodzaju osoba pojawia się zwykle w drugiej fazie ewakuacji; (3) osoba ewakuowana. Każda z tych grup ma specyficzne potrzeby i inaczej ocenia jakość urządzenia. Na podstawie analizy literatury naukowej zidentyfikowano następujące predyktory jakości urządzeń do ewakuacji po schodach: Średni czas ewakuacji (s), Prędkość ewakuacji (m/s), Liczba ratowników (szt.), Wysiłek ratowników (estymowany zużyciem tlenu lub częstotliwością pulsu), Wygoda osoby ratowanej (estymowana częstotliwością pulsu lub na podstawie badań ankietowych). Na podstawie analizy eksperckiej ustalono, że istotne wymagania wobec urządzeń do ewakuacji są różne dla różnych osób i nie pokrywają się. Dla osoby ewakuowanej np. istotna jest pozycja ciała podczas ewakuacji, a z punktu widzenia ratowników do ewakuacji ważne są łatwość użycia, mobilność i tolerancja na błędy w użyciu. Obydwie grupy ratowników mają podobne wymagania, jednak mają one zróżnicowany priorytet.

9

Teoria i praktyka w nauczaniu projektowania uniwersalnego

Gleń Piotr, Riekste Anna

Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych

|

2023

|

T. 19, nr 1

87--96

PL

W niniejszym artykule przedstawione zostały wyniki prac warsztatowych przeprowadzonych na zajęciach z przedmiotu „Projektowanie uniwersalne” na kierunku Architektura, Wydziału Budownictwa i Architektury Politechniki Lubelskiej. Badania dotyczyły dostępności dla osób niepełnosprawnych kampusu Politechniki Lubelskiej. Opracowane przez studentów analizy służyły wprowadzaniu rozwiązań projektowych poprawiających funkcjonalność zarówno całego założenia kampusu uczelni jak również zlokalizowanych na nim obiektów architektonicznych. Analizowane było założenie urbanistyczne oraz funkcjonalno-użytkowe każdego z obiektów znajdującego się na kampusie.

EN

This article presents the results of the workshop work carried out in the classes of the subject "Universal Design" at the Faculty of Architecture of the Faculty of Construction and Architecture of Lublin University of Technology. The research concerned accessibility for people with disabilities of the Lublin University of Technology campus. The analyses developed by the students were used to introduce design solutions to improve the functionality of both the entire premise of the university campus and the architectural objects located on it. The urban planning assumption was analyzed, as well as the functional-utility of each object located on the campus.

10

Analysis of the concept of an accessibility map for people with disabilities for the integrated transfer hub

Chruzik Katarzyna, Uchroński Piotr, Krzyżewska Iwona

Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Transport

|

2023

|

z. 137

39--54

EN

Transportation accessibility for people with disabilities is the challenge of our time. In Poland, there are more than 3 million people with disabilities who have legal proof of disability. In reality, there are many more - from 4 to as many as 7 million. Thus, there is a need to actively include this group of people in social life, including in the area of public transportation. This work aims to present issues related to the accessibility of integrated interchanges for people with special needs. The work also points to a key issue for transport system managers related to and aggregation of knowledge necessary to implement the changes in transport infrastructure. Information about the needs of people with disabilities is, in turn, a prerequisite for proper universal design, which is already becoming noticeable in many areas of social and economic life. As technology evolves, so do the methods of obtaining information about the needs of people with disabilities. The difficulty here, however, is to develop tools that take into account the degree of disability of the specific people from whom we would like to obtain information. The authors in the paper justify, on the one hand, measures that aim to eliminate the difficulties that a person with special needs may encounter when traveling by various means of transportation, and on the other hand, point to certain solutions and tools that are used to acquire knowledge that will consequently allow the precise adaptation of the current infrastructure to the needs precisely defined by these people. The aggregation of knowledge also has additional significance in terms of increasing transportation accessibility for people with disabilities. It enables the informed design of new facilities and supporting infrastructure to take into account the changing needs of people with disabilities.

PL

Dostępność transportowa dla osób z niepełnosprawnością jest wyzwaniem naszych czasów. W Polsce osób z niepełnosprawnościami, które mają prawne potwierdzenie niepełnosprawności, jest ponad 3 mln. W rzeczywistości jest ich dużo więcej - od 4 do nawet 7 mln. Zachodzi więc konieczność aktywnego włączenia tej grupy osób do życia społecznego, również w obszarze transportu publicznego. Niniejsza praca ma na celu przedstawienie problematyki związanej z dostępnością zintegrowanych węzłów przesiadkowych dla osób o szczególnych potrzebach. Praca wskazuje również na kluczowe dla zarządzających systemami transportowymi zagadnienie związanie oraz agregacją wiedzy koniecznej do wdrożenia niezbędnych zmian w infrastrukturze transportowej. Informacje o potrzebach osób z niepełnosprawnościami są z kolei warunkiem właściwego projektowania uniwersalnego, które staje się już zauważalne w wielu obszarach życia społecznego i gospodarczego. W miarę rozwoju technologicznego, zmieniają się również metody pozyskiwania informacji o potrzebach osób z niepełnosprawnościami. Trudnością tutaj jest jednak opracowanie narzędzi, które uwzględnią stopień niepełnosprawności konkretnych osób, od których informację chcielibyśmy uzyskać. Autorzy w pracy uzasadniają z jednej strony działania, które zmierzają do eliminacji utrudnień, z jakimi może się spotkać osoba ze szczególnymi potrzebami podczas podróży różnymi środkami transportu, z drugiej strony wskazują na pewne rozwiązania i narzędzia, które służą do pozyskiwania wiedzy, pozwalającej w konsekwencji na precyzyjne dostosowanie bieżącej infrastruktury do ściśle określonych prze te osoby potrzeb. Agregacja wiedzy ma także dodatkowe znaczenie w zakresie zwiększenia dostępności transportowej dla osób z niepełnosprawnością. Umożliwia ona świadome projektowanie nowych obiektów i infrastruktury towarzyszącej z uwzględnieniem zmieniających się potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

11

The potential of disability experience for heritage. Lessons learned through collaboration with disabled people as user/experts

Eisazadeh Negin, Heylighen Ann, Houbart Claudine

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2023

|

Nr 18

61--82

EN

The relation between accessibility and conservation is often contested, resulting in tensions between accessibility advocates and heritage experts. While the importance and necessity of accessibility and gradually the broader notion of inclusivity for diverse users (e.g. disabled people) is becoming more evident, existing discussions mainly focuses on the issues and problems of accessibility in the heritage context. In this article, instead of focusing on the constraints, we present disability experience as a generative resource rather than hindering liability. Disabled people, referred to as ‘the other’ and ‘strangers in their own land’, similar to people with different ethnicities, cultures and genders, have been subject to discrimination. In the heritage practice, the notion of self and other is mainly focused on colonial and occupied heritage. Additionally, it can be seen in the division between heritage experts and the others. Acknowledging the existing challenges at the crossroad of accessibility and conservation, following the example of research that rethinks disability’s meaning and its impact on architecture, our research on inclusive built heritage builds upon methods used in the context of inclusive design and adapts them for the heritage context in order to gain insights into disabled people’s experience of built heritage. By conducting multiple case studies in diverse heritage sites in collaboration with disabled people as user/experts, we observe the potential of the theoretical and methodological output of the research for the broader conservation practice, which is gradually moving towards collaborative approaches involving diverse others. The approach put forward by our research provides an opportunity to rethink our normative approach in heritage conservation, questioning assumptions and habits (in e.g. heritage evaluation) and challenging our preconceptions.

PL

Związek między dostępnością a konserwacją jest często kwestionowany, co prowadzi do napięć między zwolennikami dostępności a ekspertami w dziedzinie dziedzictwa. Podczas gdy znaczenie i konieczność dostępności oraz stopniowo szersze pojęcie inkluzywności dla różnych użytkowników (np. osób niepełnosprawnych) staje się coraz bardziej oczywiste, istniejące dyskusje koncentrują się głównie na kwestiach i problemach związanych z dostępnością w kontekście dziedzictwa. W tym artykule, zamiast skupiać się na ograniczeniach, przedstawiamy doświadczenie niepełnosprawności jako zasób twórczy, a nie utrudniający. Osoby niepełnosprawne, określane jako "inni" i "obcy na swojej ziemi", podobnie jak osoby o różnym pochodzeniu etnicznym, kulturowym i płciowym, były przedmiotem dyskryminacji. W praktyce dziedzictwa pojęcie "ja" i "inny" koncentruje się głównie na dziedzictwie kolonialnym i okupowanym. Dodatkowo można to zaobserwować w podziale na ekspertów dziedzictwa i innych. Mając na uwadze istniejące wyzwania na styku dostępności i konserwacji, podążając za przykładem badań, które na nowo analizują znaczenie niepełnosprawności i jej wpływ na architekturę, nasze badania nad inkluzywnym dziedzictwem kulturowym opierają się na metodach stosowanych w kontekście projektowania inkluzywnego i dostosowują je do kontekstu dziedzictwa kulturowego w celu uzyskania wglądu w doświadczenia osób niepełnosprawnych związane z dziedzictwem kulturowym. Prowadząc liczne studia przypadków w różnych miejscach dziedzictwa we współpracy z osobami niepełnosprawnymi jako użytkownikami/ekspertami, obserwujemy potencjał teoretycznych i metodologicznych wyników badań dla szerszej praktyki konserwatorskiej, która stopniowo zmierza w kierunku podejść opartych na współpracy z udziałem różnych osób. Podejście przedstawione w naszych badaniach stanowi okazję do ponownego przemyślenia naszego normatywnego podejścia do ochrony dziedzictwa, kwestionowania założeń i nawyków (np. w ocenie dziedzictwa) oraz pokonywania naszych uprzedzeń.

12

"Doing disability differently - we change the world!". Przegląd dobrych praktyk na podstawie wybranych budynków publicznych w Warszawie

Kuryłowicz Ewa, Malik-Trocha Hanna

Builder

|

2023

|

R.27, nr 7

26--31

PL

W ciągu ostatniej dekady obserwujemy politykę rozwoju miast opartą na projektowaniu uniwersalnym. Zmiany w odniesieniu do przepisów budowlanych nie są już tak dynamiczne i skuteczne, jak byśmy tego wszyscy oczekiwali. Co do zasady na projektowanie uniwersalne składają się: dostępność (accessibility), użyteczność (usability) i inkluzowość (inclusive design). Takie podejście bywa niejednoznaczne, często sprzeczne, obalające mity o niepełnosprawności, a równocześnie wskazujące na różnorodności i złożoności osób z niepełnosprawnościami. Jako architekci mamy tendencję do redukowania niepełnosprawności do medycznego pojęcia. „Doing disability differently”, czyli, tłumacząc to luźno: nowe, innowacyjne połączenie niepełnej sprawności i architektury - takie hasło niosła książka Jos Boys wydana w 2014 roku [1]. Jos Boys zauważa, że przepisy budowlane pojmują niepełnosprawność jako coś, czemu należy sprostać, uciekając się do normatywnych, gotowych rozwiązań. Podejście do problemu jest decydujące dla sposobów jego rozwiązania. Eldridge Cleaver, działacz amerykańskich Czarnych Panter, zasłynął powiedzeniem: „Nie ma neutralności na świecie. Albo jesteś częścią rozwiązania, albo stajesz się częścią problemu” [2]. Prezentowane w artykule przykłady to budynki publiczne, uniwersyteckie i komercyjne nagrodzone w konkursach architektonicznych za dostępność. Zaprojektowane przez świadomych projektantów, kierujących się wiedzą, umiejętnością oceny, uwzględniając możliwości fizyczne, percepcyjne, orientacje, rozumienie i odczuwanie przestrzeni.

EN

Over the last decade, we have observed a policy of urban development based on universal design. As a rule, universal design consists of: accessibility, usability and inclusive design. Such an approach is sometimes ambiguous, often contradictory, dispelling myths about disability, and at the same time pointing to the diversity and complexity of people with disabilities. As architects, we tend to reduce disability to a medical term. “Doing disability differently” or, to loosely translate it: a new, innovative combination of disability and architecture - this was the motto of Jos Boys' book published in 2014 [1]. Jos Boys notes that building codes understand disability as something to be met by resorting to prescriptive, off-theshelf solutions. The approach to the problem is decisive for the ways to solve it. Eldridge Cleaver, an American Black Panther activist, famously said: “There is no neutrality in the world. Either you are part of the solution or you become part of the problem” [2]. The examples presented in the article are public, university and commercial buildings, awarded in architectural competitions for accessibility. Designed by conscious designers, guided by knowledge, the ability to assess, taking into account physical and perceptual capabilities, orientation, understanding and feeling space. What does it actually make these buildings accessible and open to everyone?

13

Inclusive design strategies for museums. Targets and remarks for wider access to culture

Marconcini Sebastiano

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2022

|

Nr 14

23--32

EN

Museums are repositories of culture, knowledge, and values that everyone should be able to have access to. To this end, specific attention should be paid to the issue of disability when designing or operating such facilities. Despite an increased awareness, many designers still lack a full understanding of the complexity of people's needs and the topic of inclusion. Through an excursus of the evolving concept of diversity and how design can provide an enabling or disabling built environment, this paper aims at setting the cognitive framework to address the issue of broader fruition in museum spaces. Particularly, the focus of this contribution is on the European context, its historical cities and cultural heritage. Therefore, the needs of inclusion must be balanced with those of conservation, adding an extra layer of complexity. The museum will then be examined from an inclusive perspective, highlighting the issues to be addressed and providing some suggestions on the tools available to overcome them and grant everyone access to culture.

PL

Muzea są repozytoriami kultury, wiedzy i wartości, do których każdy powinien mieć dostęp. W tym celu należy zwrócić szczególną uwagę na kwestię niepełnosprawności podczas projektowania lub funkcjonowania takich obiektów. Pomimo zwiększonej świadomości wielu projektantów nadal nie rozumie w pełni złożoności potrzeb ludzi i tematu inkluzji. Poprzez ukazanie rozwoju ewoluującej koncepcji różnorodności i tego, jak projektowanie może zapewnić środowisko umożliwiające lub uniemożliwiające dostep do sztuki, niniejszy artykuł ma na celu wyznaczenie ram poznawczych, aby podjąć kwestię szerszych rozwiązań udostępniania w przestrzeniach muzealnych. W szczególności, niniejsza praca skupia się na kontekście europejskim, jego historycznych miastach i dziedzictwie kulturowym. Dlatego potrzeby inkluzji muszą być zrównoważone z potrzebami konserwacji, co dodaje dodatkową warstwę złożoności. Muzeum zostanie następnie przeanalizowane z perspektywy inkluzywnej, podkreślając kwestie, którymi należy się zająć i dostarczając kilku sugestii na temat dostępnych narzędzi, aby je przezwyciężyć i przyznać każdemu dostęp do kultury.

14

Cognitive functional therapy as a complementary treatment for posture and disability of chronic neck pain: secondary analysis of a randomized controlled trial

Javdaneh Norollah, Shams Arash, Shojaedin Sadredin, Rydzik Łukasz, Ambroży Tadeusz, Chwała Wiesław

Acta of Bioengineering and Biomechanics

|

2022

|

Vol. 24, no. 4

75--83

EN

The aim of this study was to compare the effects of scapular stabilization exercise with and without cognitive functional therapy (CFT) on disability and scapular kinematics in people suffering from chronic neck pain. Methods: A total of 72 patients with chronic non-specific neck pain were randomized into scapular stabilization exercise alone, n = 24, combined (scapular stabilization exercise + CFT), n = 24, and a control group, n = 24. Scapular kinematic and disability were measured at baseline and after the intervention. Results: Statistically significant differences in neck pain and disability scale (NPAD) were found when the multimodal physiotherapy group including a cognitive functional approach was compared with stabilization exercises group at 6 weeks (effect size (95%CI) = –1.63 (–2.55, –.71); P = 0.019)). Regarding the neck disability index (NDI), a significant between-group difference was observed at six-week (effect size (95%CI) = –2.69 (–3.80, –1.58); P = 0.007), with the superiority of effect in multimodal physiotherapy group. A significant between-group difference was observed in the scapular upward rotation and scapular osterior tilt at 30°, 60°, 90° and 120° of shoulder adduction. Conclusions: A group-based multimodal rehabilitation program including scapular stabilization exercise plus cognitive functional therapy was superior to group-based stabilization exercises alone for decreasing disability and, improving scapular kinematic in patients with chronic neck pain.

15

Zarządzanie programistami z dysleksją – systematyczny przegląd literatury

Janus-Wiśniewska Joanna

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Organizacja i Zarządzanie

|

2021

|

Nr 84

49--75

PL

Głównym celem przeglądu piśmiennictwa była analiza prac związanych z zarządzaniem programistami z niepełnosprawnościami, ze szczególnym uwzględnieniem dysleksji. Systematyczny przegląd literatury został przeprowadzony na podstawie wzorca PRISMA 2020. Bazy danych będące źródłem informacji były przeszukiwane w czerwcu 2021 r. w myśl zasady należytej staranności. Z 2324 prac po pierwszym etapie przeglądu otrzymano 90 pozycji literaturowych, a po drugim etapie – 2 artykuły. Pierwszy odnosi się do zarysu profilu programisty mającego dysleksję i pokazuje brak literatury na temat programistów z dysleksją. Drugi artykuł dotyczy pracy zdalnej podczas trwania pandemii COVID-19, którą wykonują specjaliści z różnych branż, w tym programiści – osoby neuronietypowe. Stwierdzono, że osoby neuronietypowe często mają szczególne potrzeby komunikacyjne i preferencje, podwyższoną wrażliwość sensoryczną oraz wyzwania związane z funkcjonowaniem wykonawczym. Wykonany przegląd literatury wskazuje na lukę badawczą, mimo że problem dysleksji dotyczy ok. 10% dorosłej populacji. Zasadne i wartościowe jest prowadzenie badań w różnych aspektach zarządzania ludźmi z branży IT – nie tylko uwzględniając programistów. Znaleziona luka badawcza odnosi się do niedostatecznie zbadanych obszarów, jak te związane z zarządzaniem pracownikami, w tym programistami z dysleksją, co daje możliwość dalszych badań.

EN

The main objective of conducting the literature review was to analyse work related to the management of programmers with disabilities, with a particular focus on dyslexia. A systematic literature review was conducted based on the PRISMA 2020 template. The databases providing the information were searched in June 2021 according to the due diligence principle. Out of 2324 papers, 90 literature sources were obtained after the first stage of the review and 2 articles after the second stage. The first article contains an outline of the profile of a dyslexic programmer and points to the lack of literature on dyslexic programmers. The second article relates to remote work during the COVID-19 pandemic, which is carried out by professionals from different industries including programmers – neuroatypical individuals. It was found that neuroatypical individuals often have specific communication needs and preferences, heightened sensory sensitivity, and challenges with executive functioning. The literature review performed indicates a research gap, despite the fact that dyslexia affects approximately 10% of the adult population. It is legitimate and valuable to conduct research on the different aspects of managing people in the IT industry – not just including programmers. The research gap found relates to under-researched areas, such as those related to managing employees including dyslexic programmers, which provides an opportunity for further research.

16

People with disabilities in the labour market – main challenges, first needs

Małecka Joanna, Czerkawski Dominik, Weber Gerhard

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Organizacja i Zarządzanie

|

2021

|

Nr 83

81--95

EN

The analysis of labour market participation of the working-age population is a complex issue due to the multitude of factors determining this phenomenon, e.g. age, material status, availability of labour market offers to meet individual employee’s needs. People with disabilities are undoubtedly among those most at risk of social exclusion, which is clearly indicated and underlined by the issues addressed in this article. The current economic situation in Poland makes it possible for people with disabilities to undertake professional activity, especially in so-called sheltered employment conditions – in sheltered workshops, as well as in open employment conditions – in commercial enterprises. The results of research presented in this article are intended to present the economic situation of people with disabilities in Poland in comparison with other EU countries. Based on the results of own research, carried out in cooperation with a non-profit organisation – one of the most recognisable student associations in Polandand on statistics from individual EU countries collected by government institutions, a model was created to forecast the demand for jobs in both market environments. The need of people with disabilities both to integrate with non-disabled people and their reluctance to work in closed environments of people with disabilities and the resulting social conditions were recognized.

PL

Analiza aktywności zawodowej ludności w wieku produkcyjnym jest zagadnieniem złożonym ze względu na mnogość czynników determinujących to zjawisko, takich jak np. wiek, status materialny, dostępność ofert na rynku pracy dostosowanych do indywidualnych potrzeb pracownika. Osoby z niepełnosprawnościami są niewątpliwie jednymi z najbardziej narażonych na ryzyko wykluczenia społecznego, co wyraźnie wskazuje i podkreśla problematyka podjęta w artykule. Obecna sytuacja gospodarcza w Polsce pozwala osobom z niepełnosprawnościami na podjęcie działalności zawodowej, zwłaszcza w tzw. warunkach pracy chronionej – zakładach pracy chronionej, a także w warunkach pracy otwartej – w przedsiębiorstwach komercyjnych. Wyniki badań prezentowane w artykule mają na celu przybliżenie sytuacji gospodarczej osób z niepełnosprawnościami w Polsce na tle innych krajów UE. Na podstawie wyników badań własnych, przeprowadzonych przy współpracy z organizacją non profit – jednym z najbardziej rozpoznawalnych stowarzyszeń studenckich w Polsce – i dzięki statystykom z poszczególnych krajów UE kolekcjonowanym przez instytucje rządowe, stworzono model umożliwiający prognozowanie zapotrzebowania na miejsca pracy w obu środowiskach rynkowych. Dostrzeżono bowiem potrzebę osób z niepełnosprawnością zarówno do integracji z osobami pełnosprawnymi, jak i ich niechęć do aktywności zawodowej w zamkniętych środowiskach osób tylko z niepełnosprawnościami i wynikających z tego uwarunkowań społecznych.

17

Automotive Services Centre for the Disabled Persons. Review of research and development works in 2015-2020

Stasiak-Cieślak Beata, Malawko Piotr, Szczepański Tomasz

Transport Samochodowy

|

2021

|

z. 1

29--33

EN

In 2020, there was the 5th anniversary of establishing, by the Director of the Motor Transport Institute, the Automotive Service Centre for the Disabled Persons together with the National Information Point, the only information, training and research centre in Poland, supporting the community of people with physical disabilities in the area of mobility. This study is an overview of the research and social work to date, scientific publications and pro-social tasks that contributed to the development of motorism in this social group. Such activities are part of the mission of the Institute, which coordinates and promotes scientific research and development works in the field of road transport, while developing innovative technical, organizational and economic solutions. ASC is an example of an innovative comprehensive organizational solution, based on the needs of people with disabilities.

PL

W 2020 roku minęła 5 rocznica powołania przez Dyrektora Instytutu Transportu Samochodowego Centrum Usług Motoryzacyjnych dla Osób Niepełnosprawnych wraz z Ogólnopolskim Punktem Informacyjnym, jedynego w Polsce ośrodka informacyjnoszkoleniowo- badawczego, wspierającego środowisko osób z niepełnosprawnościami ruchowymi w obszarze mobilności. Opracowanie niniejsze stanowi przegląd dotychczasowych prac badawczo-społecznych, publikacji naukowych i zadań prospołecznych, które przyczyniły się do rozwoju motoryzacji tej grupy społecznej. Działania takie wpisały się w misję Instytutu, który zajmuje się koordynacją i propagowaniem badań naukowych oraz prac rozwojowych z zakresu transportu samochodowego, opracowując jednocześnie innowacyjne rozwiązania techniczne, organizacyjne i ekonomiczne. CUM jest przykładem innowacyjnego kompleksowego rozwiązania organizacyjnego, opierającego się o potrzeby osób z niepełnosprawnościami.

18

Embedded systems ensuring safety for people with disabilities

Chajduga Tomasz

System Safety : Human - Technical Facility - Environment

|

2021

|

Vol. 3, nr 1

296--303

EN

The publication discusses the concept of modern embedded systems that can be programmed and build in bigger systems in order to ensure the safety of people with disabilities. Article presents the definition of embedded system and, also, introduces the definition of the author. What is more, article briefly presents the most popular and developed in the fastest way exemplary systems: ARM, STM32, Raspberry PI, Sony Spresense and NvidiaJetson. Moreover, the main reasons were described why the embedded systems are used in more and more solutions and the factors that strengthen this trend have been noted: labor costs reduction through automation, reduction of costs of development of a new product through the possibility of making quick changes and reduction of product testing time, value creation potential and, also, the way to individualize the possibilities of electronics. Also, the examples of usage of those systems were presented. Finally, the practical side of programming and testing the embedded systems were described: ‘radar‘ (a torch) for blind people, help with balance disorders and the device to help with problems with orientation in space. In the conclusions, author shapes the estimated potential future of electronics supported with modern embedded systems, which as author believes makes this article the comprehensive study.

19

Niewykorzystany kapitał. Pomoc międzynarodowa a początki rehabilitacji zawodowej w Polsce po II wojnie światowej

Łotysz Sławomir

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki

|

2021

|

T. 66, nr 1

25--54

EN

In 1946, at the request of the Polish government, UNRRA sent in two British experts in vocational rehabilitation to help establish the national framework of helping people with disabilities. During numerous meetings with government representatives, medical doctors, and social workers, as well as by trainings, lectures, and screenings of instructional films, they tried to familiarise Poles with the British model of rehabilitation. The model assumed close integration of medical and vocational rehabilitation and aimed at placing the disabled workers in the industry alongside those without disabilities. Initially, officials from the Polish Ministry of Labour and Social Welfare seemed to be keen to adopt such an approach, but in 1949, they turned toward the Soviet solutions. One of the main effects of this shift was moving away from employing the disabled in the industry. They were encouraged to join cooperatives instead, which, in the end, proved to be unfavorable to their social rehabilitation. The article reconstructs the activity of the British experts in Poland and analyses their observations from the encounters. By situating these events in a broader context of political and social conditions, I argue that replacing the progressive British model with Soviet solutions stemmed from the ongoing process of the Sovietization of Poland.

20

Wykorzystanie potencjału pracowników niepełnosprawnych - wstępne wyniki badań

Hildt-Ciupińska Katarzyna, Pawłowska-Cyprysiak Karolina

Bezpieczeństwo Pracy : nauka i praktyka

|

2021

|

nr 4

17-21

PL

Zarządzanie potencjałem ludzkim jest współcześnie jednym z najważniejszych obszarów zarządzania przedsiębiorstwami, w związku ze spadkiem znaczenia zasobów materialnych na rzecz niematerialnych (informacje, wiedza, kapitał intelektualny). Zarządzanie potencjałem ludzkim jest bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na konkurencyjność całej organizacji oraz jej zdolność do realizacji wyznaczonych celów. W potencjale ludzkim przedsiębiorstwa wyróżnia się aspekt ilościowy (liczba zatrudnionych pracowników) oraz jakościowy (kompetencje: wiedza - ogólna, fachowa, specjalistyczna; predyspozycje - intelektualne, interpersonalne, emocjonalne, umiejętności - m.in.: komunikowania się, współdziałania, adaptacji do zmian; motywacja wewnętrzna: cele, wartości, postawy, wytrwałość, asertywność oraz wymiar fizyczny: stan zdrowia, wiek, płeć, stopień niepełnosprawności). Praca zawodowa stanowi dla człowieka ważny element życia, z punktu widzenia ekonomicznego, zaspokajania potrzeb, ale również samorealizacji i budowania samooceny. Dla osób niepełnosprawnych, praca zawodowa może być szansą na kompensację ograniczeń wynikających z niepełnosprawności. W artykule zamieszczono wstępne wyniki badań przeprowadzonych wśród 515 zatrudnionych osób z różnymi niepełnosprawnościami. Zastosowaną metodą była ankieta elektroniczna. Uzyskane dane wskazują, że niepełnosprawni pracownicy mają świadomość swojego potencjału oraz tego, że nie jest on w pełni wykorzystywany przez pracodawców.

EN

Human potential management is nowadays one of the most important areas of enterprise management. due to the decline in the importance of material resources for non-material resources (information, knowledge. intellectual capital) Human potential management is a very important factor influencing the competitive ness of the entire organization and its ability to implement the designated goals. The human potential of the enterprise is distinguished by the quantitative aspect (number of employees) and qualitative (competences knowledge - general, professional, specialist, predispositions - intellectual, interpersonal, emotional, skills - including communication, cooperation, adaptation to changes; interial motivation goals, values, attitudes, perseverance, assertiveness and physical dimension health, age, gender, degree of disability). Professional work is an important element of human life, from the economic point of view, meeting needs, but also self-realization and building self-esteem. For people with disabilities, work maybe an opportunity to compensate for the limitations resulting from their disability. The article presents preliminary results of research conducted among 515 employed people with various. The method used was an electronic questionnaire. The obtained data indicate that disabled employees ate aware of their potential and that it is not fully used by employers.