Metabolizm witaminy A i mikroelementów w bioenergetyce siatkówki i regulacji cyklu widzenia

• Autorzy: Kraśnicka Anna
• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku wymaga ścisłej równowagi mikroelementów i witamin, które uczestniczą w fototransdukcji, utrzymaniu struktur powierzchni oka oraz ochronie przed stresem oksydacyjnym. Do najważniejszych należą m.in.: witamina A, luteina, zeaksantyna, cynk, miedź, a także niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. W niniejszym opracowaniu skupimy się na witaminie A oraz mikroelementach takich jak miedź i cynk – czynnikach kluczowych dla cyklu widzeniowego, integralności nabłonka rogówki oraz aktywności enzymów siatkówkowych. Zaburzenia ich gospodarki, zarówno niedobory, jak i nadmiary, prowadzą do zmian w homeostazie oka i mogą skutkować poważnymi konsekwencjami klinicznymi. Przedstawione zostaną mechanizmy działania witaminy A, jej wchłanianie i źródła pozyskiwania, a także rola miedzi i cynku w patofizjologii siatkówki. Omówiono również bisretinoidy jako istotne produkty przemian witaminy A oraz potencjalne implikacje ich akumulacji dla praktyki optometrycznej i okulistycznej.

Słowa kluczowe

PL

metabolizm; bioenergetyka; wzrok

• Wydawca: MAGMONI Sp. z o.o.
• Czasopismo: Optyka
• Rocznik: 2025
• Tom: Nr 5
• Strony: 74--76
• Opis fizyczny: Bibliogr. 18 poz., rys.

Twórcy

autor

Kraśnicka Anna

• Absolwentka Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bibliografia

• 1. E. Bańkowski. Biochemia. Edra Urban&Partner Wrocław 2022 wyd. 4
• 2. W. Hajeer, A. Blanco, A. P. Miller, J. Amengual. Recent advances in carotenoid absorption, distribution, and elimination. Biochimica et Biophysica Acta (BBA) – Molecular and Cell Biology of Lipids, Volume 1870, Issue 5, 2025
• 3. J. Sajovic; A. Meglič, D. Glavač, Š. Markelj, M. Hawlina, A. Fakin. The Role of Vitamin A in Retinal Diseases. Int. J. Mol. 2022; 23: 1014. https://doi.org/10.3390/ijms23031014
• 4. C. Hodge et al. Vitamin A Deficiency. In: StatPearls. 2023–2025 update
• 5. K. B. Feroze et al. Xerophthalmia. In: StatPearls, 2023–2025 update
• 6. Y. Liu, Z. Duan, J. Yuan, P. Xiao. Imaging assessment of conjunctival goblet cells in dry eye disease. Clin Exp Ophthalmol 2024; 52(5): 576–588. doi:10.1111/ceo.14379
• 7. M. Tamirat, A. A. Oumer. Clinical vitamin A deficiency among preschool aged children in southwest Ethiopia, Frontiers in Nutrition, Vol 11–2024
• 8. McBain VA i wsp. Functional observations in vitamin A deficiency: diagnosis and time course of recovery, 2007
• 9. J. M. Gunzinger et al. Multimodal imaging study of patients with vitamin A deficiency retinopathy, 2023
• 10. J. A. Olson, M. A. Ameer. Hypervitaminosis A – vitamin A toxity, 2023
• 11. H. J. Kim, J. R. Sparrow. Bisretinoid phospholipid and vitamin A aldehyde: shining a light, 2021
• 12. B. Sahu i wsp. Retinol dehydrogenases regulate vitamin A metabolism in the visual cycle and beyond, 2016
• 13. NIH Office of Dietary Supplements – RDA for vitamin A https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-HealthProfessional/
• 14. B.H. Grahn, P.G. Paterso. Zinc and the eye,2001
• 15. Shen J. i wsp. Zinc as a modulator of oxidative stress and inflammation in retinal degenerations. Invest Ophthalmol 2018 Vis Sci
• 16. AREDS/AREDS2 Clinical trials https://www.nei.nih.gov/research/clinical-trials/age-related-eye-disease-studies-aredsareds2/about-areds-and-areds
• 17. A. Gorusupudi, K. Nelson, P.S Bernstein. The age-related eye disease 2 study: Micronutrients in the treatment of macular degeneration, Advances in Nutrition, Volume 8, Issue 1,2017
• 18. Lu, Y., Li, C., Liu, Y. et al. Association between late age-related macular degeneration and dietary intake of copper, iron, zinc and selenium: a 2005–2008 NHANES cross-sectional observational study. BMC Ophthalmol 2025; 25, 327. https://doi.org/10.1186/s12886-025-04156-y