Wiedza i zachowania konsumentów wobec poużytkowych opakowań jako determinanta rozwoju koncepcji cyrkularnej

• Autorzy: Cholewa-Wójcik Agnieszka , Hornicki Krzysztof

Identyfikatory

DOI

10.33226/1231-2037.2025.2.1

Warianty tytułu

EN

Consumer knowledge and behaviours towards post-consumer packaging as a determinant of the development of the circular economy concept

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Istotnym elementem transformacji w kierunku koncepcji cyrkularnej jest gospodarowanie odpadami opakowaniowymi, w którym konsumenci – poprzez swoją wiedzę, postawy i działania – w znacznym stopniu wpływają na skuteczność wdrażania rozwiązań cyrkularnych, takich jak selektywna zbiórka, systemy kaucyjne czy recykling. W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczących poziomu wiedzy i zachowań konsumentów wobec gospodarowania odpadami opakowaniowymi w kontekście koncepcji cyrkularnej. Analiza przeprowadzona na reprezentatywnej próbie Polaków (N = = 1000) wskazuje na niewystarczające kompetencje ekologiczne konsumentów oraz utrwalone błędne praktyki, które mogą obniżać efektywność recyklingu. Wyniki podkreślają konieczność wdrażania ukierunkowanych działań edukacyjnych i informacyjnych, dostosowanych do różnorodnych grup społecznych, celem zwiększenia zaangażowania konsumentów i poprawy funkcjonowania systemów zarządzania odpadami opakowaniowymi zgodnie z koncepcją cyrkularną.

EN

An essential element of the transformation toward the circular economy concept is the management of packaging waste, in which consumers – through their knowledge, attitudes, and behaviors – significantly influence the effectiveness of implementing circular solutions such as separate collection, deposit systems, and recycling. This paper presents the results of research on consumers' knowledge and behaviours regarding the management of packaging waste within the framework of the circular economy concept. The analysis, conducted on a representative sample of Polish adults (N = 1000), reveals insufficient ecological competencies among consumers and persistent incorrect practices that may reduce recycling efficiency. The findings highlight the need for targeted educational and informational interventions, tailored to diverse social groups, to enhance consumer engagement and improve the functioning of packaging waste management systems in accordance with the circular economy concept.

Słowa kluczowe

PL

odpady opakowaniowe; zachowania konsumenckie; koncepcja cyrkularna; zarządzanie odpadami opakowaniowymi; edukacja ekologiczna

EN

packaging waste; consumer behaviour; circular economy concept; packaging waste management; environmental education

• Wydawca: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne SA
• Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
• Rocznik: 2025
• Tom: nr 2
• Strony: 2--14
• Opis fizyczny: Bibliogr. 13 poz., tab.

Twórcy

autor

Cholewa-Wójcik Agnieszka

• Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

• https://orcid.org/0000-0001-5081-1416

autor

Hornicki Krzysztof

• Krajowa Izba Gospodarcza "Przemysł Rozlewniczy"

• https://orcid.org/0000-0001-8956-6382

Bibliografia

• Chen, J., Mu, X., Tu, C., & Hu, G. (2022). Influence of ecological cognition on consumers' willingness to participate in beverage packaging recycling. Resources, Conservation & Recycling Advances, 14, 200070. https://doi.org/10.1016/j.rcradv.2022.200070
• Elzinga, R., Reike, D., Negro, S. O., & Boon, W. P. C. (2020). Consumer acceptance of circular business models. Journal of Cleaner Production, 254, 119988. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.119988
• Fogt Jacobsen, L., Pedersen, S., & Thogersen, J. (2022). Drivers of and barriers to consumers' plastic packaging waste avoidance and recycling – A systematic literature review. Waste Management, 141, 63–78. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2022.01.021
• Jędrczak, A., den Boer, E., Kamińska-Borak, J., Szpadt, R., Krzyśków, A., & Wielgosiński, G. (2021). Gospodarka odpadami komunalnymi w Polsce. Analiza możliwości i barier zagospodarowania odpadów z tworzyw sztucznych, pochodzących z selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a kwestie GOZ. Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. https://ios.edu.pl/wpcontent/uploads/2022/02/56280-55941_tworzywa_sztuczne_6.pdf
• Körner, I., Redemann, K., & Stegmann, R. (2005). Behaviour of biodegradable plastics in composting facilities. Waste Management, 25, 409–415. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2005.02.017
• Lorek, A. (2015). Ocena systemu gospodarki odpadami komunalnymi województwa śląskiego w opinii konsumentów. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 232, 113–123.
• Malowaniec, B. (2022). Gospodarka odpadami opakowaniowymi po napojach w Polsce: teraz i w niedalekiej przyszłości. Systemy kaucyjne w wybranych krajach europejskich. Polskie Stowarzyszenie Zero Waste. https://kaucyjny.pl/wp-content/uploads/2022/02/Raport_Gospodarka-odpadami-10.10.21_poziom_ver.1.docx.pdf
• Nowaczek, A., Kulczycka, J., Smol, M., Avdiushchenko, A., & Hausner, J. (2017). Badania postaw i poziomu świadomości w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym. W: J. Kulczycka, & K. Głuc (red.), W kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. Perspektywa przemysłu (19–27). Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk. https://min-pan.krakow.pl/wp-content/uploads/sites/4/2020/04/GOZ-ca%C5%82osc.pdf
• Osuch, E., Osuch, A., Podsiadłowski, S., Rybacki, P., Adamski, M., & Mioduszewska, N. (2016). Analiza czynników wpływających na segregację odpadów przez gospodarstwa domowe z wykorzystaniem metody AHP. Inżynieria Ekologiczna, 47, 157–162. https://doi.org/10.12912/23920629/62860
• Czarnecka-Komorowska, D., & Wiszumirska, K. (2020). Zrównoważone projektowanie opakowań z tworzyw sztucznych w gospodarce cyrkularnej. Polimery, 65(1), 8–17. dx.doi.org/10.14314/polimery.2020.1.2
• Sułkowski, Ł., & Lenart-Gansiniec, R. (2021). Epistemologia, metodologia i metody badań w naukach o zarządzaniu i jakości. Wydawnictwo Społecznej Akademii Nauk. http://monografie.san.edu.pl/wp-content/uploads/2021/05/%C5%81S_RLG_Epistemologia.pdf
• Yokokawa, N., Amasawa, E., & Hirao, M. (2021). Design assessment framework for food packaging integrating consumer preferences and environmental impact. Sustainable Production and Consumption, 27, 1514–1525. https://doi.org/10.1016/j.spc.2021.03.027
• Zhu, Y., Guillemat, B., & Vitrac, O. (2019). ·Rational design of packaging: Toward Safer and Ecodesigned Food Packaging Systems. Frontiers in Chemistry, 7. https://doi.org/10.3389/fchem.2019.00349