Długookresowe zmiany w spożyciu artykułów żywnościowych w Polsce

• Autorzy: Drożdż Jadwiga

Identyfikatory

DOI

10.15199/65.2025.11.1

Warianty tytułu

EN

Long-term changes in food consumption in Poland

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W Polsce w latach 2000- 2024 nastąpiły istotne zmiany w strukturze konsumpcji żywności, zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym. Procesy te były wynikiem poprawy sytuacji gospodarczej, wzrostu dochodów, zmian stylu życia oraz rosnącej świadomości zdrowotnej. Nadal jednak struktura konsumpcji odbiega od zasad zdrowego żywienia. Spożycie podstawowych produktów pochodzenia roślinnego, takich jak ziemniaki, pieczywo, produkty zbożowe i cukier, wyraźnie zmalało. Jednocześnie wzrosło zainteresowanie owocami, wodą mineralną oraz w mniejszym stopniu innymi np. produktami zbożowymi takimi jak pełnoziarniste produkty zbożowe. Zmniejszenie konsumpcji węglowodanów i cukru odzwierciedla zmiany preferencji żywieniowych Polaków. W przypadku produktów pochodzenia zwierzęcego zaobserwowano wyraźny spadek spożycia mleka płynnego, przy jednoczesnym wzroście spożycia serów, twarogów oraz jogurtów. Istotnie zmieniła się struktura wewnętrzna spożycia mięsa – wzrosła konsumpcja mięsa drobiowego, przy znaczącym spadku spożycia mięsa wołowego, co wynikało głównie z jego wysokiej ceny oraz zmieniających się trendów żywieniowych. Przemiany te potwierdzają dane z bilansów żywnościowych oraz badań budżetów gospodarstw domowych, które pokazują również rosnący udział wydatków na dobra i usługi nieżywnościowe i jednocześnie spadek udziału wydatków na żywność w budżetach domowych, mimo wzrostu dochodów. Zmiany w nawykach żywieniowych Polaków wpisują się w globalne trendy konsumpcyjne i są wynikiem transformacji zachowań konsumenckich towarzyszących rozwojowi gospodarczemu, globalizacji oraz integracji z Unią Europejską.

EN

In Poland, between 2000 and 2024, significant changes occurred in the structure of food consumption, both quantitatively and qualitatively. These processes were the result of improved economic conditions, rising incomes, lifestyle changes, and growing health awareness. However, the structure of consumption still deviates from the principles of healthy eating. The consumption of basic plant-based food products, such as potatoes, bread, cereal products, and sugar, has markedly declined. Concurrently, there has been an increased interest in fruits, mineral water, and, to a lesser extent, other cereal-based products, including whole grain items. The reduction in carbohydrate and sugar intake reflects evolving dietary preferences among the Polish population. In the case of animal-derived products, a significant decrease in the consumption of liquid milk has been observed, accompanied by an increase in the intake of cheese, curd products, and yogurts. The internal structure of meat consumption has undergone substantial transformation – poultry consumption has risen, while beef consumption has declined considerably. This shift is primarily attributable to the high price of beef and changing nutritional trends. These dietary transformations are corroborated by data from food balance sheets and household budget surveys, which also indicate an increasing share of household expenditures allocated to non-food goods and services, alongside a declining share of food-related spending, despite rising household incomes. Changes in the dietary habits of the Polish population reflect broader global consumption trends and result from a transformation in consumer behavior occurring in parallel with economic development, globalization, and integration with the European Union.

Słowa kluczowe

PL

dochody; wydatki; spożycie żywności; gospodarstwa domowe

EN

income; expenditures; food consumption; households

• Wydawca: Wydawnictwo SIGMA-NOT
• Czasopismo: Przemysł Spożywczy
• Rocznik: 2025
• Tom: T. 79, nr 11
• Strony: 12--17
• Opis fizyczny: Bibliogr. 10 poz.

Twórcy

autor

Drożdż Jadwiga

• Zakład Ekonomiki Agrobiznesu i Biogospodarki, Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa

Bibliografia

• [1] GUS. 2001-2025. Budżety Gospodarstw Domowych. Warszawa.
• [2] GUS. 2025. Dostawy na rynek krajowy oraz spożycie niektórych artykułów konsumpcyjnych na 1 mieszkańca w 2024 r. Informacje sygnalne. Warszawa.
• [3] GUS. 2001-2024. Rocznik Statystyczny Rolnictwa. Warszawa.
• [4] GUS. 2001-2024. Rocznik Statystyczny Rzeczpospolitej Polskiej. Warszawa.
• [5] GUS. 2024. Rynek Wewnętrzny w 2023 r. Warszawa.
• [6] Hryszko K. (red.). 2018. Sytuacja na światowym rynku ryb i jej wpływ na rozwój sektora rybnego w Polsce. Monografie Programu Wieloletniego 2015-2019, 85. Warszawa: IERiGŻ PIB.
• [7] Kwasek M. 2020. Spożycie żywności w gospodarstwach domowych w Polsce. Przemysł Spożywczy, 75(11), 2-7. DOI: 10.15199/65.2021.11.1.
• [8] Rejman K., B. Kowrygo, W. Laskowski. 2015. Ocena struktury spożycia żywności w P olsce w aspekcie wymogów zrównoważonej konsumpcji. Journal of Agribusiness and Rural Development, 37(3), 503-512. DOI: 10.17306/JARD.2015.53.
• [9] Szajner P., K. Hryszko, K. Rola. 2025. Spożycie mięsa i przetworów mięsnych w Polsce. W Rynek mięsa. Stan i perspektywy, Nr 64, 42-46. Analizy Rynkowe. Warszawa: IERiGŻ PIB.
• [10] Świetlik K. (red.). 2015. Konsumpcja żywności w Polsce w latach 2004-2014. Uwarunkowania i tendencje. Studia i Materiały, 163. Warszawa: IERiGŻ PIB.