PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
Tytuł artykułu

Jan Szczepanik : genialny Polak i światowej sławy wynalazca, twórca telewizji

Autorzy
Identyfikatory
Warianty tytułu
EN
Jan Szczepanik : the Pole of genius and world fame inventor, pionieer of television
Języki publikacji
PL
Abstrakty
PL
Jan Szczepanik urodził się 13 czerwca 1872 r. w Rudnikach koło Mościsk w Galicji (obecnie Ukraina) i dzieciństwo spędził w Zręcinie położonym blisko Krosna a następnie przebywał w Krośnie, Krakowie i Tarnowie. Zmarł 18 kwietnia 1926 r. w Tarnowie i tam został pochowany na starym cmentarzu. W 1891 r. w Krakowie uzyskał dyplom nauczyciela szkól ludowych i podjął pracę z dziećmi w szkołach wiejskich w powiecie krośnieńskim. W tym czasie zaangażował się bardzo w samokształcenie w dziedzinie szeroko pojętej techniki i wkrótce porzucił zawód nauczycielski, aby całkowicie poświęcić się pracy twórczej w wielu dziedzinach wiedzy związanej z techniką. Efektem jego aktywności twórczej jest kilkaset patentów i zgłoszeń patentowych oraz ponad 50 odkryć, z których wiele do dzisiaj znajduje praktyczne zastosowania, w szczególności w takich dziedzinach, jak kolorowe filmy dźwiękowe, fotografia barwna i telewizja. Wiele z jego dokonań wpłynęło na intensyfikację postępu w zakresie telewizji z wykorzystaniem opatentowanego przez niego telektroskopu zwanego "dalekowidzem" a także w dziedzinie bezprzewodowego telegrafu, który przyspieszył znacznie rozwój telekomunikacji. Telektroskop, chociaż nie został wdrożony do produkcji ze względu na ówczesny niedostateczny poziom techniki, był pierwszym na świecie prototypem systemu telewizji i wideofonii. Termin ten został wprowadzony w XIX wieku dla nazwania układów opierających się na wynikach naukowych a służących do przesyłania obrazów na odległość. Stało się to wkrótce po wynalezieniu i opatentowaniu w 1876 r. telefonu a jego koncepcja ewoluowała od zdalnego sterowania reprodukcją obrazów na papierze aż do przesyłania obrazów wizyjnych. Przed l wojną światową, Jan Szczepanik realizował liczne eksperymenty w zakresie fotografii i jej projekcji, a także w dziedzinie małego formatu filmów kolorowych. Uzyskał też patenty w dziedzinie tkactwa na bardzo oryginalną na ówczesne czasy metodę przygotowania matryc przędzalniczych do tkania materiałów wzorzystych. Ponadto uzyskał patenty w obszarze trójkolorowej fotografii a także urządzeń służących do nagrywania i odtwarzania dźwięku. Wytwarzanie kolorowego filmu dla małych kamer metodą Szczepanika zostało opatentowane w USA i w Wielkiej Brytanii. Firma Kodak w USA wypuściła na rynek w 1928 r. filmy do barwnych zdjęć o nazwie "Kodakcolor", które były wytwarzane metodą Szczepanika. Na podstawie wynalazków Jana Szczepanika niemiecka firma Agfa podjęła produkcję i wypuściła na rynek po raz pierwszy papier fotograficzny Agfacolor do barwnych zdjęć a także filmy umożliwiające projekcję 24 klatek na sekundę. Do znaczących wynalazków J. Szczepanika należy również kalorymetr, służący po dzień dzisiejszy do oceny intensywności barw a także elektryczny automatyczny karabin, metoda produkcji barwnych tkanin oraz jej automatyzacja. Tak więc wszystkie współczesne aparaty fotograficzne stosujące filmy 16 i 8 mm są produkowane w oparciu o wynalazki "polskiego Edisona" z Tarnowa. Jan Szczepanik pracował również nad samolotami o ruchomych skrzydłach, helikopterami o podwójnych wirnikach, nad sterowcami i łodziami podwodnymi oraz elektryczną bronią automatyczną. Jan Szczepanik został odznaczony "Orderem Izabeli Katolickiej" przez króla Hiszpanii Alfonsa XIII za opracowanie tkaniny kuloodpornej a cesarz Franciszek Józef nagrodził J. Szczepanika za wynalazek maszyny tkackiej do efektywnej produkcji gobelinów a w tym tego, który wyrażał chwałę cesarza w 50-lecie jego panowania. Car Mikołaj II przyznał Janowi Szczepanikowi "Order św Anny", którego przyjęcia, wiedziony uczuciami patriotycznymi, odmówił. Ten geniainy wynalazca. Polak-patriota, ze wszech miar zasługuje na miano "polskiego Edisona" i na poczesne miejsce w panteonie narodowej chwały.
EN
Jan Szczepanik was born: June 13, 1872 in Rudniki, near Mostyska (contemporary Poland - Galicia, presently Ukraine) and children life has passed in Zręcin close Krosno, and next by turns in Krosno, Cracow and Tarnów. He was died: April 18, 1926 in Tarnów where is buried in old cemetary. In Cracow in 1891 he has obtained qualification of primary school teacher and worked in few education units in the raion of Krosno. In that J. Szczepanik has undertaken intense efforts for self-sufficient education in various domains of techniques. Next he has desert the teaching job and devoted completely to inventory activities in numerous technical disciplines. Jan Szczepanik held several hundred patents and made over 50 discoveries, many of which are still used today, especially in the motion picture industry, photography, and television. Some of his ideas influenced the development of television, such as the telectroscope or the wireless telegraph, which greatly influenced the development of telecommunications. Mark Twain met Szczepanik and described him in two of his articles: The Austrian Edison keeping school again and From the London Times of 1904. The telectroscope was the first non-working prototype of a television or videophone system. The term was used in the 19th century to describe science-based systems of distant seeing. The name and its concept came into being not long after the telephone was patented in 1876, and its original concept evolved from that of remote facsimile reproductions onto paper, into the live viewing of remote images. The term telectroscope was used by the French writer and publisher Louis Figuier in 1878 to popularize an invention wrongly interpreted as real and incorrectly ascribed to Alexander Graham Bell. Nevertheless the word telectroscope was widely accepted. Before World War I, J. Szczepanik carried out experiments with photography and image projection, as well as with small format color film. He holds patents for a new weaving method, a system of obtaining tri-color photography rasters and equipment for sound recording and playback. A colour photo film for miniature cameras produced under Szczepanik's technology was patented in USA and Great Britain. Kodak company in USA in 1928 started selling of colour photo film named "Kodakcolor" produced under Szczepanik's licence. Following the discoverer's idea, Agfa corporation produced its Agfacolor reversible paper; color films were also made for the first time, projecting 24 frames per second. Szczepanik's more significant discoveries include also colorimeter- a color control tool, an electric rifle and a color image weaving method, together with the automation of their production. To sum up: all photo cameras used 16 or 8 millimeters photo films are made under the invention work out by the "Polish Edison" from Tarnów. He also worked on a moving wing aircraft, a duplex rotor helicopter, a dirigible, a submarine and an electric automatic gun. Jan Szczepanik was granted awards by royal courts. Spanish ruler Alfonso XIII awarded him an order for creating a bullet-proof fabric, whereas emperor Franz Josef I relieved him from the mandatory military service, and, fascinated with a genial weave machine, color fabrics and a photosculptor (apparatus for copying sculptures), gave him a pair of pistols as a souvenir.
Rocznik
Strony
154--159
Opis fizyczny
Bibliogr. 6 poz., il.
Twórcy
autor
  • Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania w Warszawie
Bibliografia
  • [1] W. Jawsiewicki: Jan Szczepanik wielki wynalazca. Warszawa 1961.
  • [2] Anna Pragłowska: Zapomniany wynalazca: O Janie Szczepaniku. Zespół Szkól Odzieżowych im. J. Szczepanika, Tarnów 2002 [1].
  • [3] Anna Pragłowska: Wizytówki miasta Tarnowa. Tarnów 2005, ISBN 83-87785-27-X[2].
  • [4] Antoni Sypek: Mój Tarnów. Fundacja Tarnowskie Towarzystwo Przemysłowe i Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowie, Tarnów 2005, ISBN 83-87-183-97-0[3].
  • [5] Antoni Sypek: Cmentarz Stary w Tarnowie: przewodnik t. II. Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne: Muzeum Okręgowe: Urząd Miejski, Tarnów 1994, ISBN 83-901529-0[4].
  • [6] http://www.zse.toya.net.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=43&ltemid=35
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-article-BWA1-0045-0030
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.