Geochemiczna charakterystyka litofacji różnowiekowych soli kamiennych z obszaru Polski

• Autorzy: Czapowski G. , Tomassi-Morawiec H. , Bukowski K.

Warianty tytułu

EN

Chemical characteristic of rock salt lithofacies of various age from Poland area

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Wyniki analiz chemicznych próbek soli kamiennych (5723 próbek, w tym 4743 próbek bruzdowych i 980 próbek punktowych) z formacji chlorkowych w obrębie trzech najważniejszych systemów solonośnych z obszaru Polski (górny perm, trias i środkowy trzeciorzęd) zostały powiązane z wyróżnionymi litofacjami solnymi, określającymi środowisko i warunki powstawania osadów chlorkowych. Prześledzono zmiany zawartości oznaczonych jonów i związków w poszczególnych typach facji, deponowanych w kolejnych, coraz młodszych basenach ewaporatowych oraz przedstawiono ogólną charakterystykę geochemiczną omawianych facji bez względu na ich przynależność wiekową.

EN

Results of chemical analyses of rock salt samples (5723 samples: 4743 groove samples and 980 point samples), taken from the main salt formations of Poland (age: Upper Permian= Zechstein, Triassic and Middle Tertiary). were compared with the distinguished salt facies, defining conditions and environments of chlorides deposition. Content variations of components within individual facies types of different age and responsible environmental factors were commented as well as the final geochemical characteristics of discussed facies (independent on salt age) was presented.

Słowa kluczowe

PL

geologia; chemia; litofacja; sól kamienna; Polska

EN

chemistry; geology; lithofacies; rock salt; Poland

• Wydawca: Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
• Czasopismo: Technika Poszukiwań Geologicznych
• Rocznik: 2001
• Tom: R. 40, nr 1
• Strony: 19--42
• Opis fizyczny: Bibliogr. 37 poz., rys., tab., wykr.

Twórcy

autor

Czapowski G.

• Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa

autor

Tomassi-Morawiec H.

• Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa

autor

Bukowski K.

• Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Kraków

Bibliografia

• 1. BUKOWSKI K., 1992 — Osady klastyczne formacji solonośnej złoża Wieliczka. Praca doktorska. Mat. archiwalne AGH.
• 2. BUKOWSKI K., 1994 — Środowisko sedymentacji i geneza bryłowej części złoża w Wieliczce. Prz. Geol., vol. 45, nr 4, s. 819-821, Warszawa.
• 3. CZAPOWSKI G., 1983 — Zagadnienia sedymentacji soli kamiennej cyklotemu PZ1 na wschodnim skłonie wyniesienia Łeby. Prz. Geol., vol. 31, nr 5, s. 278-284, Warszawa.
• 4. CZAPOWSKI G., 1986 — „Internal lamination" in the halite rocks. Prz. Geol., vol. 34, nr 4, s. 202-204, Warszawa.
• 5. CZAPOWSKI G., 1987 — Sedimentary facies in the Oldest Rock Salt (Na1) of the Łeba elevation (northern Poland). Lecture Notes of Earth Sciences, no 10, p. 207-224, Springer-Verlag.
• 6. CZAPOWSKI G., 1988 — Charakterystyka żubrów cyklu PZ4 w okolicach Piły. Prz. Geol., vol. 36, nr 4, s. 241-243, Warszawa.
• 7. G., 1990 — Kontynentalne osady chlorkowe w górnym cechsztynie Polski. Prz. Geol., vol. 38, nr 9, s. 370-374, Warszawa.
• 8. CZAPOWSKI G., 1994 — Facies characteristics and distribution of the Zechstein (Upper Permian) salt deposits of PZ3 (Leine) Cycle in Poland. Bull. Pol. Academ. des Sciences, Earth Sciences, vol. 41, no 4, p. 229-137, Warszawa.
• 9. CZAPOWSKI G., 1994 — The Middle Badenian rock salts in the Carpathian Foredeep - characteristics, origin and economic value. Geological Ouarterly, vol. 38, no 3, p. 513-526, Warszawa.
• 10. CZAPOWSKI G., 1995 — Upper Permian (Zechstein) salt deposits on the Żary Pericline - characteristics, origin and economic value. Prace PIG, no 150, p. 35-60, Warszawa.
• 11. CZAPOWSKI G., 1995 — Salt facies of the Upper Permian. XIII International Congress on Carboniferous-Permian, Guide to Excursion A3, p. 85-96, Wyd. PIG, Warszawa.
• 12. CZAPOWSKI G., ANTONOWICZ L., PERYT T., 1991 — Facies and paleogeography of the Zechstein (Upper Permian). Older Halite (Na2) in Poland. Bull. Pol. Acad. des Sciences, Earth Sciences, vol. 38, no 1-4, p. 45-55, Warszawa.
• 13. CZAPOWSKI G., DĘBSKI J., KASPRZYK A., KIEŻEL W., LANGIER-KUŹNIAROWA A., PERYT T. M., 1992 — Monografia anhydrytu i soli kamiennej na monoklinie przedsudeckiej (rejon LGOMJ.Temat 2.62.0002.01.0-1, 162 ss.
• 14. CZAPOWSKI G., PERYT T. M., ANTONOWICZ L., 1994 — Facies and paleogeography of the Zechstein (Upper Permian) Oldest Halite (Na1) in Poland. Bull. Pol. Academ. des Sciences, Earth Sciences, vol. 41, no 4, p. 217-227, Warszawa.
• 15. CZAPOWSKI G., PERYT T. M., RAUP O. B„ 1992 — Carbonate anhydrite - halite cycles in the Roet (Lower Triassic) of western Poland. Buli. Pol. Academ. des Sciences, Earth Sciences, vol. 40, nr. 2, s. 1-4, Warszawa.
• 16. CZAPOWSKI G., TOMASSI-MORAWIEC H., 1985 — Sedymentacja i geochemia najstarszej soli kamiennej w rejonie Zatoki Puckiej. Prz. Geol., vol. 33, nr 12, s. 663-670, Warszawa.
• 17. DARSKI J., 1964 — Mioceńska seria solna okolicy Rybnika w świetle nowych materiałów geologicznych. Praca dyplomowa. Mat. archiwalne AGH.
• 18. GARLICKI A., 1970 — Złoże soli kamiennej Moszczenica-Łapczyca na zachód od Bochni. Kwart. Geol., 1.14, nr 2, s. 350-360, Warszawa.
• 19. GARLICKI A., 1971 — Złoże soli kamiennej w Łężkowicach nad Rabą. Kwart. Geol., t. 15. nr 4, s. 931-945, Warszawa.
• 20. GARLICKI A., 1979 — Sedymentacja soli mioceńskich w Polsce. Prace Geol. PAN, nr 119, ss. 66.
• 21. GAWEŁ A., 1962 — Budowa geologiczna złoża solnego Wieliczki. Prace IG, t. 30, cz. 3, Warszawa.
• 22. HOLSER.W. T„ WILGUS CH. K„ 1981 - Bromide profiles of the Roet Salt, Triassic of northern Europe, as evidence of its marine origin. N. Jb. Miner. Mh., H. 6, s. 267-276, Stuttgart.
• 23. MAJEWSKI J., LISTKOWSKI W., 1969 — Dokumentacja geologiczna złoża soli kamiennej w kat. C w rejonie Rybnik-Żory-Orzesze. CAG PIG, Warszawa.
• 24. MAKOWSKA J., 1982 — Dokumentacja geologiczna zasobów złoża soli kamiennej w rejonie Wojnicza, woj. tarnowskie. CAG PIG, Warszawa.
• [!24] OSIKA R., (ed.), 1987 — Budowa geologiczna Polski. Tom VI. Złoża surowców mineralnych. 720 ss., Wyd. Geol., Warszawa.
• 25. PERYT T.M., CZAPOWSKI G„ DĘBSKI J„ GĄSIEWICZ A., HERBICH E., PIZON A., 1984 — Poszukiwania złóż soli cechsztyńskich polihalitu na wyniesieniu Łeby. Część I. Analiza geologicznych warunków występowania i genezy polihalitu i soli cechsztyńskich na wyniesieniu Łeby. Poz. pl. 8.1.11, 100 ss. 120, CAG PIG, Warszawa.
• 26. PERYT T.M., CZAPOWSKI G., GĄSIEWICZ A., 1992 — Facje i paleogeografia cechsztynu zachodniej części syneklizy perybałtyckiej. Prz. Geol., vol. 40, nr 4, s. 223-233, Warszawa.
• 27. POBORSKI J., 1952 — Złoże solne Bochni na tle geologicznym okolicy. Biul. PIG nr 78, 160 ss., Warszawa.
• 28. POBORSKI J., 1975 — O halogenicznych zjawiskach krasowych w permie górnym na wyniesieniu Łeby. Prz. Geol., vol. 23, nr 5, s. 325-328, Warszawa.
• 29. POBORSKI J., 1980 — Discontinuity in Upper Permian (Zachstein), Succession of Evaporites in Eastern Pomerania, Poland. 5th Symp. on Salt, the North. Ohio Geol. Society, vol. 2, p. 153-157, Cleveland.
• 30. STĘPNIEWSKI M., 1970 — Badania geochemiczne cechsztyń- skiej serii solnej Polski północnej. CAG PIG, Warszawa.
• 31. STĘPNIEWSKI M., 1973 — Niektóre pierwiastki śladowe wcech- sztyńskich minerałach solnych z rejonu Zatoki Puckiej. Biul. Inst. Geol., t. 272, Warszawa.
• 32. ŚLIZOWSKI K., SAŁUGA P., 1996 — Surowce chemiczne. Sól kamienna. Surowce mineralne Polski. 179 ss. Centrum PPGS-MiE PAN, Kraków.
• 33. TOMASSI-MORAWIEC H., 1990 — Geochemia bromu w utworach najstarszej soli kamiennej w rejonie Zatoki Puckiej. Biul. PIG, t. 364, Warszawa.
• 34. VALYASHKO M. G., 1956 — Geochemistry of bromine in the processes of salt deposition and the bromine content as a genetic and prospecting criterion. Geochemistry, vol.1, no 6, Peking.
• 35. WALI M.A., 1981 — Bochnia Evaporites Member; A Sedimentological and Petrological Studies. Praca doktorska. Mat. archiwalne AGH.
• 36. WAGNER R., 1994 — Stratygrafia i rozwój basenu cechsztyńskiego na Niżu Polskim. Prace PIG, t. 146, 71 ss., Warszawa.
• 37. WIEWIÓRKA J., 1988 — Warunki geologiczne eksploatacji soli w żupach krakowskich - złoże solne Wieliczki [w:] Dzieje żup krakowskich, Wieliczka.

Uwagi

Błędna numeracja poz. bibliogr.: [24] x2