Strategie ograniczenia zanieczyszczeń wody, atmosfery i gleby w świetle międzynarodowych projektów rolno-środowiskowych realizowanych w IMUZ

• Autorzy: Sapek A. , Sapek B. , Pietrzak S.

Warianty tytułu

EN

The strategies of reducing water, air and soil pollution in the international agro-environmental projects accomplished in the Institute of Land Reclamation and Grassland Farming

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W pracy omówiono zagadnienie rozpraszania składników nawozowych do środowiska w odniesieniu przeważających w kraju poglądów oraz faktów stwierdzonych w ramach realizowanych w IMUZ projektów, zwłaszcza międzynarodowych. Decydenci, a w konsekwencji i społeczeństwo, nie doceniają rolnictwa jako źródła emisji wymienionych składników. Udział rolnictwa w emisji gazowych związków azotu (NH₃, N₂O i NO_x) stanowi około 50% całkowitej ich emisji w skali kraju. Podobny jest udział rolnictwa we wnoszeniu do Bałtyku zwiększającego się od 1990 r. ładunku azotu i fosforu. Wymaga to opracowania, w ramach szerokiej dyskusji wśród kompetentnych zespołów, narodowego programu ograniczenia emisji azotu i fosforu ze wszystkich źródeł oraz wyznaczenia odpowiednich celi strategicznych. W odniesieniu do azotu cel taki powinien zakładać zmniejszenie strat azotu przez zwiększenie jego wykorzystania w produkcji rolnej docelowo do ponad 30% w 2010 r. w skali kraju, podczas gdy obecnie wynosi ono niecałe 20%, a w przypadku fosforu dążenie do zwiększenia jego wykorzystania docelowo do ponad 50% w 2010 r., gdy obecnie wynosi około 30%.

EN

Environmental dispersion of nutrients is discussed in the paper and confronted with common views and facts established during the projects (mainly international) that have been accomplished in the ILRGF. Authorities, and consequently the society, tend to underestimate the agriculture as a source of nutrient emissions. The contribution of agriculture to the total emission of gaseous forms of nitrogen (NH₃, N₂O i NO_x) amounts c. 50 % in the country. Similar is the share of agriculture in total loads of nitrogen and phosphorus delivered in increasing amounts since 1990 to the Baltic Sea. Thus, it is necessary to elaborate (in a broad discussion among specialists) a national programme of restricting nitrogen and phosphorus emissions from all sources and to establish appropriate strategic targets. Such a target in respect to nitrogen should assume decreasing nitrogen losses through its better utilisation in agricultural production to over 30 % in 2010 while its present utilisation is slightly less than 20 %. In the case of phosphorus the increase of its utilisation should reach 50 % in 2010 at its present utilisation of only 30 %.

Słowa kluczowe

PL

jakość wody; jakość atmosfery; gleba; azot; fosfor

EN

water quality; air quality; soil; nitrogen; phosphorus

• Wydawca: Wydawnictwo ITP
• Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
• Rocznik: 2004
• Tom: T. 4, z. 2b
• Strony: 259--280
• Opis fizyczny: Bibliogr. 30 poz., wykr.

Twórcy

autor

Sapek A.

• Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, Zakład Chemii Gleby i Wody

autor

Sapek B.

• Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, Zakład Chemii Gleby i Wody

autor

Pietrzak S.

• Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, Zakład Chemii Gleby i Wody

Bibliografia

• BOGACKA T., 1999. Strategia i działania ograniczające ładunki azotu i fosforu odprowadzane do wód powierzchniowych ze źródeł obszarowych. W: Podstawy naukowe strategii ochrony wód w Pol-sce w świetle przystąpienia do Unii Europejskiej. Red. M. Gromiec, IAWQ. Warszawa: Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Jakości Wody s. 221–337.
• Final report, Baltic Agricultural Run-off Action Programme in Poland 1999-2002, 2003. Falenty: Wydaw. IMUZ.
• FOTYMA M., 1997. Dobra praktyka rolnicza w produkcji roślinnej. Zesz. Eduk. 4/97 s. 35–48.
• OUDE de, N.T., 1989. Anthropogenic sources of phosphorus: Detergents. Phosphorus cycle in terres-trial and aquatic ecosystems. Red. J.K., Syers L., Ryszkowski, H.L. Golterman. Saskatoon: Saskatchewan Institute of Pedology s. 214–220.
• PIETRZAK S., 1994. Metoda uproszczonego bilansowania azotu gospodarstwie rolnym. Mater. Instr. 108 Falenty: Wydaw. IMUZ ss. 22.
• PIETRZAK S., 1997. Metoda bilansowania składników nawozowych w gospodarstwie rolnym. Mater. Instr. 116 Falenty: Wydaw. IMUZ ss. 30.
• PIETRZAK S., SAPEK A., 1996. Ocena zagrożeń dla środowiska pochodzących ze źródeł rolniczych na podstawie bilansu azotu w gospodarstwie rolnym. W: Technika i technologia w ochronie środowiska. Red. J. Wiatr. I Forum inżynierii środowiska, 15–17.10.1996 r. Lublin-Nałęczów: Polskie Towarzystwo Inżynierii Ekologicznej s. 127–130.
• Raport Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska, 1998. Stan środowiska w Polsce. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa ss. 159.
• Raport. Stan środowiska w Polsce w latach 1996–2001, 2003. Warszawa: Inspekcja Ochrony Środowiska s. 7–263.
• SAPEK A., 1995. Emisja amoniaku z produkcji rolnej. Post. Nauk Rol. nr 2/95 s. 3-23.
• SAPEK A., 2002a. Emisja podtlenku azotu z rolnictwa i jej skutki w środowisku. Zesz. Eduk. 8/2002 s. 9–22.
• SAPEK A., 2002b. The impact of agriculture on ground and surface water quality in Poland: state of affairs and policy. W: Agricultural effects on ground and surface waters: Research at edge of sci-ence and society. Red. J. Steenoorden, F. Claessen, J. Willems. IAHS Publication no. 273 s. 385– –389.
• SAPEK A., 2003. Fosfor w łańcuchu pokarmowym człowieka w Polsce. Obieg pierwiastków w przy-rodzie: Bioakumulacja – Toksyczność – Przeciwdziałanie. Warszawa: IOŚ s. 53-61.
• SAPEK A., KALIŃSKA D., SAPEK B., PIETRZAK S., 1997. Wyznaczanie obszarów o zróżnicowanym zagrożeniu zanieczyszczenia wody związkami fosforu z rolnictwa. W: Ochrona i wykorzystanie rolniczej przestrzeni produkcyjnej Polski. Mater. Konf. 3-4. 06. 1997 r. Puławy: IUNG 1997 s. 253–260.
• SAPEK A., NAWALANY P., BARSZCZEWSKI J., 2003. Ładunek składników nawozowych wnoszony z opadem mokrym na powierzchnię ziemi w Falentach w latach 1995–2001. Woda Środ. Obsz. Wiej. 3 (6) s. 69–78.
• SAPEK A., SAPEK B., 1993. Assumed non-point water pollution based on the nitrogen budget in Polish Agriculture. Water Science and Technology. V. 28 (No. 3-5) s. 483-488.
• SAPEK A., SAPEK B., 1999. Wpływ produkcji rolnej i spożywania żywności na środowisko. W: Ocena raportu – Stan środowiska w Polsce, Warszawa: PAN Komitet „Człowiek i Środowisko” przy Prezydium PAN s. 41–70.
• SAPEK A., SAPEK B., 2002. Obieg i bilans fosforu w łańcuchu pokarmowym człowieka w Polsce. Nawozy i Nawożenie 4 (13) 106–123.
• SAPEK A., SAPEK B., 2004. Phosphorus. Chapter 4. W: Elements and their compounds in the envi-ronment. Merian et al: Wiley-VCH, Weinheim, s. 1285-1296.
• SAPEK A., SAPEK B., RZEPIŃSKI W., 1993. Wstępne rozpoznanie zanieczyszczenia wody do picia z ujęć własnych w gospodarstwach rolnych na terenie województwa ostrołęckiego. W: Ochrona zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem. Materiały na sympozjum IAWQ. Kraków: Polski Komitet Międzynarodowego Stowarzyszenia Jakości Wody IAWQ.
• SAPEK B., 1997. Monitoring of mineral nitrogen in a farm. W: Shaping Poland's Future. Meeting Environmental Challanges for Water Quality, Sustainable Agricultural and Rural Development. Red. A. Sapek, J. Świtała. Proc. Conf. Warsaw, Octob. 8-10, 1996. Falenty: IMUZ s. 122–129.
• SAPEK B., 1998a. Farm as a source of soil, water and air pollution with nitrogen, phosphorus and potassium. Bibl. Fragm. Agr. 3/98 s. 124–144.
• SAPEK B., 1998b. Phosphorus in soil profiles from farmstead and its vicinity. Falenty W: Proceeding of conference „Phosphorus in agriculture and Water Quality Protection”. Sielinko, 2-3 December 1997. Falenty: IMUZ s. 52-59.
• SAPEK B., 2002. The impact of farmstead operation on ground water quality. In: Agricultural effects on ground and surface waters: Research at edge of science and society. Red. J. Steenoorden, F. Claessen, J. Willems. IAHS Publication no. 273 s. 125-130.
• SAPEK B., KALIŃSKA D., SAPEK A., PIETRZAK S., 1997. Ocena stanu zanieczyszczenia wody potasem ze źródeł rolniczych na podstawie wybranych danych produkcyjnych. W: Ochrona i wykorzysta-nie rolniczej przestrzeni produkcyjnej Polski. Mater. Konf. 4.06.1997 r. Puławy: IUNG s. 261–268.
• SAPEK B., SAPEK A., 2003. Nutrient transport into groundwater from animal waste dispersed on farm-stead. W: Diffuse input of chemiclas into soil and groundwater – Assessment and Management, Dresden: Institut für Grundwasserwirtschaft and Institut für Wasserchemie Technische Unversi-tät Dresden s. 29-38.
• SAPEK B., SAPEK A., KALIŃSKA D., PIETRZAK S., 2000. Identifying regions of various risk of water pollution by agriculturally derived nitrogen, phosphorus and potassium in Poland. Proceedings of International Seminar “Scientific basis to mitigate the nutrient dispersion into the environment, Falenty: Wydaw. IMUZ s. 161–170.
• Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa, 1999. Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Dokument przyjęty przez Radę ministrów w dniu 13 lipca 1999 ro-ku. Warszawa, lipiec 1999 r. s. 19.
• SZOT E., 2000. Zbyt duże zaufanie do nawozów naturalnych. Rzeczpospolita, 17.01.2002.
• Zeszyty Edukacyjne 2000/6. Red. B. Sapek. Falenty: Wydaw. IMUZ.