PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
Tytuł artykułu

Nawadnianie jako sposób przeciwdziałania obniżkom plonów buraka cukrowego uprawianego na glebach lekkich w latach suchych

Treść / Zawartość
Identyfikatory
Warianty tytułu
EN
Irrigation as a countermeasure for sugar beet yield decreases during dry years on light soils
Języki publikacji
PL
Abstrakty
PL
W pracy przyjęto hipotezę, że nawadnianie może być jednym ze skutecznych sposobów przeciwdziałania obniżkom plonów buraka cukrowego uprawianego na glebach kompleksu żytniego słabego w latach suchych. W tym celu przedstawiono wyniki doświadczeń polowych z deszczowaniem tej rośliny przeprowadzonych w latach 1986-1998 w miejscowości Kruszyn Krajeński k. Bydgoszczy na czarnej ziemi zdegradowanej, zaliczanej do V-VI klasy bonitacyjnej. Na podstawie wskaźnika standaryzowanego opadu SPI (ang. "Standardized Precipitation Index") w 13-letnim okresie badań wydzielono lata suche, przeciętne i mokre. W warunkach braku nawodnień najmniejsze plony korzeni buraków cukrowych zanotowano w latach suchych, większe w przeciętnych i największe w wilgotnych, natomiast pod wpływem deszczowania największy plon korzeni zebrano również w latach zaliczanych do mokrych, a najmniejsze w suchych. Zdecydowanie silniej działało jako czynnik plonotwórczy deszczowanie, które zależnie od intensywności nawożenia spowodowało przyrost plonu w stosunku do wariantów nienawadnianych wynoszący przeciętnie od 15,1 do 18,4 t·ha-¹. Nawadnianie oraz nawożenie azotem najsilniej różnicowało plon w latach suchych, powodując zwyżkę od 24,4 (N1 - 90 kg N·ha-¹) do 28,6 t·ha-¹ (N2 - 150 kg N·ha-¹). Nawożenie większą dawką azotu bez deszczowania nie przyniosło żadnego efektu, natomiast zastosowane łącznie z deszczowaniem spowodowało przyrost plonu o 2,5 t·ha-¹ w porównaniu ze stosowanym w dawce 90 kg N. Plon suchej masy korzeni na obiektach kontrolnych (nienawadnianych) zwiększał się od lat suchych ku wilgotnym, zaś na deszczowanych - w kierunku odwrotnym. Najlepsze warunki do uzyskania największych plonów cukru wystąpiły w latach wilgotnych na poletkach kontrolnych i w latach przeciętnych w przypadku stosowania nawodnień. Najmniejszą przeciętną masę miały korzenie z poletek nawadnianych w latach przeciętnych, a największą w suchych, niezależnie od dawki azotu. Na obiektach kontrolnych korzenie o największej masie wyrastały w latach wilgotnych, a o najmniejszej - w suchych. Występowaniu dużej ilości korzeni zniekształconych na glebach kompleksu żytniego słabego najbardziej sprzyjały lata suche. Czynnikiem wyraźnie poprawiającym zewnętrzne cechy jakościowe korzeni było zastosowane deszczowanie, powodujące zmniejszenie udziału korzeni zniekształconych średnio od 4,4 (N1) do 7,0% (N2), oraz w mniejszym stopniu - nawożenie większą dawką azotu w warunkach kontrolnych (bez nawadniania) - zmniejszenie tego udziału o 1,6%.
EN
It was hypothesized that irrigation could be one of effective methods for counteracting sugar beet yield decreases in dry years, when the crop was grown on soils of a weak rye complex. Therefore, results of field experiments on sprinkler irrigation of this crop carried out in 1986-1998 are presented in this paper. Trials were conducted in Kruszyn Krajeński near Bydgoszcz on degraded black earth classified as V-VI class. The period of 13 years was divided into dry, normal and wet years on the basis of Standardized Precipitation Index (SPI). Without supplemental irrigation the lowest yields of sugar beet roots were noted in dry years, better in average years and the highest in wet years. Under irrigation the highest yields of sugar beet roots were harvested in wet years and the lowest in dry years. Between two yield-forming factors studied, irrigation had a stronger impact on crops. Irrigation increased the yield by 15.1 to 18.4 t·ha-¹ in comparison with the control, depending on the dose of fertilizers. The strongest differentiation of yields caused by irrigation was noted in dry years when the yield increment amounted from 24.4 (N1 - 90 kg N·ha-¹) to 28.6 t·ha-¹ (N2 - 150 kg·ha-¹). Higher nitrogen dose had no effect under control conditions but in the case of irrigation the dose of 150 kg N·ha-¹ caused an increase of yield by 2.5 t·ha-¹ as compared with that of 90 kg N·ha-¹. Dry matter yield of roots increased from dry to wet years on control plots. Opposite tendency was found on irrigated plots. The best conditions for the highest yield occurred in wet years on control plots and in average years on irrigated plots. Roots harvested from irrigated plots were characterized by the lowest mean weight in average years and by the highest one in dry years, irrespective of the nitrogen dose. In the case of control plots, roots of the highest weight developed in wet years and those of the lowest weight - in dry years. Dry years favored the occurrence of large amounts of deformed roots in soils of weak rye complex. Irrigation was the main factor improving the features of roots. It caused a decrease of the percentage of deformed roots from 4.4 (N1) to 7.0 % (N2) on average. Higher nitrogen dose (N2) had smaller effect (a decrease by 1.6 %).
Wydawca
Rocznik
Strony
287--300
Opis fizyczny
Bibliogr. 13 poz.
Twórcy
autor
autor
autor
autor
  • Akademia Techniczno-Rolnicza, Katedra Melioracji i Agrometeorologii, ul. Bernardyńska 6, 85-029 Bydgoszcz; tel. + 48 (52) 374-95-80, rzekan@atr.bydgoszcz.pl
Bibliografia
  • BORÓWCZAK F., GRZEŚ S., 2002. Wpływ deszczowania, dokarmiania dolistnego i nawożenia azotem na plon korzeni i efekty ekonomiczne uprawy buraków cukrowych. Biul. IHAR nr 222 s. 203-213.
  • BUNIAK W., DMOWSKI Z., SZYSZKOWSKI P., 1996. Plonowanie i skład jakościowy korzeni buraków cukrowych w warunkach deszczowania. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. z. 438 s. 267-272.
  • DEMIDOWICZ G., DOROSZEWSKI A., GÓRSKI T., 1997. Wpływ niedoborów opadów na straty w produkcji ziemniaka i buraka cukrowego. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. z. 438 s. 43-52.
  • DZIEŻYC J., NOWAK L., PANEK K., 1987. Dekadowe wskaźniki potrzeb opadowych roślin uprawnych w Polsce. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. z. 314 s. 11-34.
  • KOSZAŃSKI Z., KARCZMARCZYK S., NOWICKA S., 1987. Wpływ deszczowania i nawożenia potasem na plonowanie buraków cukrowych uprawianych na glebie lekkiej Niziny Szczecińskiej. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. z. 314 s. 193-206.
  • ŁABĘDZKI L., 2004. Problematyka susz w Polsce. Woda Środ. Obsz. Wiej. t. 4 z. 1 (10) s. 47-66.
  • ŁABĘDZKI L., BĄK B., 2002. Monitoring suszy za pomocą wskaźnika standaryzowanego opadu SPI. Woda Środ. Obsz. Wiej. t. 2 z. 2(5) s. 9-19.
  • MCKEE T.B., DOESKEN N.J., KLEIST J., 1993. The relationship of drought frequency and duration to time scales. Proc. 8th Conf. on Appl. Clim., 17-22 Jan. 1993. Anaheim CA s. 179-184.
  • NOWAK L., 2001. Efekty produkcyjne deszczowania buraków cukrowych uprawianych na glebie kompleksu żytniego dobrego w rejonie Wrocławia. Fragm. Agron. nr 1 (69) s. 62-75.
  • NOWAK L., PODSTAWKA-CHMIELEWSKA E., ROJEK S., 1997. Water demand and sprinkling irrigation effects of potatoe and sugar beet in Poland. W: Water requirements and irrigation effects of plants cultivated in arid and semiarid climates. Proc. Poland-Israel Conf., December 5-16 1997, Tel-Aviv (Israel) vol. 2 s. 71-75.
  • OSTROWSKA D, KUCIŃSKA K, ARTYSZAK A., 2002. Wpływ wielkości masy korzenia buraka cukrowego na wartość technologiczną surowca. Biul. IHAR nr 222 s. 149-154.
  • Rocznik statystyczny, 2002. Warszawa: GUS s. 355-357.
  • RZEKANOWSKI C., DUDEK S., ŻARSKI J., 1996. Potrzeby opadowe buraka cukrowego w świetle wieloletnich doświadczeń polowych. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. z. 438 s. 61-68.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-article-BATC-0006-0080
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.