Transport rumowiska wleczonego i skład jakościowy osadów dennych Potoku Jałowieckiego w Beskidzie Makowskim (Karpaty polskie)

• Autorzy: Radecki-Pawlik A. , Florencka N.

Warianty tytułu

EN

Accumulation of chemical components in point bars and sediment transport in the Jałowiecki mountain stream in the Beskid Makowski (Polish Carpathian)

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W pracy przedstawiono wyniki badań chemicznych rumowiska dennego zgromadzonego w łachach korytowych potoku górskiego płynącego przez zlewnię położoną na obszarze wiejskim pod kątem ewentualnej akumulacji metali ciężkich w występujących w korycie potoku utworach aluwialnych. Stwierdzono, że największa ilość akumulowanych pierwiastków chemicznych odkłada się w rumowisku najdrobniejszym, w miejscach ocienionych naturalnymi wychodniami skalnymi, gdzie wymiana materiału następuje wyłącznie podczas przepływów ponadkorytowych i jest to Pb oraz Cd. Dodatkowo wykonano obliczenia transportu rumowiska wleczonego metodą Parkera oraz unoszonego metodą DRUSLE.

EN

The paper presents the field research of heavy metals accumulation in point bars and sediments. The research was undertaken in Jałowiecki mountain stream - Polish Carpathian mountainous region. It was found that in some tiny sediments situated within shadow of mega-clusters or rocks there is a tendency to accumulate heavy metals, especially Pb and Cd. Additionally bed load transport was calculated using Parker method and suspended load using DR-Usle concept.

Słowa kluczowe

PL

rumowisko wleczone; osady aluwialne; transport rumowiska wleczonego; potok Jałowiecki; Beskid Makowski; metale ciężkie; metoda Parkera; metoda DR-USLE

EN

bed load; sediments alluvial; bed load transport; Jałowiecki stream; Beskid Makowski; heavy metals; Parker method; DR-USLE method

• Wydawca: Wydawnictwa AGH
• Czasopismo: Inżynieria Środowiska / Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica w Krakowie
• Rocznik: 2001
• Tom: T. 6, z. 2
• Strony: 385--397
• Opis fizyczny: Bibliogr. 36 poz., rys., tab.

Twórcy

autor

Radecki-Pawlik A.

• Akademia Rolnicza, Katedra Inżynierii Wodnej

autor

Florencka N.

• Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Zakład Kształtowania i Ochrony Środowiska

Bibliografia

• [1] Banasik K., Madeyski M.: Próba wykorzystania zmodyfikowanego równania strat glebowych do oceny ilości rumowiska unoszonego w falach wezbraniowych małych zlewni karpackich. Zesz. Probl. Nauk Roi., seria F, tom 82, 3, 1990, 8-15
• [2] Banasik K., Górski D.: Wykorzystanie uniwersalnego równania strat glebowych USLE do oceny ilości rumowiska unoszonego odpływającego z małych zlewni. Gospodarka Wodna, 3, 1992, 12-14
• [3] Banasik K.: Model sedymentogramu wezbrania opadowego w małej zlewni rolniczej. Rozprawy naukowe i monografie. Warszawa, SGGW 1994
• [4] Bartnik W.: Hydraulika potoków i rzek górskich z dnem ruchomym. Początek ruchu rumowiska. Zesz. Nauk. AR Kraków seria Rozpr. Hab., 171, 1992, 123
• [5] Bartnik W., Madeyski M.: Denudacja w małych zlewniach górskich jako jeden z czyn-ników określania natężenia erozji. Zesz. AR w Krakowie, 271, 1992, 257-265
• [6] Bednarczyk T.: Określenie ilości unoszonego rumowiska w przekroju małego zbiornika wodnego w Zesławicach. Zesz. Nauk. AR w Krakowie, 291, 1994,12-26
• [7] Bednarczyk T., Madeyski M., Michalec B.: Ocena przydatności metody DR-USLE do określenia transportu rumowiska unoszonego. Zesz. Nauk. AR Wrocław, 385, 2000, 174-181
• [8] Church M.A., McLean J.F., Wolcot J.F.: River Bed Gravels: Sampling and Analysis. In Sediment Transport in Gravel-bed Rivers, Edited by Throne C.R. et al., London, John Wiley and Sons Ltd, 1987, 43-87
• [9] Gładki H., Michalik A., Bartnik W.: Measurement of bed-load transport in mountain streams using radioactive tracers method. Proc. of Workshop IAHR, Rapperswil, 1981, 420-451
• [10] Gomez B., Church M.: A catalogue of equilibrium bedload transport data for coarse sand and gravel-bed channels. University of British Columbia, Vancouver, 1988
• [11] Hermanowicz W., Dożańska W., Dojlido J., Koziorowski B.: Fizyczno-chemiczne badanie wody i ścieków. Warszawa, Arkady 1999
• [12] Kabata-Pendias A.: Podstawy oceny chemicznego zanieczyszczenia gleb. Metale ciężkie i siarka. Warszawa, Biblioteka Monitoringu Środowiska 1995
• [13] Kabata-Pendias A., Pendias H.: Biogeochemia pierwiastków śladowych. Warszawa, PAN 1999
• [14] Książkiewicz M.: Geologia dynamiczna. Warszawa, Wydawnictwa Geologiczne 1972
• [15] Lipski Cz., Michalczewski M.: Zawartość niektórych składników chemicznych w wodzie potoku Lubieńka. Zesz. Nauk. 273, 145-157, 1992
• [16] Lipski Cz.: Intensywność zamulania zapory przeciwrumowiskowej potoku Lubieńka jako wynik natężenia erozji w zlewni. Rocz. Ar. Poznań, 14, 295-303,1994
• [17] Lis J., Pasieczna A.: Atlas geochemiczny Górnego Śląska. Skala 1:200000, Warszawa, Państwowy Instytut Geologiczny 1995
• [18] Lityński T., Jurkowska H., Gorlach E.: Analiza chemiczno-rolniczą. Warszawa, PWN 1976
• [19] Michalczewski M.: Zawartość niektórych składników chemicznych w wodzie potoku Mszanka. Zesz. Nauk. AR w Krakowie, 35, 159-171, 1992
• [20] Michalczewski M., Lipski Cz.: Reżim wymywania niektórych składników chemicznych przez wody potoku górskiego. Rocz. AR Poznań, 14, 111-119, 1994
• [21] Michalik A.: Badania intensywności transportu rumowiska wleczonego w rzekach karpackich. Zesz. Nauk. AR Kraków seria Rozpr. Hab., 138, pp.115, 1990
• [22] Ostrogowska A., Gawliński S., Szczubiałka Z.: Metody analizy i oceny właściwości gleb i roślin. Warszawa, Katalog. Instytut Ochrony Środowiska 1991
• [23] Parker G., Klingeman P., McLean G.: Bedload and size distribution in paved gravel-bed streams. Journal of Hydraulic Division, HY4, vol. 108, s. 544-571, 1982
• [24] Parker G.: Surface-based bedload transport relation for gravel rivers. Journal of Hydraulic Research, vol. 28, s. 417-434, 1990
• [25] Pijanowski Z., Rumian A., Kanownik W.: Wpływ użytkowania mikrozlewni górskich na skład chemiczny odpływu wód powierzchniowych. Zesz Nauk. AR w Krakowie, 45, 23-34, 1995
• [26] PIOŚ Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska. Wyniki monitoringu geochemicznego osadów wodnych Polski. Warszawa, Biblioteka Monitoringu Środowiska 1994
• [27] Raczyński K., Rozwoda T.: Założenia hydrologiczne dla obliczania pojemności małych zbiorników powodziowych. Gosp. Wod. no. 5(1), pp. 11-16, 1954
• [28] Rajda W., Ostrowski K., Kowalik T., Marzec J.: Składniki i ładunki niektórych składników chemicznych wnoszonych z opadem i odpływających z mikrozlewni rolniczej. Zesz. Nauk. AR w Krakowie, sesja naukowa 45, 298, 45-57,1995
• [29] Radecki-Pawlik A.: Point bars development and sediment structure in the Skawica Creek in Polish Carpathians. Zeszyty Naukowe AR we Wrocławiu 320,10th International Conference on Transport and sedimentation of solid particles, 113-120, 2000
• [30] Radecki-Pawlik A., Baran P.: Zastosowanie równania Parkera do obliczania intensywności transportu rumowiska wleczonego dla cieków podkarpackich. Zesz. Nauk. AR w Krakowie, 342, 2000
• [31] Ratomski J.: Podstawy projektowania zabudowy potoków górskich. PK, Kraków, 2000
• [32] Satora S.: Przybliżona ocena składu chemicznego wód podziemnych na podstawie pomiaru przewodności wody. Zesz Nauk. AR w Krakowie, 355,1999, 49-56
• [33] Stangenberg-Oporowska K., Solski A.: Skład chemiczny gleb stawowych gospodarstwa rybackiego Stawno. Kraków, PGR Milicz. Acta hydrobiologica. 17, 1975, 183-199
• [34] Tarnawski M.: Prognoza zamulania małego zbiornika wodnego położonego w zlewni karpackiej. Kraków, Katedra Inżynierii Wodnej AR 1996
• [35] U.S. Department of Interior,: Study and interpretation of chemical characteristics of natural water. United Geological Survey, paper no. 2254, Dallas,1985
• [36] Wołoszyn J., Czamara W., Eliasiewicz R., Krężel J.: Regulacje rzek. Wrocław, Wyd. AR 1994