Przejawy kontaktowo-metasomatycznego oddziaływania granitoidowej intruzji mrzygłodzkiej

• Autorzy: Markiewicz J.

Warianty tytułu

EN

Evidence of contact-metasomatic influence of the Mrzygłód granitoid intrusion

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Obszar między Myszkowem i Mrzygłodem to jeden z kilku rozpoznanych, głębokimi otworami wiertniczymi, obszarów występowania magmatyzmu granitoidowego w regionie krakowsko-częstochowskim. Osłonę skał magmowych stanowią dolnopaleozoiczne serie skał, pierwotnie ilasto-mułowcowe, zmetamorfizowane w warunkach facji zieleńcowej (Ryka, 1973). Podstawą opracowania są własne badania autorki dotyczące wykształcenia, składu mineralnego i chemicznego utworów strefy kontaktu granitoidów mrzygłodzkich i ich metamorficznej osłony. Szczegółowe badania petrologiczne przeprowadzono na podstawie 9-ciu profili otworów wiertniczych. Scharakteryzowano utwory bezpośredniej aureoli kontaktowej, strefy egzo- i endokontaktowej wyróżniając: hornfelsy, łupki hornfelsowe, łupki plamiste, skarny, metasomatyty oraz brekcję intruzyjną. Określono wpływ i zasięg przeobrażeń kontaktowych w osłonie granitoidowej intruzji i stowarzyszonych z nią dajek porfirowych (dacytoidów). Termiczne oddziaływanie intruzji zaznacza się przede wszystkim w bezpośredniej osłonie i odnosi do warunków facji albitowo-epidotowo-hornfelsowej oraz hornblendowo-hornfelsowej metamorfizmu kontaktowego. Większy zasięg miały procesy metamorfizmu kontaktowego związane z udziałem metasomatozy. Doprowadziły one do powszechnych przeobrażeń w tym okruszcowania (Cu-Mo) zarówno skał magmowych jak i ich metamorficznej osłony.

EN

The area between Myszków and Mrzygłód is one of several famous for its granitoid magmatism and well geologically surveyed by numerous test drillings in the investigated Cracow-Częstochowa region. Lower Palaeozoic, claystone-mudstone rocks complex metamorphosed under the conditions of the greenstone facies make the wall rocks of magmatic rocks (Ryka, 1973). Scientific description concerning mineral and chemical composition and formation of rocks in the contact zone of Mrzygłód granitoides and their metamorphic protection based on data from 9 boreholes has been made by the author. Rocks in direct contact aureole have been characterized. Hornfelses, hornfelse schists, fleckschiefers, skarns, metasomatites and intrusive breccia have been ascertained. Influence and extent of contact metamorphoses within the wall rocks of granitoid intrusion and accompanied porphyries (dacitoides) have been defined. Thermal activity of the intrusion connected with the conditions of albite-epidote-hornfelse, hornblende-hornfelse facies of contact metamorphism is observed in nearest wall rocks. Aspects of contact metamorphism, metasomatic processes appeared as metamorphoses, veins and Cu-Mo metallization of magmatic rocks as well as metamorphic protection have been stated in wider extent.

Słowa kluczowe

PL

strefa kontaktu; intruzja granitoidowa; osłona paleozoiczna; region krakowsko-częstochowski

EN

contact zone; granitoid intrusion; Palaeozoic wall rocks; Kraków-Częstochowa region

• Wydawca: Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy
• Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
• Rocznik: 2002
• Tom: nr 402
• Strony: 101--132
• Opis fizyczny: Bibliogr. 41 poz., rys., tab., wykr.

Twórcy

autor

Markiewicz J.

• Państwowy Instytut Geologiczny, Oddział Górnośląski, ul. Królowej Jadwigi 1, 41-200 Sosnowiec

Bibliografia

• [1] BANAŚ M., MOCHNACKA K., SALOMON W., 1977 — Analiza mineralogiczno-geochemiczna okruszcowania łupków staropaleozoicznych na tle procesów metasomatycznych i charakterystyki petrograficznej skał (otwór Pz-5). Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Oddz. Górnośl. Sosnowiec.
• [2] BUKOWY S., 1984 — Struktury waryscyjskie regionu śląsko-krakowskiego. Pr. Nauk. UŚl. Geol., 691: 1-75.
• [3] BUŁA Z., HABRYN R., KRIEGER H., KUREK S., MARKOWIAK M.,WOŹNIAK P., 1996 — Strefa kontaktów bloków górnośląskiego i małopolskiego — mapa geologiczna paleozoiku bez permu i utworów młodszych, skala 1:100 000. Centr. Arch. Geol. Inst. Geol. Oddz. Gómośl. Sosnowiec.
• [4] BUŁA Z., 1994 — Problemy stratygrafii i wykształcenia osadów starszego paleozoiku północno-wschodniego obrzeżenia Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. W: Przewodnik LXV Zjazdu PTG: 31-57. Sosnowiec.
• [5] CHAFEE M.A., EPPINGER R.G., LASOŃ K., ŚLÓSARZ J., PODEMSKI M., 1994 — The Myszków Porphyry Copper-Molybdenum Deposit, Poland. Inter. Geol. Rev., 36: 947-960.
• [6] EKIERT F., 1957 — Warunki geologiczne występowania skał magmowych w Mrzygłodzie w okolicy Zawiercia. Kwart. Geol., 1, 1: 106-112.
• [7] EKIERT F., 1971 — Budowa geologiczna podpermskiego podłoża północno-wschodniego obrzeżenia GZW. Pr. Inst. Geol., 66: 5-77.
• [8] HARAŃCZYK C., 1985 - Paragenezy mineralne w złożach krakowidów i ich pokrywy. Rocz. Pol. Tow. Geol., 53, 1-4: 91-126.
• [9] HARAŃCZYK C., GAŁKIEWICZ Т., SZOSTEK L., KUREK S., ROGOŻ S., 1980 — Porfirowa i skarnowa mineralizacja Cu-Mo z Zawiercia. Rudy Met. Nieżel., 25, 11: 484-490.
• [10] HEFLIK W., PARACHONIAK W., PIEKARSKI K., RATAJCZAK Т., RYSZKA J., 1975 — Petrografia utworów staropalcozoicznych z okolic Myszkowa. Zesz. Nauk. AGH. Geol., 1, 4: 35-48.
• [11] HEFLIK W., PIEKARSKI K, 1992 — Contact metamorphic rocks from the vicinity of Myszków. Bull. Pol. Acad. Earth Sc., 40, 1: 31-42.
• [12] KARWOWSKI Ł., 1987 — Wykonanie 30 oznaczeń tcrmometrycznych metodą homogenizacji wrostków w minerałach przezroczystych w wytypowanych próbach skał magmowych. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Oddz. Górnośl. Sosnowiec.
• [13] KARWOWSKI Ł., 1988 — Ewolucja fluidów minerałotwórczych waryscyjskicj formacji miedziowo-porfirowej krakowidów na przykładzie rejonu Myszkowa-Mrzygłodu. Pr. Nauk. UŚl., 929: 1-89.
• [14] ŁYDKA K., 1973 — Młodszy prekambr i sylur rejonu Myszkowa. Kwart. Geol., 17,4: 700-712.
• [15] MARKIEWICZ J., 1994 — Zróżnicowanie kwaśnych skał magmowych w strefach kontaktowych na podstawie wybranych profili otworów wiertniczych rejonu Myszkowa-Mrzygłodu. Pos. Nauk. PIG, 50 (2): 98-99.
• [16] MARKIEWICZ J., 1995 — Petrografia skał magmowych złoża Cu-Mo-W w rejonie Myszkowa-Mrzygłodu. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
• [17] MARKIEWICZ J., 1998 — Petrografia strefy apikalnej granitoidów mrzygłodzkich. Biul. Państw. Inst. Geol. ,382: 5-30.
• [18] MARKIEWICZ J., 1999 — Kontakty i brekcja intruzyjna granitoidów mrzygłodzkich z osłoną paleozoiczną. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Oddz. Górnośl. Sosnowiec.
• [19] MARKIEWICZ J., MARKOWIAK M., 1998 — Inwentaryzacja (kolekcja skał i baza danych) pateozoicznych skał krstalicznych i piroklastycznych regionu krakowsko-częstochowskiego. Centr. Arch. Geol. Państw. Insi. Geol. Oddz. Górnośl. Sosnowiec.
• [20] MARKIEWICZ J., ŚLÓSARZ J., TRUSZEL M., 1992 — Opis mineralizacji kruszcowej w profilu paleozoiku otworu Pz-33. W: Dokumentacja geologiczna złoża rud molibdenowo-wolframowo-miedziowych w kat C2 w Myszkowie. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Oddz. Górnośl. Sosnowice.
• [21] MARKIEWICZ J., ŚLÓSARZ J., TRUSZEL M„ 1993 — Pozycja geologiczna mineralizacji Cu-Mo-W w paleozoiku północno-wschodniego obrzeżenia GZW. Pol. Tow. Min. Pr. Spec., z. 3: 47-54.
• [22] MASON D.R., 1978 — Compositional variations in ferromagnesian minerals from porphyry copper generating and Barren intrusions of the western Highlands, Papua New Guinea. Econ. Geol., 73, 5: 878-890.
• [23] MIKRUT В., TRUSZEL M., 1978 — Charakterystyka petrograficzna utworów staropaleozoicznych. W: Dokumentacja geologiczna wiercenia A-3. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Oddz. Górnośl. Sosnowiec.
• [24] MIKRUT В., TRUSZEL M., WOLANOWSKA J., 1978 — Charakterystyka petrograficzna utworów paleozoicznych. W: Dokumentacja geologiczna wiercenia A-4. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Oddz. Górnośl. Sosnowice.
• [25] MIGASZEWSKI Z., 1992 — Opisy płytek cienkich prób z otworu Pz-33. W: Dokumentacja geologiczna złoża rud molibdenowo-wolframowo-miedziowych w kat. C2 w Myszkowie. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Oddz. Górnośl. Sosnowice.
• [26] NAKAMURA N., 1974 — Determination of REE, Be, Fe, Mg, Na and К in carbonaccous and ordinary chondrites. Geochim. Cosmochim. Acta, 38: 757-775.
• [27] PIEKARSKI К., 1994 — Pozycja strukturalna i budowa złoża rud metali molibdenowo-wolframowo-miedziowych Myszków. Przewodnik LXX Zjazdu PTG:58-68. Sosnowice.
• [28] PIEKARSKI K., TRUSZEL M., WOLANOWSKA J., 1980 — Charakterystyka litologiczno-petrograficzna utworów syluru z obszaru Myszków-Mrzygłód. Prz. Geol., 28,2: 85-92.
• [29] PIEKARSKI K., MARKIEWICZ J., TRUSZEL M., 1982 — Charakterystyka litologiczno-petrograficzna utworów ordowiku z obszaru Myszków-Mrzygłód. Prz. Geol., 30, 7: 340-347.
• [30] PODEMSKI M.(ed), BUŁA Z., CHAFFE M.A., HABRYN R., KARWOWSKI Ł., MARKIEWICZ J., ŚLÓSARZ J., TRUSZEL M., ŻABA J., 2001 — Palaeozoic porphyry molybdenum-tungsten deposits in the Myszków area, southern Poland. Pol. Geol. Instyt. Special Papers 6: 1-88.
• [31] RYKA W., 1971 — Przejawy metamorfizmu regionalnego w północno-wschodnim obrzeżeniu GZW. Kwart. Geol. 15,3: 706-707.
• [32] RYKA W., 1973 — Metamorficzne skały kaledońskiego podłoża w okolicy Zawiercia. Kwart. Geol., 17, 4: 667-682.
• [33] ŚLÓSARZ J., 1982 — Uwagi o warunkach geologicznych mineralizacji miedziowo-molibdenowej w paleozoiku okolic Myszkowa. Prz. Geol.,30, 7: 329-335
• [34] ŚLÓSARZ J., 1996 — Waryscyjska mineralizacja kruszcowa w rejonie krakowsko-częstochowskim — rys metalogeniczny. W: Tektonika i rozwój budowy geologicznej północnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego oraz strefy fałdowej Kraków-Lubliniec. Mat. Konf. Nauk. w Siewierzu: 34—42. UŚ1, Sosnowiec.
• [35] TITLEY S.R., 1978 — Geologie history, hypogene features and processes of secondary sulfide enrichment at the plesyumi copper prospect, New Britain, Papua New Guinea. Econ. Geol., 73: 768-784.
• [36] TRUSZEL M., 1994a — Petrografia metamorficznego kompleksu kaledońskiego z północno-wschodniego obrzeżenia GZW. Centr. Arch. Geol. Państw. Inst. Geol. Warszawa.
• [37] TRUSZEL M., 1994b — Chemizm niektórych minerałów typomorficznych w skałach metamorficznych z rejonu Myszkowa i Mrzygłodu. Pos. Nauk. PIG., 50 (2): 96-98.
• [38] TRUSZEL M., 1998 — Skarny i metasomatyty towarzyszące mineralizacji kruszcowej formacji porfirowej paleozoiku w rejonie Myszkowa. Pos. Nauk. PIG, 54 (6): 68-69.
• [39] TRUSZEL M., WOLANOWSKA J., 1977 — Wyniki badań petrograficznych utworów staropaleozoicznych z rejonu Myszkowa i Mrzygłodu. Kwart. Geol., 21,4: 933-934.
• [40] ŻABA J., 1994 — Tektonika starszego paleozoiku. Ewolucja strukturalna paleozoicznych skał krystalicznych w rejonie Myszkowa i Mrzygłodu na przykładzie otworu Pz-10. Przewodnik LXV Zjazdu PTG: 141-154. Sosnowiec.
• [41] ŻABA J., 1996 — Późnokarbońska aktywność przesuwcza strefy granicznej bloków górnośląskiego i małopolskiego. Prz. Geol., 44, 2: 173-180.