Residence of the Warsaw Medical Society at Niecała Street (1873-1944)

• Autorzy: Dankiewicz Katarzyna

Identyfikatory

DOI

10.17388/WUT.2025.0053.ARCH

• Języki publikacji: EN

Abstrakty

EN

The residence of the Warsaw Medical Society had important scientific, educational and social functions. It symbolised the prestige, organisational skills and commitment of its members, who, despite the political conditions, contributed to the maintenance and development of higher medical education in Warsaw and engaged in dialogue with the tsarist authorities to raise the level of hospital care and hygiene in the city. The residence, comprising a complex of buildings, has not been the subject of comprehensive analyses. In the study of sources that have not been explored to date, the history of its construction was presented. The main purpose of the article is to present how the extended utility programme of the tenement was implemented, with the functional and spatial layout adapted to the Society’s needs. The entire complex was constructed in stages by adapting and modifying buildings, replacing them with new, optimised ones, while introducing innovative structural and technical solutions, in line with the Society’s overarching idea of progress. The stylistic analyses carried out showed attention to the architectural quality of the elegant edifice, references to the full Italian Renaissance with decorative elements with hidden meanings from the medical field, intended for a sophisticated audience. The building was part of the urban development trend in Warsaw in the second half of the 19th century; it did not weight down on the surrounding buildings with its scale and had the characteristics of an elegant villa, which was connected with its location by the Ogród Saski.

Słowa kluczowe

EN

architecture of 19th century Warsaw; residence of the Warsaw Medical Society; tenement

• Wydawca: Politechnika Warszawska, Wydział Architektury
• Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
• Rocznik: 2023
• Tom: T. 68, z. 2
• Strony: 77--97
• Opis fizyczny: Bibliogr. 70 poz.

Twórcy

autor

Dankiewicz Katarzyna

• Faculty of Architecture Warsaw University of Technology

• https://orcid.org/0000-0001-7799-4013

Bibliografia

• Bartnicka K., Uniwersytety europejskie na przełomie XVIII I XIX wieku, ‘Kwartalnik Historii Nauki i Techniki’, 2015, no. 1
• Bernatowicz T., Ogród i miasto. Z dziejów kształtowania się przestrzeni publicznej Osi Saskiej w XIX wieku, in: Historyczne place Warszawy, ed. B. Wierzbicka, Warszawa 1994
• Bieliński J., Królewski Uniwersytet Warszawski (1816-1831), vol. 1, Warszawa 1907
• Bieliński J., Kliniki Królewskiego Warszawskiego Uniwersytetu, Warszawa 1906
• Bieniecki Z., Oś barokowa Warszawy, ‘Kwartalnik Architektury i Urbanistyki’, 1960, no. 4
• ‘Biesiada Literacka’, 1892, no. 1
• Bojczuk H., Towarzystwo Medyczne Wileńskie - pierwsze półwiecze (1805-1850): zarys dziejów, ‘Medycyna Nowożytna’, 2000, no. 2
• Bojczuk H., Kronika Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego w latach 1820-1915, in: Towarzystwo Lekarskie Warszawskie 1820-2005, część pierwsza 1820-1917, ed. Z. Podgórska-Klawe, Warszawa 2005
• Brożek K., Ruch na rzecz podnoszenia kwalifikacji zawodowych polskich lekarzy w latach 1805-1952. Towarzystwa i kursy, ‘Medycyna Nowożytna’, 2003, no. 1-2
• Dębicka M. K., Dzieje opiniowania sądowo-lekarskiego w Królestwie Prus w XVIII stuleciu, ‘Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii’, 2021, no. 1-2
• Dom dochodowy Towarzystwa Lekarskiego w Warszawie, ‘Przegląd Techniczny’, 1907, no. 41
• Drozdowski M.M., Zaborski A., Historia Warszawy, Warszawa 1981
• Dusińska H. Towarzystwo Lekarskie Warszawskie w latach 1945–2005, in: Towarzystwo Lekarskie Warszawskie 1820-2005, część druga 1916-2005, ed. Z. Podgórska-Klawe, Warszawa 2005
• Dydyński L., Zarys stuletnich dziejów Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, ‘Medycyna’, 1938, nos. 17, 18
• Gerner K., W 130 rocznicę założenia Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, ‘Polski Tygodnik Lekarski’, 1952, no. 21
• Gieysztor A., Herbst S., Szwankowski E., Kształty Warszawy, ‘Biuletyn Historii Sztuki’, 1947, no. 1/2
• Gruchalska A., Bankowe gmachy, ‘Spotkania z Zabytkami’, 1994, no. 3
• Gryglewski R. W., Medycyna w ujęciu Jędrzeja Śniadeckiego, ‘Opuscula Musealia’, 2019, no. 26
• Grzybowski A., Winiarczyk I., Ciekawe życie ojca polskiej okulistyki Wiktora Feliksa Szokalskiego (1811-1891) - w dwustulecie urodzin, ‘Acta Ophtalmologica Polonica’, 2011, no. 7-9
• Hornowski J., O Polskim Towarzystwie Lekarskim, ‘Medycyna-Dydaktyka-Wychowanie’, 1985-1986, no. 1-4
• Hrieder P., Louis-Courvoisier M., Enlightened Physicians: Setting Out on an Elite Academic Career in the Second Half of the Eighteenth Century, ‘Bulletin of the History of Medicine’, 2010, no. 4
• Ilustrowany Przewodnik po Warszawie, Warszawa 1893
• Kita J., Przygotowanie lekarzy Królestwa Polskiego do walki z epidemiami chorób zakaźnych w XIX w. Zarys problematyki badawczej, ‘Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej’, 2022
• Kłosek-Kozłowska D., O wartościach przestrzennych Osi Saskiej Warszawy, ‘Kwartalnik Architektury i Urbanistyki’, 2017, no. 3
• Kosmowski W., 50-lecie pierwszej lecznicy dla przychodzących chorych w Warszawie 1872-1922, ‘Zdrowie’, 1923, no. 10-11
• Kośmiński St., Słownik lekarzów polskich, Warszawa 1888
• Kraushar Al., Ogród Saski w Warszawie (1727-1927), ‘Kronika Warszawy’, 1927, no. 2
• Kwiatkowski M., Architektura mieszkaniowa Warszawy, Warszawa 1989
• Kwiatkowski M., Architektura w latach 1765-1830, in: Sztuka Warszawy, ed. M. Karpowicz, Warszawa 1986
• Łupienko Al., Kamienice czynszowe Warszawy 1864-1914, Warszawa 2015
• Łupienko Al., Mikroświat kamienicy czynszowej doby zaborów. Funkcjonowanie i życie w warszawskich kamienicach w źródłach z lat 1864-1914, ‘Journal of Urban Ethnology’, 2013
• Łoza St., Architekci i budowniczowie w Polsce, Warszawa 1954
• Ostrowska T., Geneza Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, ‘Miscellanea Historico-Archivistica’, 2002
• Ostrowska T., Pamiętnik Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, ‘Gazeta Lekarska’, 2001, no. 6
• Ostrowska T., Krótki przegląd XIX-wiecznej prasy zawierającej materiały do historii nauk medycznych, ‘Analecta’, 2005, no. 1-2
• Peszke J., Stulecie Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego 1820-1920: Dzieje Towarzystwa, cz. 1, Pierwsze półwiecze, Warszawa 1931
• Pinell P., The Genesis of the Medical Field: France, 1795-1870, ‘Revue française de sociologie’, 2011, no. 5
• Płonka–Syroka B., Niemiecka medycyna romantyczna (1797-1848) w opiniach przedstawicieli polskiego środowiska naukowego do 1863 roku, ‘XIX wiek. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza’, 2015, year VIII
• Płonka-Syroka B., Historyczna świadomość lekarzy wobec odkryć naukowych nowej fizyki w końcu XVIII i pierwszej połowy XIX w., ‘Medycyna Nowożytna’, 2000, no. 1
• ‘Przegląd Techniczny’, 1907, no. 41
• ‘Przegląd Techniczny’, 1907, no. 52
• Przewodnik Warszawski informacyjno-adresowy na rok 1869, Warszawa 1869.
• Putkowska J., Zmiany programów oraz ich wpływ na rozplanowanie kamienic patrycjuszowskich w XVI i XVII w. w Polsce., ‘Kwartalnik Architektury i Urbanistyki’, 1985, no. 2
• Roguska J., Karol Jankowski. Architekt warszawski początku XX wieku. Życie i twórczość, Warszawa 1978
• Sobieszczański F. M., Ogród Saski w Warszawie, ‘Tygodnik Illustrowany’, 1869, no. 92
• Sobieszczański F. M., Rys historyczno-statystyczny wzrostu i stanu miasta Warszawy od najdawniejszych czasów aż do 1847 roku, Warszawa 1848
• Szustakiewicz I., Systematyka form historyzmu w pracach warszawskiego architekta XIX wieku na przykładzie twórczości Juliana Ankiewicza, ‘Kwartalnik Architektury i Urbanistyki’, 2013, no. 1
• Szwejcerowa A., Siedziby Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego w latach 1820–1944, ‘Archiwum Historii Medycyny’, 1980, no. 2
• Śródka A., Krótki zarys dziejów nauczania medycyny w Warszawie, ‘Medycyna-Dydaktyka-Wychowanie’, 1989, no. 3-4
• Śródka A., Rola lekarzy w utworzeniu Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, ‘Miscellanea Historico-Archivistica’, 2002
• Taryffa domów miasta Warszawy dla wygody publiczney wydana, Warszawa 1808
• Taryffa domów miasta stołecznego Warszawy dla wygody publiczney nowo wydana, Warszawa 1821
• Taryffa domów miasta stołecznego Warszawy: dla wygody publiczney nowo wydana, podzielona na wydziały policyjne i cyrkuły oraz przedmieścia Pragi i domów za rogatkami będącymi, Warszawa 1825
• Taryffa domów miasta stołecznego Warszawy i przedmieścia Pragi według nowego podziału, compiled by Jan Glücksberg, Warszawa 1832
• Taryffa domów miasta Warszawy i Pragi z planem ogólnym i 128 szczegółowych planików ulic i domów, compiled by H. Świątkowski, Warszawa 1852
• Towarzystwo lekarskie warszawskie, ‘Tygodnik Illustrowany’, 1876, no. 31
• Towarzystwo Lekarskie Warszawskie 1820-2005, parts 1 and 2, ed. Z. Podgórska-Klawe, Warszawa 2005
• Wielkomiejski rozwój Warszawy do 1918 r., ed. I. Pietrzak-Pawłowska, Warszawa 1973
• Wodzinowska W., Stan bibliotek polskich, ‘Przegląd Biblioteczny’, 1947, no. 1-2
• Zieliński J., Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy, vol. 3, Warszawa 1996
• Zieliński J., Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy, vol. 12, Warszawa 2006
• Złota księga medycyny warszawskiej, ed. M. Krawczyk, Warszawa 2009
• Zweigbaum M., Dzieje Biblioteki Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego, ‘Medycyna’, 1939, nos. 1, 2
• Cartographic sources
• Central Archives of Historical Records, cartographic collection, Plan miasta stołecznego Warszawy, 1822, oprac. Korpus Inżynierów i Wojskowych Królestwa Polskiego, ref. 1/402/0/-/77-5
• Central Archives of Historical Records, cartographic collection, Plan de la ville de Varsovie, 1837 - part, ref. 1/402/0/-/92-7
• State Archives in Warsaw, Assembly: Sewer and Water Mains Construction Board in Warsaw, ‘Plan Lindleya’, by section, ref. 1001-1/187
• State Archives in Warsaw, Assembly: Measurement Department of the Sewer and Water Mains Construction Board in Warsaw, ‘Plany Lindleyów’, by block, ref. 1001/IV-452
• National Library, Plan Miasta Warszawy, 1808, drawn by J. Bach, ref. ZZK 20 305
• National Library, Plan miasta Warszawy, 1838, compiled by Koriot-Richter, ref. ZZK 8954-8962
• National Library, Plan miasta Warszawy, 1859, compiled by Kondratenko, ref. ZZK 1065