Zastosowanie ultrafioletu w badaniach konserwatorskich. Cz. 1, Wykorzystanie fluorescencji UV do badań klejów odnajdywanych w dawnych wyrobach z drewna

• Autorzy: Kozielec Joanna

Identyfikatory

DOI

10.15199/54.2025.12.2

Warianty tytułu

EN

The use of ultraviolet radiation in conser vation research. Part 1, The use of UV fluorescence for testing adhesives found in old wooden ar tifacts

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Publikacja prezentuje możliwości wykorzystania promieniowania UV w badaniach substancji klejących użytych pierwotnie (oryginalnie) oraz wtórnie w obiektach dawnych, wytwarzanych z drewna ze współistniejącymi wyrobami papierowymi. W części pierwszej omówiono zastosowanie fluorescencji wzbudzonej długimi falami ultrafioletu (UV-A).

EN

The publication presents the possibilities of using UV radiation in the study of adhesives applied originally as well as secondarily in historical objects made of wood, accompanied by paper products. The first part discusses the use of fluorescence induced by long- -wave ultraviolet radiation (UV-A).

Słowa kluczowe

PL

promieniowanie ultrafioletowe; fluorescencja; kleje; drewno; naprawy; konserwacja-restauracja

EN

ultraviolet radiation; fluorescence; binders; wood; repairs; conservation-restoration

• Wydawca: Wydawnictwo SIGMA-NOT
• Czasopismo: Przegląd Papierniczy
• Rocznik: 2025
• Tom: R. 81, nr 12
• Strony: 679--685
• Opis fizyczny: Bibliogr. 30 poz.

Twórcy

autor

Kozielec Joanna

• konserwator zabytków, absolwentka Zakładu Konserwacji i Restauracji Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej, UMK w Toruniu

Bibliografia

• [1] Ciabach Jerzy. 1987. „Właściwości i zastosowanie polioctanu winylu”. Ochrona Zabytków 40 (3) : 201-203.
• [2] Crowther Jonathan. 2022. „Ultraviolet Fluorescence Photography - Choosing the Correct Filters for Imaging”. Journal of Imaging 8 (162). doi.org/10.3390/jimaging8060162
• [3] Davies Adrian. 2018. „Digital Ultraviolet and Infrared Photography”. New York – Abingdon. Taylor & Francis – Routlege.
• [4] E. S. 1951. „Promieniowanie ultra-fioletowe w papiernictwie”. Przegląd Papierniczy 7 (11) : 248.
• [5] Górecki Stanisław. 1966. „Stolarstwo. Część 1”. Warszawa. Państwowe Wydawnictwa Szkolnictwa Zawodowego.
• [6] Grant Martha Simpson. 2000. „The Use of Ultraviolet nducet Visible- Fluorescence in the Examination of Museum Objects. Part II”. Conserve 0 Gram 1 (10). https://www.nps.gov/subjects/museums/upload/01-10_508.pdf
• [7] Heurich Jan. 1882. „Przewodnik dla stolarzy obejmujący cały zakres stolarstwa”. Biblioteka Rzemieślnika Polskiego. Warszawa. Gebethner i Wolff.
• [8] Hickey-Friedman Laramie. 2002. „A review of ultra-violet light and examination techniques”. AIC Objects Specialty Group Postprints 10 : 161-168.
• [9] Hopliński Jan. 1990. „Farby i spoiwa malarskie”. Wrocław [etc.]. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
• [10] Jakucewicz Stefan, Khadzhynova Svitlana. 2015. „Sposoby zabezpieczania dokumentów”. Monografie Politechniki Łódzkiej. Łódź. Wyd. Politechniki Łódzkiej.
• [11] Kielczyk Jan. 2017. „Badania nieniszczące obiektów dziedzictwa kultury”. Inżynieria Bezpieczeństwa Obiektów Antropogenicznych (3-4) : 73-80.
• [12] Kruk Mirosław Piotr, Latoń Justyna, Skowron Katarzyna. 2024. „Konserwacja krzyża z 1692 r. z serbskiego monasteru Rawanica ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie”. Wiadomości Konserwatorskie / Journal of Heritage Conservation (80) : 161-178.
• [13] Kuśmierski Franciszek. 1908. „Kurs stolarstwa. Podręcznik dla szkół technicznych rzemieślniczych i amatorów”. Warszawa. Wydawnictwo Szkoły Technicznej W. Piotrowskiego.
• [14] Kuśmierski Franciszek. 1946. „Materiałoznawstwo rzemiosł drzewnych. Cz. III. Materiały uzupełniające”. Biblioteka Przemysłowo- -Rzemieślnicza. Nakładem PZWP w Hannowerze. Hannower.
• [15] Measday Danielle, Walker Charlotte, Pemberton. 2017. „A summary of ultra-violet fluorescent materials relevant to Conservation”. AICCM National Newsletter (137). https://aiccm.org.au/network-news/summary-ultra-violet-fluorescent-materials-relevant-conservation/
• [16] Meier Eric. „Fluorescence: A Secret Weapon in Wood Identification”. https://www.wood-database.com/wood-articles/fluorescence-a-secret-weapon-in-wood-identification/
• [17] Młyński Adam. 2001. „Konserwacja trzech drewnianych rzeźb z kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Siemiatyczach”. Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego 7 : 247-267.
• [18] Mozelewska Karolina, Czech Zbigniew. 2018. „Podział klejów rozpuszczalnych w wodzie ze względu na pochodzenie”. Wiadomości Chemiczne 72 (1-2) : 29-37.
• [19] Pawlak Andrzej. 2021. „Ocena zagrożenia pracowników promieniowaniem nadfioletowym na wybranych stanowiskach pracy”. Bezpieczeństwo Pracy: nauka i praktyka 5 : 22-27.
• [20] Perkowski Jan, Więcek Bogusław. 2010. „Promieniowanie elektromagnetyczne w analizie i konserwacji obiektów zabytkowych”. W: „Rola nauki w zachowaniu dziedzictwa kulturowego: współpraca między uczelniami wyższymi a muzeami, archiwami i służbami konserwatorskimi na terenie regionu łódzkiego”. (red. Więcek B., Perkowski J.). Łódź. Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej.
• [21] Prugar Marcin, Olszowski Andrzej. 1944. „Stolarstwo. Biblioteka Żołnierska.” Podręczniki dla dokształcających szkół zawodowych Nr 9. Geneva. Y.M.C.A.
• [22] Rozłucka Zuzanna, Arszyńska Joanna. 2003. „Mikroskopia fluorescencyjna UV w badaniu przekrojów warstw malarskich: wpływ niektórych pigmentów na fluorescencję spoiw”. Biuletyn Informacyjny Konserwatorów Dzieł Sztuki 14 (3-4) : 10-21.
• [23] Selbo M. L. 1975. „Adhesive Bonding of Wood”. Technical Bulletin No. 1512. Washington, D. C. U.S. Dept. of Agriculture. Forest Service.
• [24] Szczepińska Kinga, Rozłucka Zuzanna. 2011. „Możliwości wykorzystania mikroskopii fluorescencyjnej UV do badania rozmieszczenia impregnatów wzmacniających w nasycanym drewnie na tle metod dotychczas stosowanych”. Acta Universitatis Nicolai Copernici Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo 40 : 245-273.
• [25] Szwarc Adam. 1923. „Mechaniczna przeróbka i konserwowanie drewna”. Praktyczna encyklopedia Gospodarstwa Wiejskiego Nr. 48-50. Warszawa. Nakładem Księgarni Rolniczej.
• [26] Szydlerski Stanisław. 1926. „Technika robót drzewnych. Cz I Narzędzia i metody obróbki”. Ilustr. Bibljoteka dla Młodzieży Tom IX. Cieszyn.
• [27] Tsetsekou E., Platanianaki A., Pournou A. 2018. „Assessing wood adhesives used in conservation by testing their bond strength and ageing behavior”. Procedia Structural Integrity 10 : 227-234.
• [28] Wachowiak Mirosław. 2009. „Wybrane metody badań malarstwa olejnego XIX i XX wieku”. Cenne Bezcenne Utracone (3) : 23-26.
• [29] Zenkteler Michał. 1966. „Badania nad podatnością różnych gatunków drewna na klejenie na zimno”. Folia Forestalia Polonica Seria B (7) : 5-62.
• [30] Żankowska Danuta. 1987. „Badania nad wpływem wilgotności drewna na stopień nasycenia impregnatem B-72”. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo. Nauki Humanistyczno-Społeczne 12 (164) : 199-211.