Narzędzia help

Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
first last
cannonical link button

http://yadda.icm.edu.pl:80/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-69976fcf-26a3-4e77-be88-853d8c3e0b85

Czasopismo

Architectus

Tytuł artykułu

Ochrona autentyku czy palimpsest – dylematy w procesie rewaloryzacji zespołu ogrodowego w Białaczowie

Autorzy Milecka, M. 
Treść / Zawartość
Warianty tytułu
EN To protect the original or a palimpsest – dilemmas of the redevelopment process of the historic garden in Białaczów
Języki publikacji PL, EN
Abstrakty
PL Autorka, odwołując się do złożonych problemów ochrony zniszczonego na skutek trąby powietrznej w lipcu 2011 r. białaczowskiego parku, porusza ważne kwestie związane z zagadnieniem ochrony autentyku w polskich ogrodach historycznych i postuluje wypracowanie metody postępowania konserwatorskiego, nie tylko w celu ratowania Białaczowa, ale także usprawnienia ewentualnych działań w analogicznych przypadkach, które niestety coraz częściej mogą się pojawiać z powodu zmian klimatycznych. W skład omawianego zespołu rezydencjonalnego w Białaczowie (woj. łódzkie) wchodzi rozległy (ponad 22 ha) park o charakterze krajobrazowo-leśnym, kształtowany na przestrzeni wieków przez wybitnych planistów (Lindauer, Stricker, Szanior, Tański). Uznawany był on do niedawna za jedno z najcenniejszych założeń ogrodowych w Polsce, charakteryzujących się wysokimi walorami zarówno kulturowymi, jak i przyrodniczo-krajobrazowymi. Po kataklizmie skala zniszczeń była nieporównywalna do jakichkolwiek, jakie do tej pory na skutek czynników naturalnych dotknęły założenia ogrodowe na terenie Polski. Po zdarzeniu tym w zasadzie natychmiast rozpoczęto prace porządkowe, jednak poza nimi do tej pory nie udało się niczego więcej zrobić, by uchronić tę cenną historyczną kompozycję przed całkowitym zniszczeniem. Sam proces rewaloryzacji założenia, poza oczywistymi trudnościami wynikającymi z charakteru i zakresu zniszczeń, z wielu przyczyn jest niezwykle skomplikowany. Przede wszystkim niezbędne jest określenie kierunku działań konserwatorskich dotychczas nie dość precyzyjnie zaplanowanych. Powinny one zmierzać do ochrony autentyku. Park jest wielowiekowym „zapisem” przemian kompozycyjnych, od zespołu o prawdopodobnie średniowiecznej metryce, po XIX-wieczną, przekształcaną jeszcze na początku XX w. rozległą kompozycję krajobrazową. Paradoksalnie, zniszczenia drzewostanów odsłoniły wiele elementów dotychczas nieczytelnych w układzie. Wydaje się niezwykle ważne, by jak najszybciej podjąć profesjonalnie prowadzone prace polegające na ochronie wszystkich elementów i odbudowie jego układu przestrzennego w oparciu o relikty historycznej kompozycji.
EN The author of the paper, referring to the complex issues of protection of the historic park in Białaczów destroyed by a windwhirl in July 2011, discusses important issues connected with the protection of the original in Polish historic gardens and suggests developing conservation methods not only to rescue Białaczów but also to improve such activities in similar cases which unfortunately take place more and more often as a result of climatic changes. The residence complex in Białaczów (Łódź Voivodship) includes a huge landscape and forest park (over 22 ha) formed over the centuries by eminent designers (Lindauer, Stricker, Szanior, Tański). Until recently it was considered to be one of the most valuable historic gardens in Poland with high cultural as well as natural and landscape value. The scale of damage after the disaster was incomparable to any previous natural disasters to the historic gardens in Poland. Although the cleanup work began right after the tragic event, not much more has actually been done so far in order to save the valuable historic site from a total destruction. Apart from obvious difficulties connected with the character and scope of damage, the redevelopment process itself is highly complicated for a number of reasons. First of all it is necessary to define the objective of conservation work which so far has not been precisely planned. That objective should be to protect the original. The park is a centuries-old “account” of compositional transformations from a historic complex of maybe even medieval origin, to a huge 19th-century landscape complex that was still further developed at the beginning of the 20th century. Paradoxically, the damage to the trees revealed many elements of previously unclear layout. It seems to be extremely important to begin professionally conducted work as soon as possible in order to protect all of its elements and redevelop its space layout on the basis of the original remains of that historic site.
Słowa kluczowe
PL zabytek   park   Białaczów   zniszczenie   rewaloryzacja   autentyzm  
EN monument   park   Białaczów   devastation   revalorization   authenticity  
Wydawca Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej
Czasopismo Architectus
Rocznik 2016
Tom Nr 1 (45)
Strony 31--48
Opis fizyczny Bibliogr. 14 poz., rys., fot.
Twórcy
autor Milecka, M.
  • Katedra Projektowania i Konserwacji Krajobrazu Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie/Department of Landscape Design and Conservation University of Life Sciences in Lublin.
Bibliografia
[1] http://www.park-muzakowski.pl/page/history [accessed: 5.01.2016].
[2] Szafrańska M., O związkach teorii konserwacji ogrodów z pewnymi myślami naszych czasów, [w:] A. Sulimierska (red.), Hortus Vitae. Księga pamiątkowa dedykowana Andrzejowi Michałowskiemu, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu – Narodowa Instytucja Kultury, Warszawa 2001, 263–266.
[3] Bogdanowski J., Polskie ogrody ozdobne. Historia i problemy rewaloryzacji, Arkady, Warszawa 2000.
[4] Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Białaczów przyjęty uchwałą Rady Gminy Białaczów nr XXXVI/204/2002 z dn. 10.10.2002 r., Dz.U. woj. łódzkiego Nr 297, poz. 3523.
[5] Milecka M., Ewidencja zabytkowej zieleni parku w Białaczowie, mpis w zbiorach Delegatury w Piotrkowie Trybunalskim, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi, Tomaszów Mazowiecki 2008.
[6] Persak M., Studium rewaloryzacji Białaczowa, praca dyplomowa, Politechnika Warszawska, Warszawa 1986.
[7] Żurowska-Gangi M., Białaczów – założenie parkowe. Dokumentacja naukowo-historyczna wykonana na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach i Piotrkowie Trybunalskim, mpis w zbiorach Delegatury w Piotrkowie Trybunalskim, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi, Kielce 1977.
[8] Inwentaryzacja dendrologiczna i projekt gospodarki drzewostanem zabytkowego parku w Białaczowie, oprac. Werbena Art sp. z o.o., Warszawa 2012.
[9] Ciołek G., Ogrody polskie, Budownictwo i Architektura, Warszawa 1955.
[10] Ciołek G., Rejestr ogrodów polskich, PWN, Warszawa 1965.
[11] Majdecki L., Rejestr ogrodów polskich, PWN, Warszawa 1964.
[12] Majdecki L., Historia ogrodów. Przemiany formy i konserwacja, PWN, Warszawa 1981.
[13] Majdecki L., Ochrona i konserwacja zabytkowych założeń ogrodowych, WN PWN, Warszawa 1993.
[14] Rylke J., Metamorfozy formy w architekturze i sztuce ogrodowej, [w:] A. Różańska, R. Krogulec, J. Rylke, Ogrody. Historia architektury i sztuki ogrodowej, SGGW, Warszawa 2002, 137–212.
Uwagi
PL Opracowanie ze środków MNiSW w ramach umowy 812/P-DUN/2016 na działalność upowszechniającą naukę.
Kolekcja BazTech
Identyfikator YADDA bwmeta1.element.baztech-69976fcf-26a3-4e77-be88-853d8c3e0b85
Identyfikatory
DOI 10.5277/arc160104