Elementy edukacji architektonicznej w liceum ogólnokształcącym - program Politechniki Rzeszowskiej dla klasy o profilu humanistyczno-artystycznym

• Autorzy: Raś-Grabowy Beata

Identyfikatory

DOI

10.17388/WUT.2025.0064.ARCH

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

W obliczu dynamicznych zmian globalnych zachodzi silna potrzeba nauczania kompetencji przyszłości, takich jak rozumienie przestrzenne, współpraca społeczna, umiejętność krytycznego myślenia i kreatywność. Ze względu na swą interdyscyplinarność nauka o architekturze i urbanistyce jest okazją do rozwoju tych kwalifi kacji. W ostatnich latach w Polsce nastąpił rozwój edukacji architektonicznej na różnych polach, wykraczających poza standardowe nauczanie akademickie w tej dziedzinie - są to m.in. warsztaty, partycypacja społeczna, edukacja dzieci i młodzieży. Kilka uczelni wyższych rozpoczęło również współpracę ze szkołami średnimi, mając na celu rozpowszechnianie wiedzy specjalistycznej. Artykuł przedstawia współpracę Politechniki Rzeszowskiej z Publicznym Akademickim Liceum Ogólnokształcącym w Rzeszowie w zakresie edukacji architektonicznej oraz prezentuje autorski program nauczania, który powstał na bazie praktycznych metod i doświadczeń zdobytych w latach 2021-2025 podczas pracy w szkole. Wyszczególnione tematy mogą stanowić gotowe narzędzie dla nauczycieli i edukatorów w innych placówkach, zainteresowanych wprowadzeniem elementów edukacji architektonicznej do swojego programu nauczania.

Słowa kluczowe

PL

architektura; pedagogika; edukacja architektoniczna; warsztaty architektoniczne

• Wydawca: Politechnika Warszawska, Wydział Architektury
• Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
• Rocznik: 2025
• Tom: T. 70, z. 3
• Strony: 83--101
• Opis fizyczny: Bibliogr. 28 poz., fot., rys., tab.

Twórcy

autor

Raś-Grabowy Beata

• Wydział Budownictwa, Inżynierii Środowiska i Architektury Politechnika Rzeszowska

Bibliografia

• Literatura
• Archi-przygody. Program edukacji architektonicznej. Część IV - klasy 7 i 8 szkoły podstawowej. MKiDN, NCK, Warszawa 2020, dostępne na Archi-przygody - materiały do pobrania. Źródło: https://nck.pl/projekty-kulturalne/projekty/archi-przygody
• Edukacja architektoniczna. Pomoc dydaktyczna dla nauczycieli szkół podstawowych, red. Kusińska E., Schneider-Skalska G., Kraków 2020
• Lamri J., Kompetencje XXI wieku, Warszawa 2025
• Okoń W., Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Warszawa 1998
• Palej A., Schneider-Skalska G., Architektura od A, B, C... czyli o tym jak rozumieć świat, który nas otacza, Kraków 2008
• Pedagogika miejsca, red. Mendel M. Wrocław 2006
• Play + Space. Playce. Architecture Education for Children and Young People, red. Laaksonen E., Räsänen J., Helsinki 2006, dostępne na https://www.playce.org/
• Powszechna edukacja architektoniczna. Doświadczenia polskie i kształcenie incydentalne, red. Martyka M., Ruchlewicz-Dzianach A., Wantuch-Matla D., Kraków 2021
• Powszechna edukacja architektoniczna. Tom 1. Ewolucja idei i doświadczenia zagraniczne, red. Martyka A., Wantuch-Matla D., Kraków 2020
• Projektuj z dziećmi! Edukacja kulturowa w praktyce, red. Barańska K., Idzikowska W., Nęcka M., Kraków 2016
• Siebenbrodt M., Schöbe L., Bauhaus 1919-1933, Weimar, Dessau, Berlin, Berlin 2012
• Szpytma C., Szkoły typu Open-Air: eksperymenty architektoniczno-pedagogiczne szkolnictwa w pierwszych dziesięcioleciach XX wieku, „Problemy Wczesnej Edukacji”, 2015, nr 4(31), DOI: 10.5604/01.3001.0008.5645
• Szymański M.J., Kształtowanie kompetencji XXI wieku jako zadanie szkoły, „Edukacja Zawodowa i Ustawiczna”, 2024, nr 9
• Dokumenty
• Bisiak, Z., Śmiechowski D., Wróbel A., Dialog z otoczeniem. Edukacja Architektoniczna. Edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie, Program edukacyjny przeznaczony dla gimnazjum dopuszczony do użytku szkolnego przez Ministra Edukacji i Nauki pod numerem: DKOS 5002-60/05 w 2005 roku., Źródło: Programy dopuszczone do użytku do starej podstawy programowej. Źródło: https://www.gov.pl/attachment/c1bce527-d17f-42ac-8e4e-3739181a835d
• Źródła internetowe
• 1. Kongres Edukacji Architektonicznej. Źródło: https://niaiu.pl/dzialalnosc/1-kongres-edukacji-architektonicznej/
• Archi-przygody - materiały do pobrania. Źródło: https://nck.pl/projekty-kulturalne/projekty/archi-przygody
• Architecture and children. BEE network. Poland. Źródło https://www.architectureandchildren-uia.com/poland
• Kreatywna pedagogika. Źródło: https://kreatywnapedagogika.wordpress.com/
• Kształtowanie przestrzeni - program. Źródło: https://ksztaltowanieprzestrzeni.pl/program/
• Mapa ADE. Źródło: https://ade.niaiu.pl/
• Nawiązanie współpracy z Akademickim Liceum Ogólnokształcącym w Rzeszowie. Źródło: https://w.prz.edu.pl/uczelnia/aktualnosci/nawiazanie-wspolpracy-z-akademickim-liceum-ogolnoksztalcacym-w-rzeszowie-1823.html
• Playuba. Źródło: https://www.playuba.com/metoden/
• Polskie początki edukacji architektonicznej dla młodzieży. Źródło: https://www.izbaarchitektow.pl/pokaz/polskie_poczatki_edukacji_architektonicznej_dla_mlodziezy,2335/
• Programy dopuszczone do użytku do starej podstawy programowej. Źródło: https://www.gov.pl/attachment/c1bce527-d17f-42ac-8e4e-3739181a835d
• Program Via Carpatia. Źródło: https://www.viacarpatia.pro/
• Studia podyplomowe Archi:kultura. Edukator architektoniczny. Źródło: https://niaiu.pl/dzialalnosc/archikultura/
• Warsztaty architektoniczne w ramach programu Via Carpatia. Źródło: https://zpaigi.prz.edu.pl/aktualnosci/warsztaty-architektoniczne-w-w-ramach-programu-via-carpatia-19.html
• Zespół ds. Powszechnej Edukacji Architektonicznej. Źródło: https://niaiu.pl/dzialalnosc/zespol-ds-powszechnej-edukacji-architektonicznej/