PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
Tytuł artykułu

Kim byli? - kilka słów o projektantach cmentarzy wojskowych zbudowanych w Przemyślu latach 1915-1916

Autorzy
Treść / Zawartość
Identyfikatory
Warianty tytułu
EN
Who were they? A few words concerning the designers of military cemeteries built in Przemyśl in the years 1915-1916
Języki publikacji
PL
Abstrakty
PL
W okresie I wojny światowej twierdza Przemyśl odegrała znaczną rolę w czasie walk pomiędzy armiami austro-węgierską i rosyjską, wiążąc w boju setki tysięcy żołnierzy. Efektem blisko dziesięciomiesięcznych walk były także dziesiątki tysięcy poległych. To dla nich armia austriacka wzniosła w Przemyślu dwa ogromne kompleksy cmentarne. Budowane były przez specjalnie do tego zorganizowane oddziały, w których znaleźli się służący w wojsku artyści, oddelegowani czasowo do prac projektowych przy nekropoliach wojskowych. W artykule zaprezentowano sylwetki czterech twórców, tj. Franza Szabolcsa, Maksa Rotha (Węgrów), Wendela Schwarza (Austriaka lub Niemca) i Józefa Wilka (Polaka), których losy połączyła na krótko (1915-16) wspólna praca twórcza przy projektowaniu i budowie cmentarzy wojskowych w twierdzy Przemyśl. Nakreślono także ich dokonania artystyczne przed wybuchem wojny i po jej zakończeniu. Spośród tych czterech artystów niewątpliwie największy rozgłos w Monarchii i poza jej granicami zyskały prace węgierskiego witrażysty i malarza na szkle Maksa Rotha, co zaowocowało zorganizowaniem w Budapeszcie muzeum jego imienia. Tam też zgromadzone są jego liczne dokonania w dziedzinie witrażownictwa.
EN
During World War I, Przemyśl fortress played a significant role in the struggle between the Austro- Hungarian and Russian armies, drawing hundreds of thousands of soldiers in battle. The result of the fight which lasted almost ten months, were also tens of thousands of the dead. It was for them that the Austrian army built two huge cemetery complexes. They were built by specially organized units consisting of artists who were doing army service and were temporarily delegated to project work on the military necropoles. The article presents the silhouettes of four creators, namely Franz Szabolcs, Max Roth (Hungarians), Wendel Schwarz (an Austrian or a German) and Józef Wilk (a Pole) whose fates were briefly joined (1915-1916) during creative cooperation on the design and construction of the military cemeteries in Przemyśl fortress. Their artistic achievements before the outbreak of war and after its end were also outlined. Among those four artists, the most famous within the Monarchy and outside it were the works of Max Roth, a Hungarian stained glass maker and painter on glass, which resulted in organising a museum of his name in Budapest. His numerous achievements in the field of stained glass making are collected there.
Rocznik
Tom
Strony
58--70
Opis fizyczny
Bibliogr. 30 poz., il.
Twórcy
autor
Bibliografia
  • 1. J. Różański, Przemyśl, przewodnik, Przemyśl, 1993, s. 104.
  • 2. J. Schubert, Działalność Inspekcji Grobów Wojennych w latach 1915-1918 (przy K.u.K. Militarkommando Przemyśl), [w:] Czasopismo Techniczne, z. 3-A/2003, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, s. 95-121.
  • 3. J. Schubert, Cmentarze wojenne twierdzy Przemyśl z lat 1915-1918, [w:] Czasopismo Techniczne, z-A/2003, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, s. 123-157.
  • 4. Thieme, U./Becker, F. (Hrsg.), Allgemeines Lexicon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart, Leipzig 1938, tom 32, s. 193.
  • 5. Magyar életrajzi lexicon, II, Budapest, 1969, s. 686-687.
  • 6. A magyar feltámadás lexicon (A Magyar legújjab kor tõrtënete) Szerk.
  • 7. Szentmiklóssy Géza, Budapest 1930, II. Rész.Lexicon A-Z, s. 269.
  • 8. Magyar életrajzi Lexicon Fõszrk. Kenyeres Ágnes. Második kötel. L-Z, Budapest 1982, s. 220.
  • 9. Węgierscy architekci 1890-1918, Zbiór danych, Drugi tom LZ, zestawił Ferenc Merényi, Budapeszt 1955, Maszynopis.
  • 10. T. Broniewski, Historia architektury dla wszystkich, Ossolineum, Wrocław 1980, s. 478.
  • 11. D. Watkin, Historia architektury zachodniej, Arkady, Warszawa 2001, s. 436;
  • 12. Z. Tołłoczko, Główne nurty historyzmu i eklektyzmu w sztuce XIX wieku, tom I. Architektura, Politechnika Krakowska, Kraków 2005, s. 316-347.
  • 13. E. Bergman, Nurt mauretański w architekturze synagog Europy Środkowo-Wschodniej w XIX i na początku XIX wieku, Warszawa 2004, s. 7.
  • 14. M. Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Przemyślu i okolicy, Przemyśl1917, s. 87.
  • 15. Dr. Leo Schürmann, Kriegsgräber in der Umgebung von Przemyśl[w:] M.Orłowicz, Ilustrierter Führer durch Przemyśl und Umgebung, Lemberg 1917, s. 104-110 i 112.
  • 16. A magyar feltámadás lexicon (A magyar legújjab kor tõrtënete.) Szerk.; Szentmiklóssy Géza, Budapest 1930, II. Rész.Lexicon A-Z, s. 269.
  • 17. Österreichs Orden vom Mittelalter biz zur Gegenwart im Auftrag der Österreichischen Gesellschaft für Ordenskunde. Harausgegeben von Johann Stolzer und Christian Steeb, Graz, 1996, s. 170.
  • 18. Müvészeli leksikon, Szerk.: Ëber László. Második, lényegesen megbövitett és átdolgozott kiadás, 2 kötet (L-Z), Budapest, 1935, s. 293.
  • 19. Ki kiscoda? Kortársak lexicona, Budapest s.a. 1937, s. 232.
  • 20. Müvészeti lexicon Föszerk.: Zádor Anna és Genthon István, 4 köt. (R-Z), Budapest, 1968, s. 294 .
  • 21. Magyar életrajzi lexicon. Föszerk. Kenyeres Ágnes, Második kötet. L.Z, Budapest, 1982, s.220.
  • 22. Allgemeines Lexicon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart, Leipzig, 1935, s. 193.
  • 23. Vollmer, H. Allgemeines Lexicon der bildenden Künstler des XX. Jahrhunderts, tom 4 Q-U, Leipzig, 1958, s.194.
  • 24. www.rothmzeum.hu/htm/12.htm ; http:/hu.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3th_Miksa
  • 25. J. Kostek, Józef Wilk . .Rycerz w zbroi. i okres I wojny światowej, Quod Libet, nr 2/2004/10, s. 4.
  • 26. Echo Przemyskie, z 19 pa.dziernika 1916, nr 89, s. 5.
  • 27. Echo Przemyskie z 16 sierpnia 1917, nr 65.
  • 28. Nowości Ilustrowane, z dnia 10 czerwca 1916 roku, nr 24, s. 3, 4.
  • 29. Echo Przemyskie, z dnia 7 czerwca 1917, nr 45 , s. 4, 5.
  • 30. Nowości Ilustrowane, z dnia 16 czerwca 1917 roku , nr 24.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-3ee87fec-74d5-4925-895b-af10fa462afd
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.