PL EN


Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników
Tytuł artykułu

Metale ciężkie w środowisku i ich wpływ na zdrowie człowieka

Wybrane pełne teksty z tego czasopisma
Identyfikatory
Warianty tytułu
EN
Heavy metals in the environment and their impact on human health
Języki publikacji
PL
Abstrakty
PL
Dokonano przeglądu literatury na temat źródeł emisji kadmu, arsenu, ołowiu, rtęci, chromu i kobaltu oraz jej wpływu na zdrowie ludzkie.
EN
A review, with 106 refs., of Cd, As, Pb, Hg, Cr and Co emission sources their impacts on human health.
Czasopismo
Rocznik
Strony
50--57
Opis fizyczny
Bibliogr. 106 poz., rys., tab., wykr.
Twórcy
  • Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy, ul. Krucza 5/11 D, 00-548 Warszawa, j.chmielewski@ios.gov.pl
  • Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa
  • Instytut Medycyny Wsi, Lublin
  • Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce
  • Uniwersytet Pedagogiczny, Kraków
  • Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce
  • Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce
  • Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce
  • Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce
Bibliografia
  • [1] M.A. Radwan, A.K. Salama, Food Chem. Toxicol. 2006, 44, 1273.
  • [2] A. Ociepa-Kubicka, E. Ociepa, Inż. Ochr. Środ. 2012, 15, nr 2, 169.
  • [3] I. Krzywy, E. Krzywy, M. Pastuszak‑Gabinowska, A. Brodkiewicz, Ann. Acad. Med. Stetin. 2010, 56, nr 2, 118.
  • [4] A. Kabata-Pendias, H. Pendias, Biogeochemia pierwiastków śladowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999.
  • [5] M. Piontek, B. Walczak, W. Czyżewska, H. Lechów, Probl. Nauk Biol. Kosmos 2012, 61, nr 3, 409.
  • [6] K. Nowińska, Z. Adamczyk, Górn. Geolog. 2013, 8, nr 1, 78.
  • [7] M. Trojanowska, R. Świetlik, Autobusy. Technika Eksploatacja Systemy Transportowe 2016, 17, nr 12, 474.
  • [8] D. Rogala, I. Hajok, E. Marchwińska-Wyrwał, Probl. Hig. Epidemiol. 2015, 96, nr 2, 427.
  • [9] A. Baran, J. Wieczorek, Proc. of ECOpole 2013, 7, nr 1, 281.
  • [10] B. Gumgum, E. Unlu, Z. Tez, Z. Gulsun, Chemosphere 1994, 290, nr 1, 111.
  • [11] K. Guven, C. Ozbay, E. Unlu, A. Satar, Turkish J. Biology 1999, 23, 513.
  • [12] GUS, Ochrona środowiska 2018, Warszawa 2018, 86, https://www. google.com/search?client=firefox-b-d&q=Ochrona+%C5%9Brodowis ka+2018+G%C5%82%C3%B3wny+Urz%C4%85d+Statystyczny+Wa rszawa+2018, dostęp 13 lutego 2019 r.
  • [13] Decyzja Rady i Parlamentu Europejskiego 1386/2013/UE z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r. "Dobra jakość życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety", https://eurlex.europa.eu/legalcontent/ PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2013:354:FULL&from=FR, dostęp 9 marca 2019 r.
  • [14] European Commission, Europe 2020. A strategy for smart, sustainable and inclusive growth, COM (2010) 2020 final, https://www.eea.europa. eu/policy-documents/com-2010-2020-europe-2020, dostęp 7 marca 2019 r.
  • [15] K. Paraszkiewicz, J. Długoński, Biotechnologia 2007, 77, nr 2, 82.
  • [16] Y.H. Hwang, R.L. Bornschein, J. Grote, i in., Environ. Res. 1997, 72, 72.
  • [17] T.J. Chow, Nature 1970, 225, 295.
  • [18] E. Delcarte, P. Nangniot, R. Impens, Annales de Gembloux 1973, 79, 141.
  • [19] C.D. Gish, R.E. Christensen, Environ. Sci. Technol. 1973, 7, 1060.
  • [20] K. Minami, K. Araki, Soil Sei. Plant Nutr. 1975, 21, nr 2, 185.
  • [21] J.G. Milles, M.A. Zwarich, Can. J. Soil. Sci. 1975, 55, 295.
  • [22] S. Satarug, J.R. Baker, S. Urbenjapol, M. Haswell-Elkins, P.E.B. Reilly, D.J. Williams, M.R. Moore, Toxicol. Lett. 2003, 137, 65.
  • [23] E. Bem, E. Turzyńska, Bromatol. Chem. Toksykol. 1992, 25, 361.
  • [24] W. Sady, S. Smoleń, [w:] Efektywność stosowania nawozów w uprawach ogrodniczych, Wyd. Akademii Rolniczej w Poznaniu, Poznań 2004, 269.
  • [25] D.J. Lisk, Adv. Agron. 1972, 24, 267.
  • [26] B. Barański, Stud. Mater. Monogr. 1987, 27, 1.
  • [27] Inspekcja Ochrony Środowiska, Monitoring tła zanieczyszczenia atmosfery w Polsce dla potrzeb EMEP i GAW/WMO, Raport Syntetyczny 2008, Warszawa 2009.
  • [28] A. Skoczyńska, Med. Środ. - Environ. Med. 2018, 21, nr 1, 7.
  • [29] M. Berg, H.C. Tran, T.C. Nguyen, i in., Environ. Sci. Technol. 2001, 35, 2621.
  • [30] R.K. Dhar, B.K. Biswas, G. Samanta, i in., Curr. Sci. 1997, 73, 48.
  • [31] P. Kurttio, H. Komulainen, E. Hakala, H. Kahelin, J. Pekkanen, Arch. Environ. Contam. Toxicol. 1998, 34, 297.
  • [32] Z. Adamczyk, E. Melaniuk-Wolny, K. Nowińska, The mineralogical study of dust from the pyrometallurgical process of zinc and lead production, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2010.
  • [33] P. Ghosh, M. Banerjee, A.K. Giri, i in., Mutat. Res. 2008, 659, 293.
  • [34] M.M. Wu, H.Y. Chiou, I.C. Ho, i in., Environ. Health Perspect. 2003, 109, 1011.
  • [35] A. Milton, M. Johnson, Chemosphere 1999, 39, nr 5, 765.
  • [36] C.J. Chen, C.J. Wang, Cancer Res. 1990, 50, 5470.
  • [37] O. Axelson, E. Dahlgren, C.D. Jansson, S.O. Rehnlund, Br. J. Ind. Med. 1978, 35, 8.
  • [38] P. Gać, M. Waliszewski, M. Zawadzki, R. Poręba, R. Andrzejak, Bezpiecz. Pr. Nauka Prakt. 2008, nr 7-8, 14.
  • [39] Th. Kellek, R. Zuber, Uber die Bleiaufnahme und die Bleiverteilung in jungen Fichten, Wissenschaft. Cblatt. 1970, 20.
  • [40] A.L. Page, T.J. Ganje, Environ. Sci. Technol. 1970, 4, nr 11, 140.
  • [41] T. Lityński, H. Jurkiewicz, Żyzność gleby i odżywianie się roślin, PWN, Warszawa 1982.
  • [42] K. Marek, Med. Pracy 1993, 44 (supl. 1), 35.
  • [43] B. Gworek, J. Rateńska, Ochr. Środ. Zasobów Naturalnych 2009, 41, 614.
  • [44] B. Gworek i in., Rtęć w środowisku, IOŚ-PIB, Warszawa 2013.
  • [45] A. Kiepas-Kokot, T. Kucharska, Z Zabłocki, Obieg pierwiastków w przyrodzie, t. II, IOŚ, Warszawa 2003, 290. 99/1(2020) 57
  • [46] E.G. Pacyna, J.M. Pacyna, F. Steenhuisen, S. Wilson, Atmosph. Environ. 2006, 40, 4048.
  • [47] N. Pirrone, i in., Atmosph. Chem. Phys. 2010, 10, 5951.
  • [48] Praca zbiorowa, Kompendium próchnicy zębów, (red. D. Piątkowska), WM, Warszawa 1999.
  • [49] F.C. Richard, A.C.M. Bourg, Water Res. 1991, 25, nr 7, 807.
  • [50] N. Keegan, Chromium, Worcester Park, Industrial Minerals Information Limited, 2001.
  • [51] G.W. Loon, S.J. Duffy, Chemia środowiskowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
  • [52] E. Szalińska, Przemiany chromu w środowisku wodnym zanieczyszczonym ściekami garbarskimi. Kraków, Seria Inżynieria Środowiska, Politechnika Krakowska, Monografia 283, 2002.
  • [53] R. Arimoto, R.A. Duce, B.J. Ray, C.K. Uni, J. Geophys. Res. 1985, 90(D1), 2391.
  • [54] L. Gotfryd, Przem. Chem. 2006, 85, nr 8-9, 810.
  • [55] H.C. Hansson, A.K.P. Ekholm, H.B. Ross, Environ. Sci. Technol. 1988, 22, 527.
  • [56] D. Kondej, Bezp. Pracy 2007, nr 2, 25.
  • [57] D. Śmigiel, Roczn. PZH 1994, 45, nr 4, 279.
  • [58] A. Maleki, M.A. Zarasvand, Southeast Asian J. Tropical Med. Public Health 2008, 39, nr 2, 335.
  • [59] L. Jarup, British Med. Bull. 2003, 68, 167.
  • [60] J. Jędrak, E. Konduracka, A.J. Badyda, P. Dąbrowiecki, Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, Krakowski Alarm Smogowy, https://powietrze.malopolska.pl/wp-content/uploads/2017/09/ Wp%C5%82yw_zanieczyszcze%C5%84_na_zdrowie.pdf, dostęp 13 marca 2019 r.
  • [61] Praca zbiorowa, Cadmium in the environment (red. L. Friberg, M. Piscator, G.F. Norberg i T. Kjellström), CRC Press, Cleveland, Ohio 1974.
  • [62] N. Hagino, J. Toyama Med. Assoc. 1957, Suppl., 7.
  • [63] T. Inaba, E. Kobayashi, Y. Suwazono, M. Uetani, M. Oishi, H. Nakagawa, i in., Toxicol Lett. 2005, 159, 192; Erratum in: Toxicol Lett. 2006, 164, 189.
  • [64] R. Wittman, H. HU, Environ. Health Perspect. 2002, 110, 1261.
  • [65] B. Floriańczyk, Now. Lek. 1995, 64, 737.
  • [66] M. Wojciechowska-Mazurek, i in., Roczn. PZH 2008, 59, 251; Roczn. PZH 2010, 61, 27.
  • [67] J.R. Meliker, A. Franzblau, M.J. Slotnick, O. Jerome, Int. J. Hyg. Environ. Health 2006, 209, 399.
  • [68] WHO, Health risks of heavy metals from long-range transboundary air pollution. Copenhagen 2007.
  • [69] H. Czeczot, M. Majewska, Farm. Pol. 2010, 66, 243.
  • [70] I. Krzywy, i in., Ann. Acad. Med. Stetin 2011, 57, 49.
  • [71] A. Darago, J. Chmielnicka, Nowotwory 2004, 54, 384.
  • [72] G. Kazantzis, R.G. Blanks, K.R. Sullivan, IARC Sci. Publ. 1992, 118, 435.
  • [73] K. Sitarek, I. Szadkowska‑Stańczyk, W. Szymczak, [w:] Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych, IMP, t. 3, Łódź 1996, 67.
  • [74] D.C. Beton, G.S. Andrews, H.J. Davies, L. Howells, G.F. Smith, Br. J. Ind. Med. 1966, 23, 292.
  • [75] M. Boroń, M. Cyran, B. Wójtowicz, i in., Przem. Chem. 2018, 97, nr 12, 2180.
  • [76] D. Śmigiel, Roczn. PZH 1994, 45, nr 4, 279.
  • [77] J. Kałużna-Czaplińska, W. Grys, J. Rynkowski, Nowa Pediatr. 2008, 3, 50.
  • [78] L. Jarup, British Med. Bull. 2003, 68, 167.
  • [79] K. Kulik-Kupka, i in., Med. Pracy 2016, 67, nr 1, 89.
  • [80] E. Gawęda, Bezp. Pracy 2005, nr 3, 26.
  • [81] M. Messarah, M. Saoudi, A. Boumendjel, i in., Toxicol. Ind. Health 2013, 29, nr 4, 349.
  • [82] K. Sitarek, I. Szadkowska-Stańczyk, W. Szymczak, [w:] Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych, t. 17, Instytut Medycyny Pracy, Łódź 2003.
  • [83] IPCS: Enviromental Health Criteria 18: Arsenic. World Health Organization, Geneva 1981.
  • [84] J.H. Lubin, L.M. Pottern, B.J. Stone, Am. J. Epidemiol. 2000, 151, 554.
  • [85] S. Kapaj, H. Peterson, K. Liber, P. Bhattacharya, J. Environ. Sci. Health A 2006, 41, nr 10, 2399.
  • [86] P. Grandjean, P.J. Landrigan, Lancet 2006, 9553, nr 6, 2167.
  • [87] F. Gobba, Int. Arch. Occup. Environ. Health 2006, 79, nr 4, 322.
  • [88] H. Langauer-Lewowicka, M. Zając-Nędza, [w:] Choroby zawodowe, (red. K. Marek), Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, 199.
  • [89] K. Jomova, Z. Jenisova, M. Feszterova, i in., J. Appl. Toxicol. 2011, 31, 95.
  • [90] T. Dutkiewicz, J. Świątczak, Med. Pracy 1993, nr 6, 53.
  • [91] P. Gać, M. Waliszewska, M. Zawadzki, R. Poręba, R. Andrzejak, Bezp. Pracy 2008, nr 7-8, 15.
  • [92] K. Nowińska, Z. Adamczyk, Górn. Geolog. 2013, 8, nr 1, 77.
  • [93] M. Boroń, M. Dobrakowski, J. Chmielewski, i in., Przem. Chem. 2018, 97, nr 4, 618.
  • [94] International Agency for Research on Cancer, Inorganic and organic lead. monographs on the evaluation of the carcinogenic risks to humans. IARC Scientific Publications, Lyon 2006, 87.
  • [95] O. Rubens, I. Logina, I Kravale, i in., J. Neurol. Neurosurg. Psychiatry 2001, 71, 200.
  • [96] J. Antonowicz-Juchniewicz, Med. Pracy 1999, 50, nr 3, 253.
  • [97] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Tekst mający znaczenie dla EOG) https://eur-lex. europa.eu/legal-content/pl/TXT/?uri=CELEX:32008R1272, dostęp 13 marca 2019 r.
  • [98] Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przeglądu strategii Wspólnoty w zakresie rtęci COM(2010) 723 wersja ostateczna (2011/C 132/14), Dz. Urz. UE C 132/78 z 3 maja 2011 r.
  • [99] W. Seńczuk, Toksykologia współczesna, Wyd. PZWL, Warszawa 2006, 360.
  • [100] R.A. Goyer, [w:] Casarett and Donll’s Toxicology. The Basic Science of Poisoning, (red. M.O. Amadur, J. Donll i C.D. Klaassen), Pergamon Press 1991, 59, 623.
  • [101] M. Osame, R. Hamanda, [w:] Toxicology of metals, Wyd. L.W. Chang, Lewis Publishers, 1996, 337.
  • [102] ATSDR, Toxicological profile for mercury (update). US Department of Health & Human Services, 1999.
  • [103] S. Adachi, H. Yoshimura, H. Katayama, K. Takemoto, Jpn. J. Ind. Health 1986, 28, nr 4, 283.
  • [104] U. Glaser, D. Hochrainer, H. Klöppel, H. Oldiges, Toxicology 1986, 42, 219.
  • [105] E. Niewiadomska, M. Kowalska, Probl. Hig. Epidemiol. 2014, 95, nr 1, 53.
  • [106] A. Sapota, A. Dargo, Podst. Metody Oceny Środ. Pracy 2011, 69, nr 3, 47.
Uwagi
1. Opracowanie rekordu ze środków MNiSW, umowa Nr 461252 w ramach programu "Społeczna odpowiedzialność nauki" - moduł: Popularyzacja nauki i promocja sportu (2020).
2. Projekt finansowany w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Regionalna Inicjatywa Doskonałości” w latach 2019-2022 nr projektu 024/RID/2018/19, kwota finansowania 11 999 000,00 zł.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.baztech-32b49676-8224-47c7-a7fd-64988649904d
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.