Węzły wspinaczkowe typu zaciskowego na linach alpinistycznych oraz nowa szekla linowa – metody tworzenia i zastosowanie w technikach linowych

• Autorzy: Paleczek Witold

Identyfikatory

DOI

10.15199/60.2025.2.1

Warianty tytułu

EN

Clamp-Type Climbing Knots on Alpine Ropes and New Rope Shackles: Methods of Creation and Application in Rope Techniques

• Języki publikacji: PL

Abstrakty

PL

Przedstawiono konstrukcje wybranych węzłów wspinaczkowych typu zaciskowego, stosowanych do wspinania się po cięgnie lub cięgle. W żargonie wspinaczkowym służą one do „prusikowania”, wykazując się szczególnym zastosowaniem w technikach alpinistycznych i arborystyce. Podano sposoby ich tworzenia oraz orientacyjną charakterystykę techniczną na przykładzie nośności wybranych węzłów. Przedstawiono kilka nowych dodatków do rodziny węzłów typu zaciskowego pod proponowanymi nazwami: węzeł „zaciskowy ze stoperem”, węzeł „z pętlą rożkową” oraz węzeł „pojedynczy z pętlą”. Mogą one być tworzone z pojedynczej, długiej liny, bez konieczności jej przecinania. Omówiono także zaprojektowane i przetestowane łączniki linowe, znane pod nazwą „szekla giętka” lub „szekla linowa”. Do oszacowania długości liny zawartej w danym węźle opracowano matematyczne wzory empiryczne. Podano opracowaną formułę matematyczną do doboru lin przy stosowaniu węzłów typu zaciskowego. Omówiono wady i zalety prezentowanych węzłów.

EN

The constructions of selected clamp-type climbing knots used for ascending ropes are presented. In climbing jargon, they are used for “prusiking,” showing particular application in mountaineering techniques and arboriculture. Methods of their creation and approximate technical characteristics are given, using the example of the load-bearing capacity of selected knots. Several new additions to the family of clamp-type knots are presented under the proposed names: “stopper clamp knot”, “corner loop” knot, and “single loop knot”. These can be created from a single, long rope without the need for cutting. Also discussed are designed and tested rope connectors, known as “flexible shackle” or “rope shackle.” Mathematical empirical formulas have been developed to estimate the length of the rope contained in a given knot. A developed mathematical formula for selecting ropes using clamp- -type knots is provided. The advantages and disadvantages of the presented knots are discussed.

Słowa kluczowe

PL

węzeł typu zaciskowego; prusik; wspinanie; prusikowanie; węzeł samozaciskowy; szekla linowa; zaczep cierny; węzeł wspinaczkowy

EN

clamp-type knot; prusik; climbing; prusiking; self-locking knot; rope shackle; friction hitch; climbing knot

• Wydawca: Wydawnictwo SIGMA-NOT
• Czasopismo: Przegląd Włókienniczy - Włókno, Odzież, Skóra
• Rocznik: 2025
• Tom: nr 2
• Strony: 23--34
• Opis fizyczny: Bibliogr. 55 poz., rys.

Twórcy

autor

Paleczek Witold

• Wydział Budownictwa, Politechnika Częstochowska

• https://orcid.org/0000-0003-4742-2078

Bibliografia

• [1] Adams Mark. 2004. “An overview of climbing hitches”. International Society of Arboriculture: Arborist News, ‘October 2004’, 13(5): 29-35.
• [2] Adams Mark. 2005. “Son of a Hitch: A Genealogy of Climbing Hitches”. International Society of Arboriculture: Arborist News, ‘April 2005’, 14(2): 51-54.
• [3] Adams Mark. 2007. “Climbing hitches: Addenda and Corrigenda”. ISA-ARBOR, Climbers Corner – Arborist News: 52-53.
• [4] Andrew Williams. 2016. “Knots: The complete guide of knotsindoor knots, outdoor knots and sail knots”. Ulverston: Createspace Independent Publishing Platform.
• [5] Asher Harry. 2023. “A New System of Knotting”. Revised Edition. Umberleigh: International Guild of Knot Tyers.
• [6] Ashley Clifford W. 1982. “Das Ashley-Buch der Knoten: über 3.800 Knoten, wie sie aussehen, wozu sie gebraucht werden, wie sie entstanden sind und wie sie gemacht werden”. Hamburg: Edition Maritim.
• [7] Baszczyński Krzysztof, Ryszard Korycki. 2001. „Dobór sprzętu uniemożliwiającego rozpoczęcie spadania z wysokości”. Bezpieczeństwo Pracy, Nauka i Praktyka 11/2001: 21-24.
• [8] Baszczyński Krzysztof, Zygmunt Zrobek. 1998. „Wydłużenia urządzeń samozaciskowych jako źródło zagrożeń”. Bezpieczeństwo Pracy, Nauka i Praktyka 1/1998: 17-20.
• [9] Bavaresco Paolo. 2002. “Ropes and friction hitches used in tree climbing operations”. Professional Association of Climbing In-structors. Townsville, Winchburgh, Snowdonia National Park: Treevolution.
• [10] Belash Constantine A., Charles E. White. 1974. “Braiding and knotting: techniques and projects”. New York: Dover Publications.
• [11] Blake Jason. 1994. “The split or knot”. Arbor, Age 14(5): 40-41.
• [12] Blanchet Emile Robert. 1929. “The Spare Rope in Theory and Practice”. Alpine Journal, Vol. 41/1929: 63-75.
• [13] Captain Jutsum. 1983. “Brown’s Knots and splices: with tables of strength of ropes etc. and wire rigging”. Glasgow: Brown, Son & Ferguson.
• [14] Carter Simon, Becker Antje. 2024. “Klettern an den besten Felsen der Welt”. München: DK Verlag.
• [15] Cyrus L. Day, Colin Jarman. 2013. „Węzły i sploty”. Warszawa: Wydawnictwo Alma-Press.
• [16] Derek E. Avery. 2015. “New Encyclopedia of Knots”. Cambuslang, South Lanarkshire: G2 Entertainment Ltd.
• [17] Fry Eric Cyril. 1981. “The Shell combined book of knots and ropework: (practical and decorative)”. Newton Abbot: David & Charles.
• [18] Geoffrey Budworth. 2014. “Knoten: das große Praxis-Handbuch mit mehr als 200 Schritt-für-Schritt-Anleitungen”. Fränkisch- -Crumbach: Tosa Verlag.
• [19] Grainger Stuart E. 1975. “Creative ropecraft”. London: Bell.
• [20] Graumont Raoul. 1973. “Handbook of knots”. London: Souvenir Press.
• [21] Holtzman Bob. 2015. “The field guide to knots: how to identify, tie, and untie over 80 essential knots for outdoor pursuits”. New York: The Experiment.
• [22] Jacobson Cliff. 2008. “Basic illustrated knots for the outdoors”. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield.
• [23] Jakubowski Ryszard. 2005. „Zastosowanie technik alpinistycznych w żeglarstwie”. Katowice: Wydawnictwo Stapis.
• [24] Jarman Colin. 2004. “Knoten: richtig geknüpft und angewandt”. Stuttgart: Pietsch Verlag.
• [25] Judkins Steve. 2013. “Knot know-how”. Warwickshire: Fernhurst Books.
• [26] Jung Milka. 2013. „Biblia węzłów”. Warszawa: Alma-Press.
• [27] Kluwe-Yorck Vincent. 2006. “Knoten, Schnur und Vorfach”. Stuttgart: Kosmos Verlag.
• [28] Larcher Michael, Heinz Zak. 2017. “Seiltechnik”. Innsbruck: Alpenverein Österreich Verlag.
• [29] Linde Christof. 2011. „Knoten, Stiche, Bunde und Anschlagmittel”. Hamburg: ecomed Sicherheit Verlag.
• [30] Linde Christof. 2014. “Knoten, Stiche und Bunde”. Heidelberg, München, Landsberg, Frechen, Hamburg: ecomed Sicherheit Verlag.
• [31] March Bill. 1985. “Modern rope techniques in mountaineering: incorporating improvised techniques in mountain rescue”. Cumbria: England Edison, N.J., Cicerone Press.
• [32] March Bill. 1992. “Rope techniques in mountaineering”. Milnthorpe: Cicerone.
• [33] McCurley Loui. 2016. “Professional rope access: a guide to working safely at height”. Hoboken, New Jersey: Wiley.
• [34] Paleczek Witold, Maksym Grzywiński. 2021. „Sposób otrzymywania rozłączalnego jarzma giętkiego”. Zgłoszenie patentowe P.435288, Biuletyn Urzędu Patentowego 23/2021, s.17.
• [35] Paleczek Witold. 2024. „Węzeł diamentowy i węzeł celtycki – przykłady ich otrzymywania i wykorzystania w technikach linowych”, Przegląd Włókienniczy – włókno, odzież, skóra 2024 (1): 34-39.
• [36] Paleczek Witold. 2024. „Węzły do zjazdu na linach alpinistycznych pojedynczych i podwójnych – przykłady ich otrzymywania i zastosowania w technikach linowych”, Przegląd Włókienniczy – włókno, odzież, skóra 2024 (4): 20-29.
• [37] Pawson Des. 1998. “Das BLV-Knoten-Handbuch: über 100 Knoten in mehr als 800 Farbfotos für Angler, Bergsteiger, Segler und andere”. München, Wien, Zürich: BLV Verlag.
• [38] Philpott Lindsey. 2005. “Die Welt der Knoten”. Bielefeld: Delius Klasing Verlag.
• [39] Pokorny Lindy. 2022. “Speedy knots: quick and easy ways to master the basics”. Kennebunkport, Maine: Applesauce Press.
• [40] Prusik Karl. 1931. “Ein neuer Knoten und seine Anwendung”. Österreichische Alpenzeitung 1116: 343-352.
• [41] Raleigh Duane. 1998. “Knots & ropes for climbers”. Mechanicsburg: Stackpole Books.
• [42] Rodenberg Erwin. 2015. “Leinen und Knoten: Leinen, Stiche und Bunde Schritt für Schritt”. Dresden: Boorberg Verlag.
• [43] Semmel Chris. 2010. “Klettern – Sicherung und Ausrüstung”. München: BLV Verlag.
• [44] Schubert Pit. 2019. “Sicherheit und Risiko in Fels und Eis”. München: Bergverlag Rother GmbH.
• [45] Shepherd Nigel. 2001. “The complete guide to rope techniques”. London: Constable.
• [46] Skirving R. Scot. 1980. “Wire splicing”. Glasgow: Brown, Son & Ferguson.
• [47] Sonelski Wacław. 1994. „W skale: Zasady alpinizmu”. Katowice: Wydawnictwo Stapis.
• [48] Sonelski Wacław. 1995. „Sztuka wiązania węzłów”. Katowice: Wydawnictwo Stapis.
• [49] Stronge Charles. 2018. “Survival-Knoten: die wichtigsten Knoten und Seiltechniken für das Überleben in der freien Natur”. Bad Aibling: Wieland Verlag GmbH.
• [50] Sujkowski Bogusław. 1962. „Sploty i węzły”. Warszawa: Wydawnictwo Iskry.
• [51] Team HowNOT2. 2021. “Prusik, Autoblock and Klemheist break tests”. Washington: HowNOT2 LLC.
• [52] Werft Wolfgang. 2011. “Grundlagen der Absturzsicherung”. Heidelberg, München, Landsberg, Frechen, Hamburg: ecomed Sicherheit Verlag..
• [53] Werft Wolfgang. 2022. “Einfache Rettung aus Höhen und Tiefen”. Landsberg am Lech: ecomed Sicherheit Verlag.
• [54] Winter Stefan. 2010. “Richtig Klettern”. München: BLV Verlag.
• [55] Wójcicki Józef, Lesław Furmaga.1993. „Mały słownik morski”. Gdynia: Mitel International Ltd.